Βιβλίο Στην Αλεξάνδρεια ζάχαρη και στο Μισίρι ρύζι
Συγγραφέας Έλεν-Έλλη Γκιάλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Συγκινητικό, νοσταλγικό, με πισωγυρίσματα στο τώρα και στο τότε, με εγκυκλοπαιδικές αναφορές σε πολιτισμό, τέχνη, πολιτική, γράμματα, διανόηση, επιστήμες, εκπαίδευση, μαγειρική και ζαχαροπλαστική, δεισιδαιμονίες και φαρμακευτική, επισκέψεις, σουαρέ και ζουρ-φιξ….Ο Καβάφης να δεσπόζει πάνω από όλα, ο Αβέρωφ να χαρίζει λεφτά για να ανεγερθεί η Ελλάδα….Όλα δοσμένα σωστά, γραμμένα σωστά, με ενδιάμεσα διαλείμματα που σε βοηθάνε να χωνέψεις τις πληροφορίες και να τελειώσεις το μυθιστόρημα δακρυσμένος ή έστω με ένα χαμόγελο αναπόλησης κι όχι βαρυστομαχιασμένος.

Οι Αλεξανδρινοί φαντάζομαι θα το λατρέψουν. Εγώ που δεν έζησα τίποτε από αυτά και δεν έχω σχέση με τον Αιγυπτιώτικο ελληνισμό, δεν ήθελα να το τελειώσω. Ρουφούσα κάθε πληροφορία, κάθε ψήγμα κοινωνικότητας και νοοτροπίας που πήγαζε μέσα από τις σελίδες αυτού του βιβλίου. Στα πολύ θετικά το πολύ κομψό lay-out των σελίδων και τα κενά που σε βοηθάνε να διαλέγεις πόσο θα προχωρήσεις και μέχρι πού θα φτάσεις. Μπράβο στη συγγραφέα, κατάφερε να δώσει τέλεια μια εικόνα που δεν υπάρχει (τώρα που καταργήθηκε και η απευθείας γραμμή Αθήνα-Αλεξάνδρεια ακόμη χειρότερα για τον ελληνισμό μας εκεί κάτω) με έναν τρόπο μοναδικό και καθόλου κουραστικό. Αφήστε με τώρα να σιγοτραγουδήσω τον Αλεξανδρινό…..

Βιβλίο Ασάλευτες μνήμες
Συγγραφέας Έλεν-Έλλη Γκιάλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία αφορά κυρίως την οικογένεια του εύστροφου εμπόρου Φιλόθεου και της Αρετής, που απέκτησαν τον Πυθέα, τον Ιωάννη και τη Ροδάμνη. Παντρεύτηκαν, πλούτισαν, απέκτησαν εγγόνια, μεγαλούργησαν. Με αφορμή τα μέλη αυτής της οικογένειας, η συγγραφέας ξεδιπλώνει, με πολλές λεπτομέρειες είναι η αλήθεια, την ιστορία της Μεσογείου: Ναπολέων Α΄, Μωχάμετ Άλη, ρωσοτουρκικός πόλεμος, ναυμαχία Ναβαρίνου, απελευθέρωση Ελλάδας, θάνατος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η διώρυγα του Σουέζ και τα χιλιάδες εμπόδια ώσπου να κατασκευαστεί. Η Ροδάμνη καταφεύγει στη Βιέννη, οπότε η συγγραφέας αφηγείται εμπεριστατωμένα την ιστορία του ελληνισμού της Αυστρίας, την ανάπτυξη και την αγάπη του για τις καλές τέχνες, την ιστορία του βαλς, τις τυπογραφικές δραστηριότητες και πολλά άλλα.

Θα έλεγα ότι το μυθιστόρημα υπολείπεται σε πολλά από το προηγούμενο. Αυτήν τη φορά είναι τόσες πολλές οι πληροφορίες και τόσο μεγάλη η ιστορία που έρχεται να καλύψει η κυρία Γκιάλη που πιο πολύ με δοκίμιο μου μοιάζει, το οποίο ελαφρύνει με μυθιστορία παρά με μυθιστόρημα. Ωραία η γραφή, σημαντικές οι πληροφορίες, ακόμη και ντοκουμέντα παρατίθενται, όμως αν δεν είσαι Αιγυπτιώτης και αν δεν έχεις ελεύθερο χρόνο να συγκεντρωθείς, δε θα αγαπήσεις αυτό το βιβλίο. «Στην Αλεξάνδρεια ζάχαρη» τα γεγονότα εκτυλίσσονταν τελείως διαφορετικά και το νοσταλγώ ακόμη. Εδώ έχουμε υπερβολικά πολλές πληροφορίες και ιστορικά στοιχεία που θα ξενίσουν σχεδόν από την αρχή τον αναγνώστη. Ωραίες οι επιλογές των χαρακτήρων και εύστροφη η τοποθέτησή τους στον χωροχρόνο, κάπου όμως οι διάλογοι δε μοιάζανε για αληθινοί.

Στο μυθιστόρημα αυτό λοιπόν εκτυλίσσεται η ιστορία του αιγυπτιώτικου ελληνισμού από το 1816 έως το 1870 με τους σταθμούς-ορόσημο: Μωχάμετ Άλη (αντιβασιλέας της Αιγύπτου, υποτελής στην Υψηλή Πύλη, αγωνίζεται για την ανεξαρτησία της χώρας του), Ναπολέων και Κολμπέρ, ο αγώνας του γιου του Μωχάμετ Άλη, Ιμπραήμ, για την αποδούλωση της πατρίδας του (δύο φορές απείλησε με το στράτευμά του την Κωνσταντινούπολη), 1830 και ίδρυση του ελληνικού προξενείου στην Αλεξάνδρεια, Καρτάληδες, Καζούλληδες, Κασσαβέτηδες, Τοσίτσας μεταξύ των επιφανών, 1836 και άνθηση της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας, 1843 και ίδρυση ελληνικής κοινότητας Αλεξάνδρειας, Κριμαϊκός πόλεμος, κατασκευή του σιδηροδρόμου Κάιρο-Σουέζ και Κάιρο-Αλεξάνδρεια, 1854 και τα πρώτα βήματα-σκέψεις για τη διώρυγα του Σουέζ, 1859 και ανέγερση του ιερού ναού του Ευαγγελισμού στην Αλεξάνδρεια. Και μέσα σε αυτά τα γεγονότα και τις εξελίξεις, η παρουσία του Πέτρου Καβάφη, συζύγου της Χαρίκλειας Φωτιάδη, που εγκαταστάθηκε στην Αίγυπτο για να αναπτύξει το εμπόριό του κι απέκτησε τον Κωνσταντίνο. Απλώς ανατριχιαστικό!

Αν είστε Αιγυπτιώτης, αυτή είναι η καλύτερη παράθεση των γεγονότων χωρίς να κουράζουν. Αν είστε ερευνητής, αυτός είναι ο καλύτερος συγκερασμός πηγών. Αν δε σας απασχολεί η ιστορία του απόδημου ελληνισμού σε αυτήν την υπέροχη χώρα, δύσκολα θα σας κρατήσει.