Βιβλίο Η συνταγή της αγάπης
Τίτλος πρωτοτύπου The Mouse-Proof Kitchen
Συγγραφέας Saira Shah
Μεταφραστής Έφη Φρυδά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα και ο Τομπάιας βλέπουν τη ζωή τους να ανατρέπεται και τα όνειρά τους να εξανεμίζονται όταν η κόρη τους, Φρέγια, γεννιέται με σοβαρό νοητικό και σωματικό πρόβλημα. Η αισιόδοξη Άννα και ο κλεισμένος στον εαυτό του και αφοσιωμένος στη δουλειά του (μουσικοσυνθέτης γαρ) Τομπάιας μετακομίζουν στη Γαλλία, θεωρώντας την ως καλύτερη λύση για την ανάπτυξη του μωρού και την εξέλιξη των αισθημάτων τους στη σχέση τους. Σύντομα, το ερειπωμένο σπίτι που νοίκιασαν, το απομονωμένο μέρος που διάλεξαν, η παράξενη και αλλοπαρμένη Λίζι (κάτι σα φύλακας του κτήματος και του σπιτιού τους), που αρνείται να συμμετάσχει στα εγκόσμια αν ανακαλύψει και συνομιλεί με κάποιο πνεύμα, η αδιαφορία του Τομπάιας, ο φόβος και των δύο να μη συνηθίσουν και κυρίως να μην αγαπήσουν ένα πλασματάκι που από μέρα σε μέρα ίσως πεθάνει, η απόμακρη στάση της μητέρας της, η προσπάθεια της κολλητής της να τους βοηθήσει όπως μπορεί, είναι πάρα πολλά για την υγιή κράση της Άννας, η οποία μετά από έναν ομηρικό καβγά, επιστρέφει στο Λονδίνο, κλείνοντας κινητά και τους διακόπτες του μυαλού της, ξανασκεπτόμενη τα αισθήματά της και τις επιθυμίες της.

Αλήθεια, πώς θα αντιδρούσα αν είχα εγώ αυτό το μωρό; Αν έπρεπε να διαλέξω στο να το χαρίσω σε ίδρυμα ή να το μεγαλώσω χωρίς ανταπόκριση και χωρίς αναγνώριση από το παιδί μου; Θα το άφηνα να πεθάνει αν πάθαινε άλλη μια κρίση, απλώς καθυστερώντας να του δώσω το φάρμακο ή θα αγωνιζόμουν να του δείξω και να το κάνω να καταλάβει τη φύση, τα δέντρα, το ποτάμι, τον ήλιο, ξέροντας πως δε θα έκανε ποτέ την ταύτιση σημαίνοντος και σημαινόμενου, εικόνας και αντίδρασης. Ναι, αλλά αυτό το πλασματάκι είναι τόσο αδύναμο, θα με είχε ανάγκη (λόγω ενστίκτου, όχι λόγω κατανόησης ότι εγώ είμαι ο πατέρας του κι εγώ το μεγαλώνω). Κι αν ήμουν μόνος μου, με μια σύζυγο αδιάφορη επιφανειακά αλλά ουσιαστικά φοβισμένη όσο κι εγώ κι ίσως και περισσότερο; Ίσως γι’ αυτό επιδίδεται τόσο απερίσπαστα στις μαρμελάδες: «Συσκευάζω αναμνήσεις…Σε έξι μήνες, όταν ανοίξουμε αυτήν τη γυάλα, θα θυμηθώ ό,τι αισθανόμουν αυτή τη στιγμή» (σελ. 219).

Αυτά τα προβλήματα αντιμετωπίζουν οι δυο γονείς, αυτά μας μεταφέρει αυτούσια, ρεαλιστικά η συγγραφέας (οι σκηνές στο νοσοκομείο, με τη γέννηση, το τάισμα, αργότερα με την υποχρεωτική εισρόφηση φαγητού από σωληνάκι στο στομάχι το οποίο βάζουν οι ίδιοι οι γονείς) είναι στοιχεία που σε φέρνουν αντιμέτωπο με τον πραγματικό σου εαυτό και αναρωτιέσαι τι θα έκανες εσύ στη θέση τους, σοβαρά και ειλικρινά, όχι βιαστικά και επιφανειακά. Ίσως γι\’ αυτό το λόγο η συγγραφέας μας χαρίζει και πολλές σελίδες με περιγραφές του σπιτιού, της γαλλικής υπαίθρου, της συγκομιδής καρπών για κομποστοποίηση και μαρμελάδα, με τις στιγμές χαράς που επιφέρει το κυνήγι σε μια ομάδα χωρικών, με τη ζωή στο πιο κοντινό χωριό που απέχει κάποια χιλιόμετρα. Και το μωρό μεγαλώνει, αρχίζει να δείχνει τα προβλήματά του, αρχίζει να ταλαιπωρείται κάθε φορά και περισσότερο από τις κρίσεις. Τελικά οι γονείς τι θα κάνουν; Θα το κρατήσουν ή θα το δώσουν; Η απάντηση στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το μωρό μου έφτασε….Θέλω σαν τρελή να τη δω…Επιτέλους, επιτέλους, μου τη φέρνουν…Είναι μια τέλεια στιγμή. Μια από εκείνες τις σπάνιες φορές που δε θέλεις να βρίσκεσαι πουθενά αλλού, δε θέλεις να κάνεις τίποτε άλλο. Όπου παρελθόν και μέλλον λιώνουν και χάνονται και υπάρχει μόνο το τώρα» (σελ. 12).

«Ίσως, σαν ένας υπέργηρος μοναχός, να κοιτούσε το ηλιοβασίλεμα πάνω από τα όρη του Θιβέτ όταν κλήθηκε από το Νιρβάνα. Εκείνη όμως ικέτευσε για μια ακόμη ζωή πάνω στη γη. Έτσι, το μεγαλύτερο τμήμα της ψυχής της έπσευσε σε μένα ενώ ένα κομμάτι του εγκεφάλου της παρέμεινε εκεί πίσω, θρυμματισμένο και κομματιασμένο σαν το ηλιοβασίλεμα πάνω στα σύννεφα» (σελ. 28).

«Πιστεύω ότι αμφιταλαντεύεσαι…Από τη μια το μητρικό ένστικτο σε τραβάει στη Φρέγια και από την άλλη το ένστικτο της αυτοσυντήρησης σε σπρώχνει μακριά της» (σελ. 260).

«Τι είναι αυτό που με κάνει μητέρα; Είναι το ότι σηκώνομαι και της ετοιμάζω το μπιμπερό της όταν το χρειάζεται; Είναι το ότι ποτέ δεν ξεχνώ τα φάρμακά της; Είναι το ότι ανταποκρίνομαι στις ανάγκες της, όσο κουρασμένη και χολωμένη κι αν είμαι;» (σελ. 389).

«Πού σταματά η αγάπη; Αν αγαπώ τη Φρέγια όταν τα μάτια της ανοίγουν και με κοιτούν, είναι δυνατόν να πάψω να την αγαπώ όταν τα μάτια της γυρνούν ανάποδα, όταν δεν εστιάζουν; Αν την αγαπώ όταν το στόμα της είναι κλειστό, θα πάψω να την αγαπώ όταν χάσκει και τρέχουν σάλια; ΕΊναι η αγάπη ορυκτό που κάθε καινούργιο πρόβλημα και μειονέκτημα το πελεκίζει; Μήπως κάνουμε έναν εσωτερικό υπολογισμό όταν το μωρό δεν αποτελεί πλέον ένα προσοδοφόρο στοίχημα;» (σελ. 403).

Βιβλίο Άνθρωπος σε πτώση
Τίτλος πρωτοτύπου Falling man
Συγγραφέας Don DeLillo
Μεταφραστής Έφη Φρυδά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εστία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό που με κράτησε είναι:

-οι συγκλονιστικές περιγραφές του πρώτου και του τελευταίου κεφαλαίου ως προς τις στιγμές της πρόσκρουσης του αεροπλάνου στον πύργο όπου δουλεύει ο Κηθ, πώς αντέδρασαν οι άνθρωποι, πώς σκοτώθηκαν ακαριαία κάποιοι, οι πυροσβέστες που ανεβαίνανε (εις μάτην) να σώσουν κόσμο κλπ.

-φυσικά τα κεφάλαια του Χαμάντ, που αρχικά νόμιζα ότι ο Don DeLillo γράφει για την καθημερινότητα και των μουσουλμάνων στη Νέα Υόρκη μετά τους Πύργους αλλά είναι η ψυχολογική και σωματική προετοιμασία των «εκλεκτών» να ρίξουν το αεροπλάνο στον Πύργο. Εξαιρετική η σκηνή της πτώσης του αεροπλάνου, όπου από τα συναισθήματα του Χαμάντ την ώρα που πεθαίνει περνάμε στα συναισθήματα του Κηθ την ώρα που τραυματίζεται ο Πύργος! Κι όλα αυτά με την αλλαγή μιας πρότασης μόνο, σε ενιαίο κείμενο. απίθανο δέσιμο (αν και ανατριχιαστικό στη σύλληψή του).

Το κείμενο μας δείχνει τη νοοτροπία των Νεοϋορκέζων μετά τα αεροπλάνα, πόσο τους στοιχειώνουν είτε οι εικόνες από την τηλεόραση είτε διά ζώσης (για όσους ήταν μπροστά τότε). Ό, τι και να κάνουν, όσο και να προσπαθήσουν να ξεφύγουν από τον εφιάλτη και τον φόβο πάντα κάτι θα τους θυμίζει εκείνη την ημέρα. Σε γενικές γραμμές, καλό το βιβλίο λοιπόν αλλά η γραφή θα ξενίσει αρκετούς.

Βιβλίο Εμείς
Τίτλος πρωτοτύπου Us
Συγγραφέας David Nicholls
Μεταφραστής Έφη Φρυδά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κόνι ανακοινώνει στον Ντάγκλας ότι θέλει διαζύγιο. Λίγες μέρες πριν ξεκινήσουν για το τελευταίο οικογενειακό τους ταξίδι στην Ευρώπη, πριν ο γιος τους, Άλμπι, αφοσιωθεί στις σπουδές του και φύγει από το σπίτι. Ο Ντάγκλας μάς αφηγείται λοιπόν πώς πέρασαν στο ταξίδι τους, πώς γνωρίστηκαν, πώς κατέληξαν ως εδώ. Παράλληλα με το σεργιάνι στις ψυχές των πρωταγωνιστών, ταξιδεύουμε και στην Ευρώπη: Παρίσι, Άμστερνταμ, Μόναχο, Βενετία, Φλωρεντία, Μαδρίτη, Βαρκελώνη. Χωρίς πολλές και περιττές τουριστικές πληροφορίες για την πόλη, που ίσως αποδιοργάνωναν τον ρυθμό της ανάγνωσης, ένιωσα ότι η κάθε πόλη προσαρμόστηκε στις ανάγκες της οικογένειας του Ντάγκλας και όχι ότι ο Ντάγκλας και οι δικοί του την εξερεύνησαν! Ο συγγραφέας δεν εκμεταλλεύτηκε το ταξίδι για να γεμίσει με άσχετες πληροφορίες τις σελίδες του, αντιθέτως, η ιστορία είναι σφιχτοδεμένη και δεν ξεχνιέται ούτε μπροστά στις βιτρίνες του Άμστερνταμ, ούτε στη λάμψη του Παρισιού, ούτε μπροστά στην Γκερνίκα του Πικάσο.

Γιατί θέλει η Κόνι διαζύγιο; Πώς θα αντιδράσει ο Ντάγκλας; Γιατί θα κάνουν τελικά το ταξίδι τους οικογενειακώς; Ποιος είναι ο Άλμπι, ποιος είναι ο γιος που έφεραν στον κόσμο πριν χρόνια και τώρα ετοιμάζεται να βγει στον κόσμο, να ζήσει, να κάνει λάθη, να χτίσει μια καριέρα; Θα χωρίσουν ή θα τα ξαναβρούν Κόνι και Νταγκ; Πόσο δυνατοί και έτοιμοι και ώριμοι είναι να νιώσουν τον αντίκτυπο των αλλαγών του χρόνου στην ψυχολογία τους και στην πορεία του γάμου τους;

Υπέροχο, μεστό και ρεαλιστικό κείμενο που με έκανε κάμποσες φορές να σταματήσω την ανάγνωση για να χωνέψω τις αλήθειες που περιγράφει, να δεχτώ τις καίριες ανθρωπιστικές και ψυχολογικές παρατηρήσεις του συγγραφέα. Αναγκάστηκα να παραδεχτώ ότι έχω πολλά κοινά με τον Ντάγκλας: δε θέλω να μου αλλάζεις το πρόγραμμα, δικούς μου ανθρώπους τους πατρονάρω σύμφωνα με τις δικές μου απόψεις, επιθυμίες και πλάνα, χωρίς να έχω την ωριμότητα ή την εμπειρία να καταλάβω ότι οι άνθρωποι που αγαπώ έχουν δικό τους χαρακτήρα και είναι σωστό και απαραίτητο να κάνουν λάθη, αλλιώς δε θα μάθουν, δε θα βελτιωθούν. Έτσι και ο Ντάγκλας με τον γιο του: γιατί να κάνει αυτό και να μην κάνει το άλλο; Γιατί συμπεριφέρεσαι έτσι, Άλμπι; Γιατί το ένα, γιατί το άλλο, ε, έγκωσε το παιδί και πήρε των ομματιών του! Σημαντικές ανατροπές σε ένα πολυδιάστατο αλλά καθόλου κουραστικό κείμενο!

Μου έκανε τρομερή εντύπωση το πείσμα του Ντάγκλας: ό,τι πήγαινε στραβά, εκείνος επέμενε στον αρχικό του προγραμματισμό ή στις παγιωμένες του απόψεις. Είναι τόσο πραγματιστικά σκιαγραφημένος ο ρόλος του που μου γέννησε τα περισσότερα συναισθήματα από όλους τους χαρακτήρες του βιβλίου! Δειλός και στη συμπεριφορά και στη νοοτροπία, πείσμων και επιμένων, ξεροκέφαλος, έφτασα στο σημείο να τον κατηγορήσω αποκλειστικά για όλο αυτό το τουρλουμπούκι. Κι όμως, δεν είναι έτσι. Με μαεστρία ο συγγραφέας πλάθει τον Ντάγκλας και τον αλλάζει σταδιακά.

Το τέλος του βιβλίου το βρήκα αναμενόμενο, όχι με την κακή έννοια, αλλά ως φυσική συνέπεια και συνέχεια των όσων διαδραματίζονται στο μυθιστόρημα και μακάρι να μπορούσα να μιλήσω περισσότερο. Σίγουρα οι πρωταγωνιστές έμαθαν από τα λάθη τους και από τις δοκιμασίες που πέρασαν στο οικογενειακό ταξίδι. Κρίμα όμως που έκαναν αυτές τις επιλογές, όσο κι αν αυτή η λύση, αυτό το φινάλε, ήταν το πιο αληθινό και ρεαλιστικό!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Διαμορφώνουμε και επενδύουμε συναισθηματικά τις πρώτες μας συναντήσεις, δημιουργούμε μύθους για να βεβαιώσουμε τον εαυτό μας και τα παιδιά μας ότι «ήταν γραφτό»…» (σελ. 43).

«Ίσως για αυτό τον λόγο έχουν γίνει πια τόσο δημοφιλείς οι μαγνητοφωνημένοι οδηγοί. Μια καθησυχαστική φωνή στο αυτί σου που σου λέει τι να σκεφτείς, τι να αισθανθείς. Κοίτα αριστερά, πρόσεξε, παρατήρησε, παρακαλώ. Τι καταπληκτικό που θα ήταν να έχουμε αυτή τη φωνή μαζί μας για πάντα, έξω από το μουσείο και σε όλη μας τη ζωή» (σελ. 124).

«Αλλά, αν καθόμουν να απολογούμαι στις κόρες μου για τις χαζομάρες που τους έχω πει κατά καιρούς, δε θα μιλούσαμε για τίποτε άλλο. Πιστεύω ότι, ως γονείς, έχουμε το δικαίωμα να κάνουμε λάθη και να μας συγχωρούν γι’ αυτά» (σελ. 388).