Βιβλίο Νάντια: Αθώα ή ένοχη;
Τίτλος πρωτοτύπου Nadia
Συγγραφέας Elisabeth Norebäck
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Elisabeth Norebäck έγραψε ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις που δε με άφησαν στιγμή σε ησυχία. Η Λίντα, κόρη της δημοφιλούς τραγουδίστριας Κάθι Άντερσον, μιας από τις πιο κοσμαγάπητες καλλιτέχνιδες, με αμέτρητες περιοδείες και νικήτρια της Eurovision τη δεκαετία του 1970, συλλαμβάνεται για τον φόνο του συζύγου της και μουσικού παραγωγού Σίμον Χους και φυλακίζεται. Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει όταν η Λίντα συνέρχεται από την επίθεση που δέχτηκε από συγκρατούμενή της και κρατείται στο νοσοκομείο. Όταν επιστρέφει στη φυλακή τα πράγματα έχουν αλλάξει κι έτσι καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Έχουν περάσει έξι χρόνια από την καταδίκη της, έχει παραιτηθεί από κάθε μάχη για αναψηλάφιση της δίκης της, αναπολεί τις στιγμές με τον άντρα της, το διαζύγιο που θα έπαιρναν τελικά, τις μαγικές στιγμές με τον σύντροφό της, Άλεξ Λάγκερμπεργ, την ουδέτερη και μάλλον αποστασιοποιημένη στάση της αδελφής της, Μικαέλα και πολλά άλλα. «Όλοι ξέρουν ποια είναι και τι έχει κάνει», η ίδια όμως δεν ξέρει πώς έφτασαν εδώ τα πράγματα. Καταδικασμένη σε ισόβια, έχει μεταμορφωθεί σε μιαν άγνωστη γυναίκα, αδιάφορη και άχρωμη.

Μπορεί το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου να αφορά την καθημερινότητα της Λίντα στη φυλακή, με συνεχόμενα πρωθύστερα όμως επιστρέφουμε στο παρελθόν της και ζούμε τα γεγονότα που οδήγησαν στη δίκη, τα κενά μνήμης από το επίμαχο βράδυ, την οικονομική άνεση που είχε και τα φώτα της δημοσιότητας που απολάμβανε μεγαλώνοντας με τη μητέρα της, το διαζύγιο των γονιών της και την επιλογή της Μικαέλα να πάει με τον πατέρα τους, τον γάμο της με τον Σίμον και πολλά άλλα. Η γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση, με τις διαρκείς εναλλαγές σκηνών με κρατούσε σε αγωνία και με έβαζε να ψάχνω για την παραμικρή λεπτομέρεια που θα οδηγούσε στην αλήθεια και θα ξεκαθάριζε την ενοχή ή την αθωότητα της Λίντα. Στη φυλακή «είμαστε πολύ μακριά από το σπίτι μας, εξοστρακισμένες από τον πολιτισμό, άγνωστο για πόσα χρόνια» (σελ. 34). Πώς είναι η ζωή της Λίντα στη φυλακή, με ποιες γίνεται φίλη, ποιες τη βάζουν στο μάτι, κάνει καλό που δείχνει τουπέ και αέρα, έστω κι αν το κάνει αθέλητα, γιατί την επέλεξε η Αντριάνα Χάνσεν, η Βασίλισσα του Μπίσκοπσμπεργ, για ευνοούμενή της; Μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα σ’ έναν χώρο με σκληρούς  κανόνες επιβίωσης, σε μια χώρα που δεν έχει πολλές γυναικείες φυλακές, με αποτέλεσμα οι καταδικασμένες για κλοπή και άλλα ελαφρά παραπτώματα να συναγελάζονται στο ίδιο μέρος με στυγνές εγκληματίες!

Η συγγραφέας έφτιαξε ένα ικανοποιητικό ψυχογράφημα μιας γυναίκας που ζει άνετα οικονομικά, που αγαπάει τη μουσική, που πιστεύει σ’ έναν δίκαιο και με ίσες ευκαιρίες για όλους κόσμο, μόνο που αυτό το συννεφάκι διαλύεται όταν συλλαμβάνεται. Δυστυχώς για εκείνη, πέρασε αρκετό καιρό απομονωμένη σε κελί μέχρι την ημερομηνία της δίκης, μια τυπική διαδικασία που ακολουθεί η Σουηδία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ψυχολογική καταρράκωση του κατηγορουμένου. Ρεαλιστικές απεικονίσεις εγκλεισμού, κίνδυνος από παντού, λογιών λογιών δεσμοφύλακες, οι οποίοι είτε διαφυλάσσουν την τάξη και την ασφάλεια είτε καταχρώνται την εξουσία τους με κάθε τρόπο είτε φιλοδοξούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τις κρατούμενες και συζητούν μαζί τους αλλά άδικα, γιατί στη φυλακή αλλάζεις προς το χειρότερο, σκληραίνεις, εκμεταλλεύεσαι πριν σε εκμεταλλευτούν.

Ως προς την καθαυτή ιστορία του φόνου, την οποία μαθαίνουμε από τις διαδικασίες της δίκης, με τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, τις αναπαραστάσεις, και τις σποραδικές αναμνήσεις της Λίντα, ξεδιπλώνεται με τις μικρές ψηφίδες που ανέφερα πριν κι από ένα άτυπο δεύτερο μέρος και εφεξής, με συγγραφική μαεστρία, πέφτουν ξεκάθαρες υποψίες σε συγκεκριμένο πρόσωπο μόνο και μόνο για να φτάσουμε σε ένα τέλος που φωτίζει τη σωστή πλευρά των πραγμάτων και ανατρέπει τις εξελίξεις. Είναι μια επιλογή που έχω διαβάσει και σε άλλα μυθιστορήματα, η κλιμάκωση όμως μου χάρισε ένταση, μου φώτισε σωστά τα γεγονότα και με βοήθησε να καταλάβω τι πραγματικά κρύβεται από πίσω με αληθοφανή τρόπο. Α, ναι, ξέχασα, ποια είναι η Νάντια, είπαμε; Υπάρχει και γι’ αυτό απάντηση, η οποία εντάσσεται στην αλλαγή της οπτικής γωνίας των ως τότε γεγονότων που περιέγραψα πιο πάνω.

Το νέο μυθιστόρημα της Elisabeth Norebäck με συνεπήρε και μου έδειξε με ωμό και ρεαλιστικό τρόπο τα προβλήματα εγκλεισμού σε μια φυλακή και τις επιπτώσεις στην ψυχολογία και στην καθημερινότητα μιας γυναίκας που ίσως τελικά να είναι αθώα. Πώς μεταμορφώνεται μια κοπέλα που ζούσε μια άνετη οικονομικά ζωή σε ένα πλάσμα προκλητικό, εριστικό και χωρίς ελπίδα; Γιατί θυμάται μόνο αποσπασματικά εκείνη τη νύχτα; Γιατί καταδικάστηκε σε ισόβια; Υπήρξαν ελαφρυντικά ή όχι; Ποιοι στάθηκαν πλάι της και ποιοι την εγκατέλειψαν; Είναι ένα μυθιστόρημα που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και μου χάρισε ένα δυνατό φινάλε.

Βιβλίο Ίνκουμπους 
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Ίνκουμπους είναι ένα πλάσμα που συμβολίζει τον εφιάλτη κι ενσαρκώνει ό,τι συμβαίνει στο υποσυνείδητό μας ενώ κοιμόμαστε. Τέτοιους εφιάλτες ζουν τα θύματα ενός κατά συρροή βιαστή και η ζωή τους αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη. Η ψυχολογία τους καταρρακώνεται, η θέλησή τους για ζωή πέφτει στο μηδέν και η αυτοεκτίμησή τους εξαφανίζεται. Η νέα υπόθεση του Άντερς Οικονομίδη είναι αρκετά δύσκολη και περίπλοκη και επικεντρώνεται σ’ ένα θέμα που δυστυχώς πάντα θα είναι επίκαιρο: τη γυναικεία κακοποίηση και τη ζωή μετά τον βιασμό. Ο συγγραφέας ζωντανεύει μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια με απρόσμενες αποκαλύψεις αλλά το αντικείμενο του βιβλίου το αντιμετωπίζει με σεβασμό και ευαισθησία, παρουσιάζοντας διαφορετικές περιπτώσεις γυναικών, εκ των οποίων κάποιες κλείνονται στον εαυτό τους, άλλες προχωράνε στην καταγγελία, άλλες προσπαθούν να βρουν μια παρηγοριά και την απαραίτητη στήριξη σε ομάδες κακοποιημένων γυναικών.

Στο πάντα ατμοσφαιρικό Έρεμπρο («…η βροχή επέστρεψε, έπειτα από διάλειμμα είκοσι τεσσάρων ωρών, αυτή τη φορά προετοιμασμένη για μια αρμένικη βίζιτα», σελ. 95) η Λινέα Μολίνς, πέφτει θύμα βιασμού μέσα στο σπίτι της και η καθημερινότητά της πλέον γίνεται εφιάλτης. Την περίπτωσή της μαθαίνει από τις εφημερίδες η Κάισα Έκεμπλαντ, ιδιοκτήτρια ακριβού εστιατορίου, βραβευμένου με αστέρι Michelin, κι αυτό ξυπνάει άσχημες αναμνήσεις όχι μόνο σ’ εκείνη αλλά και στον σύντροφό της, Φέλιξ. Έτσι αρχίζει σιγά σιγά ένα ντόμινο καταθέσεων που αρχίζει να σκιαγραφεί το προφίλ ενός βιαστή που δρα στην ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο. Υπάρχουν έντονα αισθήματα αγωνίας και σασπένς όσο προσπαθούν οι αστυνομικοί να βρουν τα ίχνη του, να ανακαλύψουν και να ταυτίσουν προηγούμενους βιασμούς, να φτιάξουν το προφίλ του, να τον εντοπίσουν, να μαντέψουν το modus operandi του. Πώς και γιατί διαλέγει τα θύματά του; Κι αν αυτά δε σωπάσουν τελικά αλλά το βάλουν σκοπό να τον βρουν; Ταυτόχρονα, ένα πτώμα που βρέθηκε σ’ ένα ποτάμι της πόλης ίσως είναι θύμα ξεκαθαρίσματος λογαριασμών αλλά μεταξύ τίνων;

Ο Αρχιεπιθεωρητής πλέον Άντερς, επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων, δυστυχώς θα βρεθεί αντιμέτωπος με κάποιες τραγικές αλήθειες και με σκληρά γεγονότα που θα μεταστρέψουν εντελώς τον χαρακτήρα του. Η σύζυγός του, Λίσμπεθ, εδώ και δύο χρόνια ξεκίνησε χημειοθεραπείες ενώ ο γιος του, Γιάννης, είναι πλέον στην εφηβεία και συμπεριφέρεται απέναντι στους γονείς του όπως όλα τα παιδιά αυτής της ηλικίας. Μόνο που η υπόθεση των βιασμών και τα ίχνη που ανακαλύπτει ο Άντερς τον βάζουν σε σκέψεις γύρω από τον καταπιεσμένο και συγκρατημένο θυμό και πώς μπορεί αυτός να εκτονωθεί όταν ο άνθρωπος που νιώθει κοινωνικά περιθωριοποιημένος βρει κάποιον που αισθάνεται ακριβώς το ίδιο κι άλλον έναν κι άλλον έναν. Είναι λίγοι αλλά υπάρχουν. Και τότε; Οι διάλογοι με τη Λίσμπεθ πάνω σε αυτό είναι ρεαλιστικοί και προσεγμένοι, ένιωσα σα να παρακολουθούσα ένα φυσιολογικό καθημερινό ζευγάρι με αυτές τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς. Η καθημερινή τριβή με τις χειρότερες πλευρές της ανθρώπινης φύσης αλλάζουν τον αρχιεπιθεωρητή και ταυτόχρονα οι πληγές του γυμνώνονται λόγω της περιπέτειας υγείας της Λίσμπεθ, με αποτέλεσμα να νιώθει πως τα χρόνια ψυχοθεραπείας και η φαρμακευτική του αγωγή έχουν πάει πια στον βρόντο. «…η επιλογή του καλού είναι πράξη συνειδητή, ενώ του κακού, ως επί το πλείστον, ενστικτώδης» (σελ. 149), λέει χαρακτηριστικά.

Ως προς την αξιόλογη ομάδα που έχει συγκεντρωθεί γύρω από τον Οικονομίδη, συναντάμε και πάλι τη Σέλμα Μοντίν, αρχηγό της αστυνομικής διεύθυνσης της περιφέρειας του Μπερσλάγκεν, με την οποία οι σχέσεις ομαλοποιήθηκαν από τότε που πήρε προαγωγή ο αρχιεπιθεωρητής, τον Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητή ψυχολογίας που διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Έρεμπρο, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους, τον αρχιφύλακα Σεμπάστιαν Χολμ και την επιθεωρήτρια Άριελ Ριβέρα. Οι δύο τελευταίοι αποτελούν ένα ντουέτο που με έχει κερδίσει από την αρχή που τους γνώρισα, με τον Χολμ να έχει και πάλι έναν σκληρό ανηφορικό δρόμο μπροστά του λόγω του αλτσχάιμερ της μητέρας του και τη Ριβέρα να είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, της οποίας ο τρόπος σκέψης και η εμφάνιση είναι αρκετά πρωτότυπα. Χαράζει τα ονόματα των θυμάτων για τα οποία απέδωσε δικαιοσύνη, έχει τατουάζ στην κοιλιά της για να θυμάται την κακοποίηση του πρώην συζύγου της που της στέρησε αμετάκλητα κάτι και πολλά άλλα!

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης, εκτός από τους πάντα ενδιαφέροντες χαρακτήρες, τις ανατροπές, τα καλά κρυμμένα μυστικά, τα πρωτότυπα καλολογικά στοιχεία, παραθέτει και πολλές πληροφορίες για την πόλη του Έρεμπρο αλλά και την υπόλοιπη Σουηδία, παρατηρώντας την καθημερινότητα των απλών κατοίκων, ενσωματώνοντας στο κείμενο προϊόντα και συνήθειες της ζωής τους. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση πόσο σπάνιο είναι να είσαι βιαστής στη Σουηδία και πόσο μικρή είναι η ποινή γι’ αυτά τα εγκλήματα, μιας και πρόκειται για σπάνιο (!) στη χώρα φαινόμενο. Εκτός από τη συναρπαστική παράθεση των στοιχείων και τα ανατρεπτικά βήματα που οδηγούν στην απρόσμενη αλήθεια, υπάρχει και μια μεγάλη έκπληξη στην προσωπική ζωή κάποιου που ανατρέπει όλα όσα μας αφηγούνταν ο συγγραφέας ως εκείνο το σημείο. Ομολογώ πως δάκρυσα γιατί είχα δεθεί μαζί του και ένιωσα τόσο οικεία, τόσο κοντά στην καθημερινότητά του που πικράθηκα από την «προδοσία» του, σύντομα όμως κατάλαβα πως έπρεπε να τον δω υπό το πρίσμα της νέας αλήθειας και να αποδεχτώ την τόσο ανθρώπινη συμπεριφορά του. Τέτοιες αντιδράσεις σπάνια καταφέρνουν οι συγγραφείς να εκμαιεύσουν από τον αναγνώστη, εξ ου και ο Βαγγέλης Γιαννίσης παραμένει ανάμεσα στους αγαπημένους μου.

Το »Ίνκουμπους» είναι ένα μυθιστόρημα αφιερωμένο όχι μόνο στην απώλεια της ταυτότητας και της αυτοεκτίμησης μετά από ένα στυγερό έγκλημα όπως ο βιασμός αλλά και στο ασήκωτο βάρος της απώλειας κάποιου που αγαπάμε. Τι είναι πένθος, πώς το χειριζόμαστε, πόσο σημαντικό είναι να κλάψουμε και να αντιδράσουμε αρνητικά για τον εαυτό μας κυρίως και όχι για τους γύρω μας, πόσο δικαιολογημένο είναι να χαθεί η μορφή των οικείων προσώπων από τη μνήμη μας αλλά το στίγμα τους στον χώρο να παραμείνει για πάντα εκεί, δίπλα μας, αναμιγνύονται σωστά και εξισορροπημένα με τις συνέπειες της κακοποίησης και με το σκοτεινό Υπερεγώ κάποιου που καλό θα ήταν να παραμείνει έγκλειστος για μεγάλο διάστημα. Το βιβλίο διαβάζεται μόνο την ημέρα ή έστω με τα φώτα ανοιχτά και κανείς δε θα είναι ο ίδιος άνθρωπος που το ξεκίνησε όταν φτάσει στην τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Αμαρόκ
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα με ήρωα τον Επιθεωρητή Άντερς Οικονομίδη είναι άλλο ένα δυνατό μίγμα αγωνίας και ανατροπών. Η βασική υπόθεση έχει πολλά παρακλάδια, διαρκείς εκπλήξεις και ένα ανατρεπτικότατο τέλος που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο, έστω κι αν η ιστορία έπαιξε με το μυαλό μου, τοποθετώντας μπροστά μου επαρκή στοιχεία, φωτισμένα όμως από διαφορετική οπτική γωνία! Ο συγγραφέας αυτήν τη φορά δε ρίχνει μεγάλο βάρος στις προσωπικές ιστορίες των αστυνομικών, η εξιχνίαση της υπόθεσης όμως δεν είναι στείρα. Μετουσιώνει τις γνώσεις, την πείρα και τις παρατηρήσεις του σε συναρπαστικά κομμάτια γύρω από τις συνήθειες, τη ρουτίνα και τις αντιλήψεις των Σουηδών για την καθημερινή τους ζωή, πώς αυτή αποτυπώνεται από τον δυτικό και κυρίως τον νότιο κόσμο και ποια είναι η πραγματικότητα. Οι αυτοκτονίες, η αστική καθημερινότητα, ο τρόπος εργασίας και διαβίωσης συνδέονται με λεπτομέρειες γύρω από τη θνητότητα του ανθρώπινου σώματος, τις ουσίες και τη χημική σύσταση του κορμιού μας, τον τρόπο που επηρεάζει ο χρόνος το μυαλό, τις αναμνήσεις και τις ελπίδες μας και πάρα πολλά άλλα που μόνο ένα εξασκημένο μάτι και ταυτόχρονα μια καλή πραγματικά πένα μπορεί να αποτυπώσει, να καταγράψει και να εντάξει σε μια αστυνομική, γεμάτη αγωνία και ανατροπές, ιστορία, χωρίς να δείχνει πως το κάνει για να γεμίσει σελίδες. Δε φτάνει δηλαδή η αγωνία για το αν ο επιστάτης είναι αθώος (άρα ποιος είναι ο πραγματικός δολοφόνος; ) ή ένοχος, έχουμε και άφθονα πραγματολογικά και πρωτότυπα στοιχεία που γαντζώνονται σωστά και συμπληρωματικά πάνω στον κορμό της υπόθεσης!

Μέσα από τις αναφορές, τις καταθέσεις και τα πρακτικά της δίκης ξεπηδούν ερωτηματικά, προχειρότητες και ουσιαστικά μια χειραγώγηση του μάρτυρα ενώ ο τότε μικρόκοσμος του σχολείου δέχεται ισχυρές ρωγμές. Ο συγγραφέας ενσκήπτει σ’ ένα περιβάλλον με μαθήματα, μαγκιές, σχολικό εκφοβισμό, ζήλεια και μίσος: «Έφηβοι με σκληρά καβούκια, μέσα στα οποία οι ορμόνες κάνουν πάρτι και βάζουν φωτιά στο σπίτι, ενώ η λογική λείπει μονίμως σε διακοπές» (σελ. 173). Από σελίδα σε σελίδα αρχίζουν να ενώνονται τα κομμάτια που συγκροτούν την περίοδο και τον χώρο τέλεσης του εγκλήματος, βγαίνουν μία προς μία οι μάσκες των συμμαθητών της νεκρής κοπέλας ενώ κάποιοι χαρακτήρες αντιδρούν εντελώς απρόσμενα! Παράλληλα υπάρχει και μια ανατριχιαστική περιγραφή επιβίωσης εν καιρώ πολέμου από τον ίδιο τον Αμαρόκ, όπου σχεδόν μύριζα την καμένη σάρκα, ένιωθα στο πετσί μου τον αγώνα της επιβίωσης είτε για να βρεις τροφή, ρούχα και όπλα είτε για να γλιτώσεις από τις ορδές των πλιατσικολόγων και των ανταρτών. Κι όσο φτάνουμε στο τέλος τόσο πλησιάζουμε στη μεγάλη αποκάλυψη!

Ως προς την αξιόλογη ομάδα που έχει συγκεντρωθεί γύρω από τον Οικονομίδη, συναντάμε και πάλι τη Σέλμα Μοντίν, αρχηγό της αστυνομικής διεύθυνσης της περιφέρειας του Μπερσλάγκεν, τον Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητή ψυχολογίας που τώρα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Έρεμπρο, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους, τον αρχιφύλακα Σεμπάστιαν Χολμ και την επιθεωρήτρια Άριελ Ριβέρα. Ο Κρίστερ Μπγέρλινγκ είναι και πάλι το επιστημονικό υπόβαθρο που απαιτείται για μια όσο το δυνατόν καλύτερη αναγνώριση των κινήτρων και του προφίλ του δράστη. Χάρη σε αυτόν τον ταλαντούχο επιστήμονα έμαθα τι σημαίνει πικεριστής (είναι ο σεξουαλικός σαδιστής που ικανοποιείται όταν μαχαιρώνει τα θύματά του, κάνοντας αυτήν την επίθεση ένα είδος βιασμού) ενώ οι απόψεις του Κρίστερ είναι ωμές και ρεαλιστικές: «Σκοτώνοντας μιας γυναίκα, ο δράστης από τη μια τη διώχνει, αφαιρώντας τη ζωή της, απ’ την άλλη την πλησιάζει μέσω της διείσδυσης, η οποία μπορεί να μεταφράζεται και σε πικερισμό» (σελ. 160). Ο Σεμπάστιαν Χολμ δεν έχει τόσο έντονη ρατσιστική στάση και συμπεριφορά όσο στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς («Η σκιά») και για άλλη μια φορά οι σκηνές με τη μητέρα του που πάσχει από αλτσχάιμερ ξεχειλίζουν από ανθρωπιά. Η Άριελ Ριβέρα είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, της οποίας ο τρόπος σκέψης και η εμφάνιση είναι αρκετά πρωτότυπα: «Ο θάνατος και η απώλεια δεν ήταν άγνωστα στην επιθεωρήτρια και είχε φροντίσει να μετατρέψει το σώμα της σε ένα μνημείο αναμνήσεων μέσα από τα πολυάριθμα τατουάζ με τα οποία το είχε στιγματίσει» (σελ. 45). Χαράζει τα ονόματα των θυμάτων για τα οποία απέδωσε δικαιοσύνη, έχει τατουάζ στην κοιλιά της για να θυμάται την κακοποίηση του πρώην συζύγου της που της στέρησε αμετάκλητα κάτι και πολλά άλλα!

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης δεν ξεχνάει να ομορφύνει το κείμενό του με ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις και μεταφορές: «Ο θυμωμένος ουρανός είχε κρυφτεί πίσω από βαμβακερά σύννεφα που επέμεναν σαν πεισματικοί έφηβοι να κρατήσουν μέσα τους ό,τι κουβαλούσαν» (σελ. 27). «Η γνώριμη οσμή ήταν παρούσα στα σπίτια όπου κυριαρχούσε η δυστυχία και η χαρά είχε πεταχτεί από το παράθυρο και αργοπέθαινε στην άσφαλτο, έξω» (σελ. 164). Κι έγραψε με ένα διακριτικό, χαριτωμένο, υποδόριο δείγμα χιούμορ κάτι που ενισχύει την απόφασή μου να ενσκήπτω κι εγώ στην ανάλυση του συνόλου του κειμένου κι όχι μόνο στον τρόπο επίλυσης της υπόθεσης: «-Και οι ήρωες των βιβλίων έχουν ζωή και μάλιστα ξέχωρη της υπόθεσης. Η υπόθεση δεν είναι η ζωή τους. Αν με ρωτάς εμένα, ως αναγνώστη, μου αρέσουν αυτές οι σκηνές. Με πείθουν ότι οι ήρωες δεν είναι χάρτινοι» (σελ. 188). Διατυπώνει κι ένα αισιόδοξο μήνυμα: «Η Βικτόρια Αλγκρέν συχνά παρομοίαζε τις Δευτέρες με τα ρολά κανέλας, ήταν απογοητευτικά άνοστες. Πάντα. Αυτή η απογοήτευση με την οποία η ύπαρξή τους ήταν συνυφασμένη, ωστόσο, αποτελούσε μια σταθερά» (σελ. 312). Τέλος, πρόσεξα και μια ενδιαφέρουσα άποψη για τους στερεοτυπικούς χαρακτήρες αστυνομικών στα βιβλία: «Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να κοιτάζει περισσότερο το αύριο… Αν δεν το έκανε, θα κατέρρεε κάτω απ’ το ασήκωτο βάρος της πραγματικότητας… Οι αστυνομικοί δεν κοιτάζουν μπροστά αλλά πίσω, προσπαθώντας να βρουν το μονοπάτι που συνδέει δύο κουκίδες: μία στο παρελθόν και μία στο παρόν. Ίσως αυτή η σκόπιμη ανωμαλία στη φύση τους οδήγησε στη δημιουργία του στερεότυπου του απροσάρμοστου, αλκοολικού μπάτσου, το οποίο έβλεπε να αναπαράγεται ξανά και ξανά στις σελίδες των βιβλίων που διάβαζε» (σελ. 327).

Το «Αμαρόκ» είναι μια έξυπνα διατυπωμένη επίλυση υπόθεσης που είχε μπει στο αρχείο πριν δώδεκα χρόνια, η οποία εξιχνιάζεται με συναρπαστικό κι ανατρεπτικό τρόπο ενώ τα επιμέρους κομμάτια της φωτίζουν αποσπάσματα της κοινωνίας της Σουηδίας, καταγράφουν ρεαλιστικά και τεκμηριωμένα γνωρίσματα της εφηβείας και της διαστροφής του ανθρώπινου μυαλού και συγκροτούν μια κλιμακούμενη πλοκή που με άφησε με κομμένη ανάσα ως το λυτρωτικό και αναπάντεχο τέλος!

Βιβλίο Η σκιά
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Η σκιά» είναι άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα με ήρωα τον Άντερς Οικονομίδη που εξισορροπεί ανάμεσα στην ταχύτητα και την αγωνία ως προς την επίλυση της υπόθεσης και στις προσωπικές ιστορίες των μελών της ομάδας του επιθεωρητή. Ο συγγραφέας επικεντρώνεται κυρίως στις εξελίξεις και τις ανακρίσεις που επιφέρουν τα πτώματα που ανακαλύπτονται, οδηγώντας με σε θεματικά μονοπάτια που σπάνια (τουλάχιστον ως τώρα) έχω συναντήσει σε ελληνική λογοτεχνία: black metal μουσική, σκανδιναβική μυθολογία, παγανισμός, σέχτες. Εκτός τούτων όμως η πορεία της ιστορίας οδηγεί και σε πιο οικεία θέματα, όπως η ενδοοικογενειακή βία, τα εμπόδια ενός γάμου, κρίσιμες οικογενειακές σχέσεις και άλλα, ζητήματα που με προβλημάτισαν και με συγκίνησαν όσο περίμενα με αγωνία να αποκαλυφθεί ο δολοφόνος. Μονοπάτια που ίσως δεν επιφέρουν τη λύση αποκαλύπτουν ενδιαφέρουσες ρεαλιστικές ιστορίες και εκτείνονται τόσο όσο χρειάζεται, χωρίς να γεμίζουν άνευ λόγου τις σελίδες του βιβλίου. Η ματιά του Βαγγέλη Γιαννίση τυλίγει και πάλι με ενδιαφέρον και αγάπη ανθρώπους που έχουν προβλήματα στην καθημερινότητά τους και η γραφή του τους ζωντανεύει με θετικά λογοτεχνικά γνωρίσματα που σπάνια συναντάει κανείς στο αστυνομικό είδος.

Ο Επιθεωρητής της Αστυνομίας του Έρεμπρο Άντερς Οικονομίδης είναι παντρεμένος με τη Λίσμπεθ κι έχουν ένα γιο, τον εντεκάχρονο πλέον Γιάννη. Έχει παραδεχτεί τα ψυχολογικά του προβλήματα στη γυναίκα του, έχει αρχίσει να κάνει προόδους με την ψυχοθεραπεύτρια Τία Ραπς που γνωρίσαμε στο «Κάστρο» κι έχει αλλάξει κάποιες στρεσογόνες συνήθειες, στράφηκε μάλιστα στο διάβασμα κι έχει σταθεί τυχερός που πέτυχε το κατάλληλο πρόσωπο στη δημοτική βιβλιοθήκη της πόλης, μιας και η υπάλληλος τον καθοδηγεί βήμα προς βήμα μέσα από κατάλληλες αναγνωστικές επιλογές. «Η επαφή με μια νέα, καλύτερη πραγματικότητα ίσως τον έβαζε σε πειρασμό να εγκαταλείψει εκείνη στην οποία ζούσε αναπόδραστα» (σελ. 95), αυτός ήταν ο αρχικός του φόβος, σύντομα όμως είδε τα οφέλη της ανάγνωσης! Χωρίς να φτάνει στα όρια που τον έχουμε γνωρίσει στα προηγούμενα βιβλία, η κοσμοθεωρία του εξακολουθεί να τον συντροφεύει ενώ ο τρόπος δολοφονίας των θυμάτων καταφέρνει να του αφαιρέσει λίγο ακόμη ανθρωπισμό και να του προξενήσει φόβο, παρά τα πολλά χρόνια υπηρεσία του στο Σώμα: «Εκτός κι αν αυτή ήταν η κανονικότητα της ανθρώπινης φύσης, η βία, και με κάποιον τρόπο ο άνθρωπος είχε καταφέρει να ξεγελάσει για μερικές χιλιάδες χρόνια το βασικό του ένστικτο δημιουργώντας κοινωνίες» (σελ. 170).

Στη «Σκιά» έχουμε μια πολύ τρυφερή εξέλιξη στην προσωπική ζωή του Επιθεωρητή, όταν η Λίσμπεθ του ανακοινώνει κάτι που δεν ήξερε και μας απασχόλησε στο προηγούμενο βιβλίο, τον «Χορό των νεκρών». Πάνω που αναρωτιόμουν τι συνέβαινε μεταξύ τους, η είδηση έσκασε σα βόμβα ενώ ταυτόχρονα η Λίσμπεθ αρχίζει να βγαίνει πιο έντονα στο προσκήνιο, να αποκτά έναν σχεδόν πρωτεύοντα ρόλο στο μυθιστόρημα. Έμαθε από τα λάθη της, βίωσε τον μεγαλύτερο κίνδυνο της ζωής της ενάμιση χρόνο πριν, στον οποίο εκτέθηκε κι ο γιος τους, και τώρα είναι έτοιμη να προχωρήσει μαζί με τον άντρα της και να κάνει τα πάντα για να τον τραβήξει από την αχόρταγη δίνη της δουλειάς του: «Είσαι ο Αχαάβ, Άντερς. Και κάποτε θα πρέπει να μάθεις ν’ αφήνεις την άσπρη φάλαινα να φύγει προτού σε σκοτώσει» (σελ. 304). Στο τέλος του μυθιστορήματος οι δυο τους έχουν μια απόλυτα ειλικρινή συζήτηση, ρίχνουν τις μάσκες και μου δείχνουν μέσα από έναν λιτό και παραστατικό διάλογο πόσο αληθινά δεμένοι και αγαπημένοι είναι. Η κοινή τους απόφαση για το μέλλον βάζει την πραγματικότητα στις σωστές της βάσεις!

Μέρος των ερευνών οδηγεί τον Άντερς και πάλι στα μονοπάτια των ναρκωτικών που διαφεντεύονται σχεδόν απόλυτα από τους Ρώσους, παρ’ όλο που δέχτηκαν ισχυρό πλήγμα μετά τη δολοφονία του βαρόνου Γιόχαν Λινέ ή «Αόρατου» που διαδραματίστηκε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς. Πέρασε αρκετός καιρός για να αρχίσουν οι Ρώσοι να βγαίνουν από το καβούκι τους ξανά και να οδηγηθούν σε μια άτυπη ομερτά ανάμεσα στη Δίωξη και αυτούς ώστε να συνεχίσουν τις δουλειές τους ανενόχλητοι, έστω και με χαμηλή συγκριτικά δραστηριότητα. Άλλο μονοπάτι οδηγεί  στην black metal σκηνή που με σύμβολα και μακιγιάζ δημιουργεί μια παγανιστική ατμόσφαιρα, την οποία πολλοί συγχέουν με τον σατανισμό. Τα σύμβολα που χρησιμοποιούν στα τατουάζ προέρχονται από τη σκανδιναβική μυθολογία και όλη η ατμόσφαιρα απεκδύεται, μιας και μιλάμε για ένα καλά στημένο σκηνικό μαυρίλας και θανατίλας χωρίς περαιτέρω επιδιώξεις.

Συγκινητικό και απόλυτα ρεαλιστικό είναι το περιστατικό που αφορά ενδοοικογενειακή βία, μιας και ο συγγραφέας διαλέγει προσεκτικά τις λέξεις που θα σχηματίσουν τη σκληρή αλήθεια που αφορά τη γυναίκα που τη δέρνει ο άντρας της αλλά δε φεύγει από το πλάι του. Τρεις είναι οι προτάσεις που σχηματίζουν την επίπλαστη πραγματικότητα: «Μου λείπουν οι μελανιές που μου άφηνε. Μερικές μελανιές στα χέρια ή στα πόδια ήταν καλύτερες από τη μοναξιά. Έπειτα από κάθε χτύπημα ερχόταν το χάδι» (σελ. 269). Τέτοιες περιπτώσεις πάντα θα τραβούν το ενδιαφέρον μου, πάντα θα με συγκινούν, απλώς ήρθα επιτέλους αντιμέτωπος με την πραγματικότητα που υποθάλπουν οι γυναίκες στο μυαλό τους όταν βιώνουν μια τέτοια τραγική κατάσταση. Όντως, πρέπει να έχεις απίστευτη δύναμη για να καταρρίψεις η ίδια αυτήν την επίπλαστη ανάγκη και στάση ζωής.

Ως προς την αξιόλογη ομάδα που έχει συγκεντρωθεί γύρω από τον Οικονομίδη, συναντάμε τους ήδη γνωστούς Γιούσι Αλεξάντερσον, ιατροδικαστή και επικεφαλής του Εγκληματολογικού Τμήματος της Αστυνομίας του Έρεμπρο, Σέλμα Μοντίν, αρχηγό της αστυνομικής διεύθυνσης της περιφέρειας του Μπερσλάγκεν, επιθεωρητή Μπόζινταρ Τζατζάνοβις, επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Έρεμπρο και Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητή ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνου. Σε αυτούς προστίθενται δυο εξίσου ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, ο αρχιφύλακας Σεμπάστιαν Χολμ, ενάμιση χρόνο τώρα νέος συνεργάτης του Οικονομίδη και η επιθεωρήτρια Άριελ Ριβέρα, «σκληρή, παρά το μικροκαμωμένο και φαινομενικά εύθραυστο σουλούπι της» (σελ. 19). Ο πρώτος είναι τοπικιστής και ρατσιστής, με τεκμηριωμένα κατ’ εκείνον επιχειρήματα κατά των ξένων και του τρόπου που απομυζούν τα προνόμια της Σουηδίας και σύντομα μαθαίνουμε για ένα τραγικό οικογενειακό του πρόβλημα ενώ η δεύτερη είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα που αποκαλύπτεται σταδιακά και δένεται αναπάντεχα με το Έρεμπρο που επέλεξε να συνεχίσει τη ζωή της: «Φιλόξενο αλλά ταυτόχρονα απειλητικό, πότε καθάριο, πότε λασπωμένο, έκρυβε καλά τα μυστικά του κάτω από την επιφάνεια» (σελ. 81). Τη γυναίκα αυτή ομολογώ πως δεν έχω αποφασίσει ακόμη αν τη συμπαθώ ή όχι, μιας και είναι σαφέστατα κατά του εγκλήματος όμως έχει τόσο μπερδεμένο συναισθηματικό κόσμο, τόσο έντονο παρελθόν που θέλω λίγο χρόνο ακόμη μαζί της.

«Η σκιά» είναι άλλο ένα συναρπαστικό αστυνομικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο αγωνία, εκπλήξεις και ανατροπές, πρωτότυπα θέματα, συγκινητικά οικογενειακά και ψυχολογικά ζητήματα που μου χάρισε συναρπαστικές ώρες ανάγνωσης, ένα ικανοποιητικό και λυτρωτικό τέλος μα πάνω απ’ όλα άφθονη τροφή για σκέψη πάνω σε ζητήματα που πάντα θα απασχολούν τους ανθρώπους στον οικογενειακό, ερωτικό και επαγγελματικό τους τομέα.

Βιβλίο Ο χορός των νεκρών
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την πιο ανθρωποκεντρική ως τώρα περιπέτεια του Άντερς Οικονομίδη, μιας και δεν έχουμε μόνο κάποιες παράλληλες περιπέτειες με κίνδυνο, αγωνία και ανατροπές αλλά και σωστή καταγραφή της ψυχολογίας και της νοοτροπίας κάποιων χαρακτήρων, που αλλιώς ξεκινάνε και αλλιώς καταλήγουν. Τα ηθικά διλήμματα είναι πολλά, οι πειρασμοί ή και εκβιασμοί περισσότεροι και είναι καθαρά στο χέρι του καθενός για το πώς θα αντιδράσει και ποια θα είναι η επόμενη κίνησή του που με τη σειρά της θα επηρεάσει άλλους ανθρώπους ή ακόμη και γεγονότα. Κάποιοι γλυκαίνονται από τη γρήγορη άνοδο που τους προσφέρεται αν αξιολογήσουν αρνητικά συνάδελφό τους, κάποιοι άλλοι είναι πιόνια σε μια σκακιέρα της οποίας είχαν λανθασμένη οπτική και τώρα τους κινούν κάποια σκοτεινά κυκλώματα αλλά τι θα συμβεί αν σπάσουν αυτοβούλως αυτά τα δεσμά; Τελικά πόσο αυτοσκοπός μπορεί να γίνει η εκδίκηση και μέχρι πού μπορεί να φτάσει κάποιος προκειμένου να πάρει το αίμα του πίσω; Αυτά και πάμπολλα άλλα ερωτηματικά και γεγονότα καταγράφονται σ’ ένα φρενήρες μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που κατά βάση αφορά την εξάρθρωση ενός κυκλώματος παιδεραστίας και τα πολιτικά παιχνίδια που παίζονται όσο ανεβαίνει κανείς πιο ψηλά στην ιεραρχία, είναι όμως και πολλά περισσότερα από αυτό. Η κλιμάκωση κόβει την ανάσα, οι εκπλήξεις είναι αναπάντεχες και κανείς δεν ακολουθεί μονήρη κατεύθυνση, όσο κι  αν ο πανέξυπνος συγγραφέας δείχνει έτσι τα γεγονότα. Μόλις γεμίσω απογοήτευση, οργή και κατάφωρη αδικία, ο αστάθμητος ανθρώπινος παράγοντας και κάποιες γερές ηθικές βάσεις φέρνουν τα πάνω κάτω κι όλα οδηγούν σ’ ένα εκπληκτικό και λυτρωτικό φινάλε.

Ο συγγραφέας διαλέγει αυτήν τη φορά να ασχοληθεί μ’ ένα δύσκολο θέμα, την παιδεραστία, κι αποτυπώνει στο χαρτί με χειρουργική σχεδόν ακρίβεια τον ψυχισμό και τα συναισθήματα όχι μόνο του παιδιού που δέχεται ασέλγεια αλλά και του πλάσματος εκείνου, που μετά από τις ίδιες περιπέτειες, μεταμορφώνεται από άνθρωπο σε τιμωρό με εκείνες τις ανατριχιαστικές μικρές λεπτομέρειες που δείχνουν τη μεταμόρφωση μιας ψυχής σε διψασμένη κραυγή. Καταφέρνει έτσι ο Βαγγέλης Γιαννίσης να θέσει στον ίδιο τον αναγνώστη το ηθικό δίλημμα της αυτοδικίας γύρω από κάτι βδελυρό για το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού. Πόσο δίκιο λοιπόν να δώσεις σ’ ένα πρώην παιδί που μεταμορφώθηκε από θύμα σε δαίμονα και πόσο σε νοιάζει η σωφρονιστική ποινή των θυτών από ένα σύστημα που ακόμη χάσκει και δεν είναι δίκαιο για όλους; Σα να μη φτάναν όλα τ’ άλλα, ο συγγραφέας καταφέρνει να συνδυάσει σωστά και αρμονικά αυτήν τη σταυροφορία με την προσωπική ζωή του Άντερς ενώ ο δολοφόνος προβαίνει σε κάποιες αρχικά αδικαιολόγητες συμπεριφορές, οι οποίες όμως, σελίδα με τη σελίδα, κουμπώνουν και συγκροτούν έναν τρόπο σκέψης στον οποίο αναγκάζεσαι να δώσεις δίκιο για όλα όσα έχει περάσει!

Ας ξεκινήσουμε και πάλι με τον Επιθεωρητή της Αστυνομίας του Έρεμπρο Άντερς Οικονομίδη, που εκτός από τη νέα υπόθεση που έρχεται στα χέρια του, αντιμετωπίζει και ένα σοβαρό πρόβλημα σχολικού εκφοβισμού του δεκάχρονου πλέον γιου του, με αφορμή την άφιξη στο σχολείο ενός νέου συμμαθητή, του Μίκε Μάξε. Οι συζητήσεις με τον διευθυντή του σχολείου του παιδιού θύμισαν στον Άντερς τις δικές του σωματικές τιμωρίες από τον πατέρα του για την αντικοινωνική συμπεριφορά στην εφηβεία του. Κάποιες παρένθετες αφηγήσεις σε πρώτο πρόσωπο δείχνουν ανάγλυφα τις δύσκολες συνθήκες στο σπιτικό του επιθεωρητή και τα πρώτα του βήματα στη Στοκχόλμη όταν το έσκασε τελικά. Το παρελθόν της οικογένειας που δημιούργησαν η Κάτια και ο Θανάσης Οικονομίδης βγαίνει στην επιφάνεια, εντείνοντας τις κρίσεις πανικού του επιθεωρητή και δυσχεραίνοντας την ήδη επισφαλή ψυχολογική του κατάσταση. Για να γίνουν τα πράγματα χειρότερα, αναγκάζεται να ταξιδέψει στην Ελευσίνα για να συναντήσει τη θεία του, Γεωργία Μουρίκη, και να κάνει βαθιά βουτιά στις παιδικές καλοκαιρινές του αναμνήσεις στο εξοχικό της. Κι όλα αυτά εξαιτίας ενός μυστικού που τον χτυπάει σαν κεραυνός και μιας αλήθειας που όχι μόνο δεν ήταν αναμενόμενη αλλά ούτε καν καλοδεχούμενη.

Ταυτόχρονα, μετά την παραλίγο θανάσιμη επίθεση που δέχτηκε στο τέλος του δεύτερου βιβλίου («Ο χορός των νεκρών») πέντε μήνες πριν και που του άφησε μόνιμες ουλές, αρχίζει να καταλαμβάνεται από ολοένα αυξανόμενες κρίσεις πανικού, ένδειξη Συνδρόμου Μετατραυματικού Στρες, κάτι που αν αποκαλυφθεί θα τον οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στην τιμητική συνταξιοδότηση κι έτσι κάνει τα πάντα για να το κρύψει. «Ήταν άραγε τόσο εξαρτημένος από τη δουλειά του; Ήταν η ζωή του τόσο κενή που μονάχα ο θάνατος, η λύπη και η ανθρώπινη ασχήμια τον γέμιζαν;» (σελ. 42). Πόσο δύσκολο είναι να παραδεχτεί την αλήθεια στον εαυτό του και κυρίως να κάνει κάτι γι’ αυτό, όταν οι νεκροί και οι υποθέσεις που έχει αναλάβει ως τώρα τον κυνηγούν ακόμη; «Περνούσε τις μέρες του ανάμεσα σε νεκρούς, σκαλίζοντας τις ζωές τους, και στο τέλος ήταν εκείνος που έγραφε το τελευταίο τους κεφάλαιο, βάζοντας την τελευταία τελεία, προτού το σώμα τους κλειστεί σε ένα φέρετρο και καλυφθεί από χώμα ή αποτεφρωθεί. Δεν γινόταν έτσι μέρος της ζωής τους;» (σελ. 154). Και πάλι ο Βαγγέλης Γιαννίσης σκιαγραφεί ακριβοδίκαια έναν άνθρωπο που εξισορροπεί ανάμεσα στο καθήκον και την οικογένεια, που έχει καταλάβει πλέον για τα καλά πόσο κινδυνεύει η γυναίκα του και το παιδί του εξαιτίας της δουλειάς του και ταυτόχρονα η νέα υπόθεση και οι αποφάσεις που καλείται εκβιαστικά να πάρει δε θα τον αφήσουν να γαληνέψει ούτε στιγμή.

Γύρω του έχει συγκεντρωθεί μια αξιόλογη ομάδα ερευνών που έχουμε γνωρίσει και στα προηγούμενα βιβλία, μόνο που τώρα όλοι τους βγαίνουν στο προσκήνιο και συγκροτούν ολοκληρωμένες προσωπικότητες, καλούμενοι να αποφασίσουν ενώπιον ηθικών και επαγγελματικών διλημμάτων αν θα προδώσουν αξίες και σημαντικές έννοιες, όπως η συναδελφικότητα και η φιλία. Η αρχιφύλακας Μαρία Φρέντρικσεν, πνιγμένη από το ανδροκρατούμενο επάγγελμα που διάλεξε και από τη μισογύνικη συμπεριφορά των συναδέλφων της (κάποιοι ξεκάθαρα, κάποιοι συγκεκαλυμμένα ή αυθόρμητα) δέχεται σα σανίδα σωτηρίας μια πρόταση που της κάνει ο επιθεωρητής Μπόζινταρ Τζατζάνοβιτς κι αυτό είναι η αφορμή να τη γνωρίσουμε καλύτερα μέσω του παρελθόντος αλλά και του παρόντος της.

Ο βοσνιακής καταγωγής επιθεωρητής Μπόζινταρ Τζατζάνοβις λοιπόν, νέος επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Έρεμπρο από τη στιγμή που η Σέλμα Μοντίν έγινε διευθύντρια της Αστυνομίας στο προηγούμενο βιβλίο («Το κάστρο»), παίρνει εντολές για αξιολογήσεις εν όψει συγχωνεύσεων αστυνομικών διευθύνσεων και βρίσκεται σε δυσάρεστη θέση, μιας και η Μοντίν θέλει να διώξουν τον Άντερς! Αρχίζει λοιπόν να «ψαρεύει» τη Φρεντρικσεν και αγωνίζεται να την κερδίσει για να αποκτήσει ένα όπλο σε αυτήν τη σταυροφορία. Δεν είναι όμως απλώς το πειθήνιο όργανο μιας προϊσταμένης, μιας και καταγράφονται και οι δικές του ανθρώπινες πτυχές. Απλώς ο χαρακτήρας του κυμαίνεται ανάμεσα στο γκρίζο και το μαύρο από μόνος του ενώ ο χειρισμός της περίπτωσής του ολοκληρώνεται όπως πάντα ανατρεπτικά και ανακουφιστικά, σ’ ένα μεστό και ευρηματικό φινάλε.

Η Σέλμα Μοντίν, αφού κατάφερε να αναρριχηθεί με δόλια μέσα στη θέση του Αρχηγού της Αστυνομικής Διεύθυνσης της περιφέρειας του Μπερσλάγκεν, αρχίζει τις ανακατατάξεις ενώ ταυτόχρονα βιώνει την πρώτη της επαγγελματική πρόκληση: το συνέδριο του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος πριν από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Έρεμπρο κι εκεί θα ανακοινωθούν τα ψηφοδέλτια, εκκινώντας έτσι την προεκλογική εκστρατεία του κόμματος! Αποτελεί επομένως τον κατάλληλο άνθρωπο που θα φροντίσει για την ευταξία των πόλεων της περιφέρειας που διοικεί, όμως το επερχόμενο συνέδριο θα τη φέρει αντιμέτωπη μ’ ένα κύκλωμα πολιτικών συμφερόντων που καλύτερα θα ήταν να μην είχε γνωρίσει. Εκβιασμοί και διλήμματα δίνουν την αφορμή για την καταγραφή άλλης μιας πολύπλευρης προσωπικότητας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο γιατί δεν αφήνεται στη μοίρα της, κάποια στιγμή θα πάρει την κατάσταση στα χέρια της και τότε…

Στο βιβλίο αυτό εμφανίζεται και ο επιθεωρητής Μίκαελ Άρβιντσον που έχει πλέον παραιτηθεί κι έχει εξαφανιστεί από προσώπου γης, ο οποίος συνδέεται αναπάντεχα με την υπόθεση, δίνοντας τη δική του ανατρεπτική συμβολή ενώ ο ιατροδικαστής και επικεφαλής του Εγκληματολογικού Τμήματος της Αστυνομίας του Έρεμπρο Γιούσι Αλεξάντερσον συνεχίζει να δίνει τις πολύτιμες συμβουλές του. Τέλος, ο Κρίστερ Μπγέρλινγκ έχει κερδίσει τον αγώνα με τις φυσιοθεραπείες και τις επεμβάσεις, περπατά με πατερίτσες και επιστρέφει στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Με αφορμή τον δολοφόνο του πρώτου βιβλίου της σειράς «Το Μίσος», δίνει διαλέξεις για το κίνητρο και την ψυχολογία των δολοφόνων: «Πράγματι, η ζήλια μπορεί να είναι η σπίθα που θα προκαλέσει τη φωτιά, ωστόσο πρέπει να θυμάστε πως το προσάναμμα είναι συνήθως μια σειρά εύφλεκτων λόγων οι οποίοι περιμένουν υπομονετικά να αναφλεγούν» (σελ. 18). Με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους αποτελεί σημαντική βοήθεια στις έρευνες κι έτσι καλείται ξανά στο Έρεμπρο για τη νέα υπόθεση.

Η ποικιλία των χαρακτήρων, το σκοτεινό περιβάλλον στο οποίο κινούνται, το καθαυτό θέμα της παιδεραστίας είναι λες και έχουν φέρει αμηχανία στον συγγραφέα, μιας και η εξαιρετική λογοτεχνικότητά του είναι περιορισμένη συγκριτικά με τα προηγούμενα βιβλία της σειράς: «Οι λύκοι αυτής της κοινωνίας κυκλοφορούν φορώντας την προβιά του συζύγου, του πατέρα, του συνεπούς εργαζόμενου, τόσο καλά μεταμφιεσμένοι, που ακόμα και το έμπειρο μάτι ενός αστυνομικού δεν μπορεί να δει τις ραφές και τα ξέφτια της φορεσιάς τους» (σελ. 28). Ακόμη και η Σουηδία ελάχιστα λοιδωρείται: «…ένα προτεσταντικό έθνος το οποίο, όσο κι αν διαφήμιζε την ανεξιθρησκία του, είχε βαθιά ριζωμένες μέσα του τις διδαχές του Λούθηρου…» (σελ. 140). Μετρημένες είναι οι παρομοιώσεις και μεταφορές: «Το φαγητό στο εστιατόριο του τμήματος παρήκμαζε γρηγορότερα κι από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μετά την εισβολή των Βησιγότθων» (σελ. 96).

«Ο χορός των νεκρών» είναι ένα δυνατό ψυχογραφικό μυθιστόρημα γεμάτο ολοκληρωμένους χαρακτήρες και συναρπαστικές περιπέτειες. Ανατροπές και εκπλήξεις που προέρχονται από ρεαλιστικές περσόνες, πολιτικά παιχνίδια, σκευωρίες, εκτελεστικά όργανα της Μοσάντ, χαμένη παιδικότητα και πολλά άλλα με ξενύχτησαν, με γέμισαν αγωνία, σκεπτικισμό μα πάνω απ’ όλα με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο ως προς την ολοκλήρωση των συνεκτικών τους δεσμών.

Βιβλίο Το κάστρο
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα χρόνο μετά τις κατά συρροή δολοφονίες των γυναικών του πρώτου βιβλίου, ο Επιθεωρητής Άντερς Οικονομίδης επιστρέφει στην Αστυνομία του Έρεμπρο μετά από τρίμηνη διαθεσιμότητα ενώ η γυναίκα του και το παιδί του έχουν φύγει μακριά του. Τι συνέβη και μπήκε σε διαθεσιμότητα; Γιατί απομακρύνθηκαν η Λίσμπεθ και ο μικρός Γιάννης; Αυτά είναι ερωτήματα που απαντώνται σταδιακά όσο προχωράει η πολυεπίπεδη πλοκή. Στη μόλις δεύτερη περιπέτεια που έγραψε ο Βαγγέλης Γιαννίσης, υπάρχουν πάρα πολλά θετικά χαρακτηριστικά που συγκροτούν μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, αποκαλύψεις, παιχνίδια εξουσίας και εξαπάτησης. Τρέχουν ταυτόχρονα αρκετές ιστορίες άρτια συνδεδεμένες μεταξύ τους που η κάθε μια έχει τον δικό της βαθμό αγωνίας και μια σειρά από μυστικά και ρόλους-κλειδιά που έρχονται στο φως την κατάλληλη στιγμή, αφήνοντάς με κάθε φορά με κομμένη ανάσα. Τα βήματα που οδηγούν στην επίλυση της μαζικής δολοφονίας, το δίκτυο ναρκωτικών που εξαρθρώνεται, κάτι εκκρεμότητες που αφήσαμε στο «Μίσος», διαδοχικές αλλαγές θέσεων και ρόλων δημιουργούν μια καλοχτενισμένη και σωστά επεξεργασμένη ιστορία γεμάτη με κάθε είδους αισθήματα, ρεαλιστικούς χαρακτήρες και απανωτές μεταβολές.

Ο Άντερς Οικονομίδης γεννήθηκε στη Σουηδία από Έλληνες γονείς, μόνο που ως τώρα δεν έχουν αναφερθεί ιδιαίτερες κορόνες νοσταλγίας και αναμνήσεων, εκτός από αυτήν την πολύ πετυχημένη και τόσο αληθινή πρόταση: «Αυτό είναι πατρίδα… Τα μικρά πράγματα που σε κάνουν να νοσταλγείς το μέρος όπου γεννήθηκες και εξιδανικεύουν τα πάντα, στρογγυλεύουν τις μυτερές γωνίες. Και ύστερα τηλεφωνείς στους συγγενείς σου στην πατρίδα ή ανοίγεις μια εφημερίδα και θυμάσαι για ποιο λόγο δε μένεις πια εκεί» (σελ. 351). Η μητέρα του Άντερς ενστερνίστηκε διάφορες δοξασίες μετά τον θάνατο του πατέρα του «προσπαθώντας να έρθει σε επαφή με το πνεύμα του νεκρού συζύγου της. Στο τέλος διαπίστωσε ότι ένα μπουκάλι μπορντό ήταν καλύτερη και φτηνότερη παρηγοριά από τις προσπάθειες διάφορων μέντιουμ να πιάσουν  ανοιχτή γραμμή με την άλλη πλευρά» (σελ. 69). Ο ίδιος ο επιθεωρητής το έσκασε από το σπίτι του στην εφηβεία του κι έμεινε δυο μέρες στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Στοκχόλμης μαζί με απόβλητους της κοινωνίας κι έτσι είδε πώς ζούσαν άνθρωποι χωρίς ελπίδα για το αύριο που ψάχνουν τη δόση τους, το ποτό τους, το τσιγάρο τους.

Στο μυθιστόρημα λοιπόν γνωρίζουμε την υποσυνείδητη πλευρά του επιθεωρητή, που ξέσπασε βίαια σε ύποπτο που συνέλαβε με συνέπεια τη διαθεσιμότητά του. Αυτή όμως είναι η δεύτερη περίπτωση που «κάτι στράβωσε» και, σε συνδυασμό με τις τύψεις που νιώθει για ένα δύσκολο περιστατικό που συνέβη στο «Μίσος», ζητά τη βοήθεια μιας θεραπεύτριας για να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του. Σελίδα τη σελίδα οι καταστάσεις δυσχεραίνουν και η επίλυση των υποθέσεων που αναλαμβάνει και των περιπετειών που ζει τον οδηγούν σε λύσεις ανάγκης, που, ακόμη χειρότερα, νιώθει σα να μην τις διέπραξε ποτέ και συνεχίζει σα να μη συνέβη τίποτα! Έχει όμως αυτογνωσία και απτά πράγματα που τον βοηθάνε ν’ αγκιστρωθεί στο πλαίσιο της λογικής και να σταθεί σε πόδια που ας ελπίσουμε δε θ’ αποδειχθούν πήλινα! Η οικογένειά του, κι ας είναι μακριά, είναι το απάνεμο λιμάνι, γεμάτο με αναμνήσεις και γαλήνια ρουτίνα, που θέλει να τον ξεβεντουζώνει από τις δύσκολες και απάνθρωπες συνθήκες της εργασίας του και τις συνέπειες σε ψυχολογικό και σωματικό κόστος που αυτή επιφέρει.

Ταυτόχρονα, διάφορα μικροπεριστατικά τού δείχνουν διακριτικά πως από τη μια ο γιος του μεγαλώνει και σύντομα δε θα είναι καλοδεχούμενες οι αγκαλιές και από την άλλη: «Το μόνο σίγουρο ήταν πως δεν μπορούσε να προσφέρει μια κανονική ζωή στη Λίσμπεθ και τον Γιάννη. Δεν μπορούσε να εγγυηθεί πως κάθε βράδυ στις εφτά θα κάθονταν όλοι μαζί γύρω από το τραπέζι και θα έτρωγαν… ή πως η Λίσμπεθ θα μπορούσε να κοιμηθεί με τη σιγουριά πως ο άντρας της θα γύριζε σπίτι σώος από τ βαρετή δουλειά του» (σελ. 347). Τα συμπεράσματά του είναι ρεαλιστικά, μιας και ξέρει «πως όσα του έδινε η δουλειά του, έναν αντιπερισπασμό στην κατάθλιψη που γιγαντωνόταν, μια αίσθηση πως συντελούσε στην επιβολή του δικαίου, μια ασπίδα στα προβλήματα του σπιτιού, του τα έπαιρνε πίσω στο πολλαπλάσιο, βυθίζοντάς τον μέρα με τη μέρα στο σκοτάδι» (σελ. 348). Πόσο έτοιμος είναι λοιπόν να επιβάλει μόνος του τον νόμο και να δεχτεί τις συνέπειες; Μήπως τελικά, υπό όλο αυτό το συναισθηματικό βάρος, υποχωρήσει; Και τότε τι θα συμβεί στον πόλεμο με τον Ρώσο μαφιόζο των ναρκωτικών Γιόχαν Λινέ που ξεκίνησε σε ηπιότερους τόνους στο «Μίσος» και κορυφώνεται εδώ;

Γύρω του έχει συγκεντρωθεί μια αξιόλογη ομάδα (ο εισαγγελέας της κομητείας του Έρεμπρο Καρλ Όλσον, ο αρχηγός της αστυνομίας του Έρεμπρο Λαρς Έκμπεργκ, ο ιατροδικαστής και επικεφαλής του Εγκληματολογικού Τμήματος της Αστυνομίας του Έρεμπρο Γιούσι Αλεξάντερσον, η αρχιφύλακας Μαρία Φρέντρικσεν, ο επιθεωρητής Νίκλας Μπόρι και άλλοι που όλοι δρουν κι εργάζονται υπό τις εντολές της Σέλμα Μοντίν, επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Έρεμπρο) στην οποία προστέθηκε ο Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους. Στο μυθιστόρημα αυτό ο συγγραφέας καταφέρνει να πραγματοποιήσει έναν δύσκολο άθλο: οι παράλληλες υποθέσεις που τρέχουν προς διερεύνηση επηρεάζουν και επηρεάζονται από τις αποφάσεις, τις επιθυμίες και τις φιλοδοξίες καθενός από αυτούς, που κάποιοι παίρνουν λάθος θέσεις, κάποιοι άλλοι υπαναχωρούν, κάποιοι παίζουν αναπάντεχα ενεργό ρόλο! Από την αρχή ως το τέλος έχουμε και ανακατατάξεις στο Σώμα με τρόπο επίσης αναπάντεχο, απότοκες διπλωματικών κινήσεων που σε αφήνουν με το στόμα ανοιχτό! Ο Μπόρι πήρε στη δική του ομάδα τη Φρέντρικσεν ενώ επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι τον στρέφουν στο LSD με αντάλλαγμα κάτι που κανένας λογικός και πιστός αστυνόμος δε θα δεχόταν. Ο Άντερς συνεργάζεται με τον Επιθεωρητή Γέσπερ Μάρκλουντ, η Σέλμα Μοντίν δείχνει τον πραγματικό της χαρακτήρα και το πόσο επιδέξια μπορεί να χειριστεί διπλωματικές κινήσεις ώστε από μειονεκτική θέση να βρεθεί να κυνηγάει το όνειρο της «σιδηράς κυρίας» της σουηδικής αστυνομίας με έναν τρόπο που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί και τέλος ο Κρίστερ Μπγέρλινγκ είναι μαζί τους εξ αποστάσεως με πολύτιμες συμβουλές, μιας και επεμβάσεις και θεραπείες αποκατάστασης στην Αμερική τον κρατούν μακριά τους.

Το στυλ γραφής που αγάπησα υπάρχει και εδώ, με πραγματολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές να δίνουν έναν εντελώς προσωπικό και ταυτόχρονα ξεχωριστό τόνο στο κείμενο, με αποτέλεσμα να ξεφυλλίζω πυρετωδώς τις σελίδες, να στέκομαι σε αναπάντεχα σημεία και να ταξιδεύω στο μουντό και απρόσωπο Έρεμπρο. Δεν έχουμε στείρα καταγραφή περιστατικών ούτε διεκπεραιωτικές καταγραφές γεγονότων αλλά και μια σημαντική και βαθιά διείσδυση σε ψυχολογικά, συμπεριφορικά και κοινωνιολογικά φαινόμενα που αρχικά νομίζεις πως αφορούν τη Σουηδία σύντομα όμως διαπιστώνουν πως αρκετά από αυτά βρίσκουν εφαρμογή και σε άλλα κοινωνικά σύνολα.

Για παράδειγμα, δεν περίμενα να βρω σε τέτοιο μυθιστόρημα την πραγματική ταυτότητα του αγαπημένου Καραγκιόζη και τη σημασία του: «Καμία άλλη φιγούρα, σε οποιαδήποτε κουλτούρα του κόσμου, δεν εκφράζει με τόση ακρίβεια αυτή τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου… ο Καραγκιόζης ζει εξαπατώντας τους πάντες,, έχει έμφυτη τάση προς τη βία, παραμελεί την οικογένειά του, είναι εγωιστής ως το κόκαλο και σε αρκετές περιπτώσεις υποστηρίζει την παιδική εργασία και αμφισβητεί τη χρησιμότητα της μόρφωσης… Ο μόνος λόγος που κάνει τους ανθρώπους να γελάνε είναι επειδή το γέλιο είναι ένας μοναδικός μηχανισμός άμυνας προκειμένου να αποφύγουμε να δούμε τη σκληρότητα του κόσμου. Που, κατ’ επέκταση, είναι η σκληρότητα του ίδιου μας του εαυτού» (σελ. 23). Τάδε έφη η ψυχοθεραπεύτρια Τία Ραπς που παρακολουθεί ο Άντερς όσο διάστημα είναι σε διαθεσιμότητα, η οποία μάλιστα συνόψισε την περίπτωση του επιθεωρητή με κοφτούς και γειωμένους όρους: «Ήταν ένας άνθρωπος διαλυμένος εσωτερικά. Η ζημιά δεν είχε φτάσει ακόμα στην επιφάνεια, επωαζόταν αόρατη στο εσωτερικό, κατατρώγοντας την ψυχή του, μέχρι που δε θα υπήρχε τίποτε άλλο να τη θρέψει και θα έβγαινε προς τα έξω αναζητώντας τροφή. Και τότε ο Άντερς Οικονομίδης θα κατέρρεε» (σελ. 201).

Με αφορμή τα «βαποράκια» από τη Σομαλία που ρίχνουν τις δυνατότητες κέρδους των μεγάλων και οργανωμένων δικτύων αλλά και την ποιότητα του εμπορεύματος, ο συγγραφέας στρέφει για λίγο τον προβολέα του στην εμπόλεμη καθημερινότητα της χώρας τους που τους ανάγκασε να αναζητήσουν μια καλύτερη τύχη στη Σουηδία. Η χώρα αυτή δε σταματά να μπαίνει στο στόχαστρο του συγγραφέα: «Τα ανθρώπινα σκουπίδια, σύμφωνα με το κομμάτι της κοινωνίας που εξαρτιόταν από υγιείς εξαρτήσεις όπως το τσιγάρο και το διαδίκτυο» (σελ. 17). Στη συνέχεια μάλιστα ο Βαγγέλης Γιαννίσης καταγράφει και πάλι μια σκοτεινή πλευρά αυτής της χώρας, όχι επειδή έτσι θέλει αλλά επειδή έτσι είναι: «Η φτώχεια στη Σουηδία, σκέφτηκε ο Άντερς, δεν ήταν τόσο κραυγαλέα… αλλά ήταν εξίσου ορατή, σε σημείο που μερικές φορές εισέβαλε στην πραγματικότητα με έναν σχεδόν βίαιο τρόπο, καταρρίπτοντας τις όποιες ψευδαισθήσεις είχε ένας ολόκληρος λαός για το μεγαλύτερο καύχημα της χώρας: το κράτος πρόνοιας» (σελ. 318). Δεν ωραιοποιείται ούτε η τυλιγμένη με ηλεκτρονικό χρυσόχαρτο καθημερινότητά μας: «…ο στρατός μπορεί να υπερασπιστεί τη χώρα, σε περίπτωση εισβολής, για μία εβδομάδα -στην καλύτερη περίπτωση. Εκατόν εξήντα οκτώ ώρες. Αν οι επίδοξοι εισβολείς ήθελαν να γλιτώσουν χρόνο, χρήμα και υλικό, μπορούσαν πολύ απλά να αχρηστέψουν τα ηλεκτρονικά συστήματα της Σουηδίας με μια βόμβα ηλεκτρονικού παλμού. Η χώρα θα παραδινόταν αυτόματα, υπό την πίεση εννέα εκατομμυρίων Σουηδών που δε θα μπορούσαν να ανανεώσουν το στάτους τους στο Facebook» (σελ. 89).

Ας μην ξεχνάμε τις αναπάντεχες μεταφορές και παρομοιώσεις («Η δολοφονία προσπερνούσε στη στροφή την αλλεργία και σήκωνε πανηγυρικά το χέρι καθώς περνούσε τη γραμμή τερματισμού», σελ. 248) και το γλυκόπικρο χιούμορ: «Ήταν υποσιτισμένος, αφυδατωμένος, βρόμικος, αξύριστος και είχε μόλις γλυτώσει από μια απόπειρα δολοφονίας. Αν το σώμα του μπορούσε να φύγει μακριά του, θα το έκανε ευχαρίστως» (σελ. 311).

«Το κάστρο» είναι μια εξίσου καλογραμμένη και πολυεπίπεδη περιπέτεια του Άντερς Οικονομίδη, γεμάτη με τα απόνερα της πρώτης. Οι ψηφίδες της συγκροτούν άλλο ένα συναρπαστικό περιβάλλον γεμάτο ανατροπές και αληθινούς χαρακτήρες, απλώς το ντόμινο των εξελίξεων ολοκληρώνει τις εκκρεμότητες του προηγούμενου βιβλίου. Τα πιόνια κάνουν τις τελικές τους κινήσεις, ο Άντερς αρχίζει να συγκροτεί μια πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα κι όλα αυτά την ώρα που ένα σατανικό σχέδιο κρύβεται πίσω από μια φαινομενικά τυχαία μαζική δολοφονία σε εμπορικό κέντρο. Ο συγγραφέας αυτήν τη φορά διατρανώνει το καλύτερο μήνυμα που έχω συναντήσει ως τώρα σε βιβλίο για την οικογένεια: «Η οικογένεια ξυπνούσε πρωτόγονα ένστικτα , ίσως επειδή αποτελεί την πρώτη αγέλη του ζώου που λέγεται άνθρωπος» (σελ. 418).

Βιβλίο Το μίσος
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρώτη εμφάνιση του ανθρώπινου Άντερς Οικονομίδη, Επιθεωρητή της Αστυνομίας του Έρεμπρο, είναι μια συναρπαστική και πολυδιάστατη περιπέτεια, με κλιμακωτή ένταση, δράση, γνώση της ανθρώπινης ψυχολογίας και καλοσχεδιασμένη πλοκή. Μπορεί οι έρευνες να έχουν συγκεκριμένη κατεύθυνση, μπορεί κάποιος ύποπτος να έχει μπλεχτεί άθελά του σε αυτήν την ιστορία, τίποτα όμως δεν είναι αυτό που φαίνεται κι έτσι ο συγγραφέας με παρέσυρε σ’ ένα ατέλειωτο, καλογραμμένο και άκρως ρεαλιστικό σκηνικό, με την κατάθλιψη της Σουηδίας, το φυλετικό μίσος, την προδοσία και τις ακροδεξιές οργανώσεις που αφήνουν όλα το στίγμα τους στην υπόθεση. Αν μάλιστα σε όλα αυτά ανακατέψουμε και ένα σερί δολοφονιών στις αρχές του 20ού αιώνα, το μοτίβο των οποίων επαναλαμβάνεται σήμερα, τα πράγματα μπλέκουν αναπάντεχα και οι εξελίξεις κόβουν την ανάσα.

Πολύ ενδιαφέρουσα η αρχή και πρωτότυπος αφηγηματικός τρόπος για να βρεθεί το πτώμα με το οποίο θα ξεκινήσει η ιστορία μας: ένας αλκοολικός και μέσα από αυτόν το σύστημα πρόνοιας της Σουηδίας σε μόλις 8 σελίδες. Ο συγγραφέας είναι καυστικός, διορατικός και παρατηρητικός: «Ήθελε τουλάχιστον άλλα εξήντα μπουκάλια, κάτι που φάνταζε σαν όνειρο θερινής νυκτός. Και στις παγωμένες φθινοπωρινές σουηδικές νύχτες όνειρα δεν χωρούν. Τουλάχιστον όχι για τους παρίες» (σελ. 17). «Το σουηδικό κράτος έχασε ολοκληρωτικά στην προσπάθειά του να προστατέψει την κοινωνία από τον αλκοολισμό κι έτσι πάσχισε να «προστατέψει» την κοινωνία από έναν πολύ πιο εύκολο αντίπαλο: τους αλκοολικούς… Και κάπως έτσι οι αλκοολικοί σαν τον Κνουτ τοποθετήθηκαν σε κάποια σκονισμένη γωνία, εκεί που οι «καθωσπρέπει» μπορούσαν να τους αγνοήσουν» (σελ. 19). Αργότερα ξανακοιτάζουμε με ανημπόρια αυτούς τους ανθρώπους: «Ίσως αυτή είναι η μοίρα των αλκοολικών: πίνουν έως ότου δεν έχει μείνει τίποτα από αυτούς, ούτε καν η ανάμνησή τους στις μνήμες των ανθρώπων» (σελ. 69). Όταν λοιπόν μέσα σε τόσο λίγες σελίδες έχεις τόσα πολλά ερεθίσματα και ταυτόχρονα μια συναρπαστική αφήγηση που αιχμαλωτίζει το ενδιαφέρον και πλήττει καίρια χτυπήματα σε μια χώρα που προσωπικά δεν είναι όνειρό μου να ζήσω εκεί ύστερα απ’ όλ’ αυτά που έχω διαβάσει κατά καιρούς, πόσο μάλλον εδώ, καταλαβαίνεις πως βρήκες ένα ενδιαφέρον, αν μη τι άλλο, μυθιστόρημα. Η Σουηδία μάλιστα δε γλυτώνει την επικριτική ματιά ούτε στη συνέχεια: «Λένε ότι το Νέρκε παράγει τους πιο γκρινιάρηδες ανθρώπους στη Σουηδία, χαρίζοντάς του με ευκολία τον διόλου τιμητικό τίτλο της ζώνης της γκρίνιας» (σελ. 98).

Ο Επιθεωρητής Άντερς Οικονομίδης είναι παντρεμένος με τη Λίσμπεθ, με την οποία απέκτησαν τον επτάχρονο τώρα Γιάννη. Η σύζυγός του μάλιστα διαβάζει John Verdon, κάτι που δίνει την αφορμή στον Άντερς να τονίσει επανειλημμένως τις διαφορές των μυθιστορημάτων με την πραγματικότητα ως προς την πορεία ερευνών μιας υπόθεσης. Οι σχέσεις με τη μητέρα του είναι αρκετά τεταμένες μετά τον θάνατο του πατέρα του, Θανάση. Η οικογένεια Οικονομίδη μετακόμισε στη Σουηδία κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας για να γλυτώσουν κι έτσι ο Άντερς γεννήθηκε και μεγάλωσε σε αυτήν την ψυχρή, αδιάφορη βόρεια χώρα. Είναι διορατικός, ανθρώπινος, συνετός και δουλευταράς. Δεν έχει φτάσει (ακόμη ίσως) στο σημείο να αγνοεί την οικογένειά του αφιερώνοντας πολλές ώρες στην εργασία του, αν και το επάγγελμά του του αφαιρεί αρκετές από τις οικογενειακές τους στιγμές. Διακρίνω πάντως πως ακόμη έχουμε μια χρυσή τομή κι όχι υπερβολές και ακρότητες.

Γύρω του έχει συγκεντρωθεί μια αξιόλογη ομάδα (ο εισαγγελέας της κομητείας του Έρεμπρο Καρλ Όλσον, ο ιατροδικαστής και επικεφαλής του Εγκληματολογικού Τμήματος της Αστυνομίας του Έρεμπρο Γιούσι Αλεξάντερσον, ο αλκοολικός και βίαιος επιθεωρητής Μίκαελ Άρβιντσον, η αρχιφύλακας Μαρία Φρέντρικσεν, ο επιθεωρητής Νίκλας Μπόρι και άλλοι που όλοι δρουν κι εργάζονται υπό τις εντολές της Σέλμα Μοντίν, επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Έρεμπρο) στην οποία προστίθεται ο Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους, που τράβηξε το ενδιαφέρον του το σερί των δολοφονιών που ξέσπασε στο Έρεμπρο. Κάνουν ανακρίσεις και έρευνες, στηρίζουν τον Άντερς, κάνουν λάθη, παρασύρονται, βρίσκουν αναπάντεχα στοιχεία και συγκροτούν έναν καλό πυρήνα που είναι απαραίτητο για την όσο γίνεται πιο γρήγορη και ομαλή επίλυση των υποθέσεων.

Το κείμενο έχει πρωτότυπες αφηγηματικές γωνίες («Η πρώτη σταγόνα προσγειώθηκε πάνω στο κεφάλι του Ένγκελμπρεκτ Ενγκέλμπρεκτσον. Ο ίδιος ο Ενγκέλμπρεκτσον δεν νοιάστηκε ιδιαίτερα, μιας και η σταγόνα έπεσε στο άγαλμά του…», σελ. 16) και αναπάντεχες παρομοιώσεις και μεταφορές («Η βροχή άρχισε ξαφνικά, όσο ξαφνικά αρχίζει ένας πονόδοντος, λίγο μετά τις πέντε το απόγευμα», σελ. 15 & «Η κρίση είχε μπαστακωθεί έξω από την πόρτα της Σουηδίας και χτυπούσε επίμονα το κουδούνι», σελ. 217). Με αυτήν την αρκετά έμπειρη, αν και πρώτη, γραφή και ματιά, ο συγγραφέας καταφέρνει να εισχωρήσει βαθιά και σωστά στην ψυχολογία και τη νοοτροπία πολλών και διαφορετικών χαρακτήρων και να δείξει τους ποικίλους τρόπους έκφρασης και πηγής του μίσους: «…το μίσος είναι η φλόγα, δεν είναι η σπίθα που την άναψε» (σελ. 445). Επιπλέον, καταφέρνει να σκορπίσει διάφορες ψηφίδες που μπαίνουν στη θέση τους μόνο όταν πρέπει, για να συμπληρώσουν μια αναπάντεχη εικόνα, εντελώς ωμή και σοκαριστική και που δίνουν μια απόλυτα ικανοποιητική ολοκλήρωση της υπόθεσης.

Επομένως, άψογος χειρισμός της υπόθεσης, έντονες σκηνές δράσης, διάλογοι περιορισμένοι στα απολύτως απαραίτητα, σκέψεις και νοοτροπία των ηρώων χωρίς φλυαρίες, πολλές εκπλήξεις και ανατροπές, είναι ο ιδανικός τρόπος για να αναδείξει την τοιχογραφία του μυθιστορήματος που είναι οι μετανάστες, την ανασφάλειά τους για ένα αβέβαιο μέλλον σε ξένη χώρα, κάτι που κάποιοι ίσως δεν το αντιμετωπίζουν έτσι και πιστεύουν στην εξαφάνιση από προσώπου Σουηδίας αυτών των «μιασμάτων» που ζουν εις βάρος των κατοίκων (το κράτος έχει περισσότερα προνόμια γι’ αυτούς, τους φροντίζει καλύτερα και περισσότερο κλπ.). Εικόνες που θυμίζουν έντονα την κατάσταση σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου το μεταναστευτικό πρόβλημα έχει πλέον κορυφωθεί κατά πολύ το τελευταίο διάστημα.

«Το μίσος» είναι ένα καλοδουλεμένο, ενδιαφέρον, γρήγορο, ρεαλιστικό και συναρπαστικό μυθιστόρημα που συστήνει καθημερινούς ανθρώπους και τις συνθήκες υπό τις οποίες οφείλουν να δράσουν με σύνεση, εργατικότητα ή ακόμα και… μίσος!