Βιβλία Γουτού Γουπατού & Το μόνο ταξίδι της ζωής του
Συγγραφείς Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης & Γεώργιος Βιζυηνός
Απόδοση Κώστας Πούλος
Εικονογράφοι Έλενα Τσαπρούνη & Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Γουτού Γουπατού», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Αυτήν τη φράση συνήθιζε να λέει ο Μανώλης ο «Ταπόης» του χωριού, ένα παιδί νοητικά καθυστερημένο και με ημιπληγία, δηλαδή «Πότε να ‘ρθει του Χριστού, τ’ Αϊ-Βασιλιού να φάμε». Ένα παιδί που έχει λίγους φίλους και το αγαπάνε οι μεγάλοι. Ο Μανώλης κάνει θελήματα σε όσους τον σέβονται και η ανατροφή του είναι αγώνας για τη μητέρα του. Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς όμως οι φίλοι του πέφτουν θύματα του νταή της Πάνω Ενορίας και παρεμβαίνει αποφασιστικά. Μια συγκινητική ιστορία για τον τρόπο ζωής των φτωχόπαιδων της εποχής και ταυτόχρονα καταγραφή ενός ενδιαφέροντος δίπολου: το ένα απόκληρο παιδί επιλέγει την καλοσύνη, το άλλο το κακό. Από την άλλη, ποιο είναι «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», όπως έγραψε ο Γεώργιος Βιζυηνός, πού πήγε τελικά ο παππούς του αφηγητή; Ένας άνθρωπος εξιστορεί στον εγγονό του μια θαυμάσια ζωή γεμάτη παραμύθια, ιστορίες, θρύλους απ’ όλο τον κόσμο και γεμίζει το μυαλό του παιδιού με εικόνες και ταξίδια. Το εγγόνι ταξιδεύει νοερά, κάνει σχέδια, πλάθει όνειρα κι όταν μεγαλώνει διαπιστώνει πως ο παππούς του δεν τα έζησε όλα αυτά στην πραγματικότητα, υπάρχει όμως μια έκπληξη στο τέλος του διηγήματος.

Η απόδοση του Κώστα Πούλου δε με ενόχλησε καθόλου. Σίγουρα μέρος της μαγείας των κειμένων του Γεωργίου Βιζυηνού και του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι η γλώσσα τους αλλά και ο διασκευαστής έκανε καλή δουλειά. Κράτησε το ηχόχρωμα του κειμένου, έδωσε διακριτική ποιητικότητα στις λέξεις (π. χ. «τονε λάτρευε» αντί «τον λάτρευε», «γλυκομιλούνε» κλπ.), έχει πλούσιο λεξιλόγιο, πιστό στην εποχή και στον τόπο των διηγημάτων και δημιούργησε ιστορίες που με κράτησαν ως το τέλος κι ας τις ήξερα. Προς τιμήν του, απέφυγε τις πολλές περιγραφές του αυθεντικού κειμένου, αν και κράτησε μερικές διαχρονικές παρατηρήσεις, τονίζοντας έτσι την ομορφιά τους, όπως στο «Γουτού Γουπατού»: «οι χρονιές περνούσαν η μία μετά την άλλη και τίποτα δεν φαινότανε να αλλάζει εξόν από την ηλικία των ανθρώπων που έριχνε πρώιμα τα χιόνια πάνω στα μαλλιά τους».

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι άψογη και γεμάτη σεβασμό απέναντι στα κείμενα. Η Θέντα Μιμηλάκη ζωντανεύει με απαλά χρώματα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους μύθους και τους θρύλους του παππού στο «Μόνο ταξίδι της ζωής του». Υπέροχα τα αγροτικά τοπία από την αληθινή ζωή του παππού, εκπληκτικές οι μορφές από τους θρύλους και τις διηγήσεις (ευρηματικοί οι σκυλάνθρωποι, ανατριχιαστικοί οι μαρμαρωμένοι άνθρωποι), ενδιαφέρουσες οι λεπτομέρειες. Από την άλλη, η Έλενα Τσαπρούνη αναπαριστά με τέχνη την καθημερινότητα του «Ταπόη» στο «Γουτού Γουπατού». Ήδη από το εξώφυλλο δείχνει προσοχή στη λεπτομέρεια, με τη λάμπα να τρεμοφέγγει στο παράθυρο όσο τα παιδιά είναι στους δρόμους για τα κάλαντα. Απαλές γραμμές που όμως αποτυπώνουν σωστά την ατμόσφαιρα και τις σκηνές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα, ατμοσφαιρικότητα (ειδικά η νύχτα στις σελίδες με την αναμονή του Ταπόη των γιορτών και με το λιτό δείπνο), σωστές προοπτικές ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την πρωτοχρονιάτικη νύχτα που θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού.

«Τα Ελληνικά» είναι μια πολύ καλή πρώτη αναγνωστική επαφή των παιδιών από 8 ετών και πάνω με τα σημαντικότερα κλασικά ελληνικά κείμενα και τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Γεώργιος Βιζυηνός μπορούν ακόμα να σταθούν στην εποχή μας και να τους γνωρίσουν οι νεότερες γενιές.

Βιβλίο Άγρυπνοι στο κάστρο
 Τίτλος πρωτοτύπου Knight Owl and Early Bird
Συγγραφέας-Εικονογράφος Christopher Denise
Μεταφραστής Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο

Ο Βάγιας στο πρώτο βιβλίο της σειράς πραγματοποίησε τελικά την επιθυμία του να γίνει ιππότης και τώρα είναι ο αρχηγός της Νυχτερινής Φρουράς των Ιπποτών. Όσο οι άλλοι ιππότες κοιμούνται περιπολεί στα τείχη και φροντίζει το κάστρο να είναι ασφαλές. Μια μέρα ένα πουλάκι, η Αυγή, η μεγαλύτερη θαυμάστριά του, έρχεται για να μείνει κοντά του και να της δείξει πώς να γίνει κι αυτή ιππότης. Είναι πολυπράγμων και φασαριόζα αλλά γλυκιά, μόνο που η επιμονή της αναγκάζει τον Βάγια να τη διώξει. Όταν νυχτώνει όμως αρχίζει ν’ ανησυχεί.

Το παραμύθι του Christopher Denise είναι μια συναρπαστική και ανατρεπτική ιστορία για παιδιά από 4 ετών και πάνω που δείχνει μέσα από την πολύ έξυπνη αφήγηση την έννοια της φιλίας και της ομαδικής συνεργασίας. Ο συγγραφέας με επαναλαμβανόμενα αφηγηματικά μοτίβα που αλλάζουν ελάχιστα δίνει κάθε φορά και διαφορετικό νόημα στα εκάστοτε στιγμιότυπα, με αποτέλεσμα να πυροδοτεί τη φαντασία των μικρών αναγνωστών και να περνάει υποδόρια τα μηνύματα που θέλει. Η Αυγή τακτοποιεί το δωμάτιο κάνοντας φασαρία, ο Βάγιας κάνει τις ίδιες δουλειές μόνος του όταν διώχνει την Αυγή και τελικά αυτές οι στιγμές είναι ένας έξυπνος τρόπος να μάθουμε τον σεβασμό στην ελεύθερη ώρα και στον ύπνο του άλλου. Γέλασα πολύ με την πριζωμένη Αυγή, με τη φλυαρία της και με τον τρόπο που ζορίζει τον Βάγια ενώ συγκινήθηκα με την ανατροπή που έφερε ο καβγάς τους.

Η εικονογράφηση του ίδιου του συγγραφέα είναι έξοχη, θυμίζει παλιές κλασικές γκραβούρες αγαπημένων παραμυθιών και οι λεπτομέρειες είναι άφθαστες: οι αίθουσες του κάστρου, το γεμάτο ανυπομονησία βλέμμα της Αυγής και τα παιχνιδίσματα που κάνει σπάζοντας τα νεύρα του αγουροξυπνημένου Βάγια, η ποικιλία των βιβλίων που διαβάζει ο ιππότης μας (από τα «Οφέλη του ύπνου» ως τον «Καλό ιππότη»), το μικρό μέγεθος της Αυγής μπροστά στο τεράστιο και αχανές δάσος έξω από το επίσης πελώριο κάστρο, η συγκινητική τελευταία εικόνα! Μου άρεσε η διαφορά ανάμεσα στις εξωτερικές και στις εσωτερικές απεικονίσεις, με τις πρώτες να είναι σκοτεινές και τρομακτικές και με τις δεύτερες να αποπνέουν μια θέρμη και μια ζεστασιά στο ημίφως των τζακιών.

Μια συγκινητική και τρυφερή ιστορία για τη φιλία και την ομαδική συνεργασία που συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Η πριγκίπισσα και το στέμμα
Συγγραφέας Παναγιώτα Στρίκου-Τομοπούλου
Εικονογράφος Έλενα Τσαπρούνη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σ’ ένα βασίλειο ζουν δύο πριγκιπόπουλα, ο Βίκτωρας και η Έλλη, που εκπαιδεύονται σε ό,τι πρέπει να μάθουν για το μέλλον τους. Εκείνος διδάσκεται πολεμικές τέχνες, στρατηγική, μάχες και διαβάζει Ιστορία, εκείνη καλούς τρόπους. Ο ρομαντικός Βίκτωρας όμως καταφεύγει στη φαντασία του και ονειρεύεται ιστορίες με δράκους και ιππότες ενώ η Έλλη βαριέται αφόρητα και ζηλεύει τον αδελφό της που οι ώρες του είναι γεμάτες δράση και παιχνίδι, εξ ου και διαβάζει ακατάπαυστα τα βιβλία της βιβλιοθήκης του παλατιού. Κάποια στιγμή η Έλλη, με αφορμή ένα στέμμα, αποφασίζει να διεκδικήσει τα θέλω της και θα βρεθεί αντιμέτωπη με τον πατέρα της.

Η συγγραφέας ξεδιπλώνει πλήθος από κωμικά περιστατικά των παιδιών που κάνουν το εντελώς αντίθετο απ’ όσα τους υπαγορεύεται βάσει πρωτοκόλλου και το βασίλειο γίνεται άνω κάτω. Έτσι οι μικροί αναγνώστες μαθαίνουν με τον καλύτερο τρόπο να ακολουθούν την καρδιά τους και τα δικά τους όνειρα, να μην υποκύπτουν στις επιθυμίες ή στις εντολές των άλλων και να ψάξουν μέσα τους να βρουν τι πραγματικά θέλουν, τι έχουν ανάγκη και τι χρειάζονται. Με συγκίνησε πολύ η απόφαση του βασιλιά όταν ήρθε αντιμέτωπος με την πραγματικότητα και φυσικά το χαρούμενο τέλος που χρησιμοποίησε τα θέσφατα του βασιλείου μ’ έναν αποδοτικό, διαδραστικό και κοινωνικό τρόπο, ώστε όλοι οι υπήκοοι να έρθουν κοντά και να καλλιεργήσουν τις δεξιότητές τους.

Η εικονογράφηση της Έλενας Τσαπρούνη είναι όμορφη, με λιτό φόντο, απαλά χρώματα και ιδιαίτερες οπτικές γωνίες. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες βοηθάνε τα παιδιά να αναπτύξουν τη φαντασία τους και να ζωντανέψουν το βασίλειο του Βίκτωρα και της Έλλης. Τα συναισθήματα αποδίδονται σωστά, όπως για παράδειγμα ο σκεπτικισμός και η ανία της Έλλης που ακουμπάει στο περβάζι του παραθύρου της και υπάρχουν σε αρκετά σημεία προοπτικές που ξεκουράζουν το μάτι και μεταφέρουν το βάρος της δράσης στη σκηνή μακριά από την κεντρική εικόνα.

Μια όμορφη και καλογραμμένη ιστορία που βοηθάει τα παιδιά ν’ αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να κυνηγήσουν τα όνειρά τους.