Βιβλίο Πριν κρυώσει ο καφές
Τίτλος πρωτοτύπου Coffee ga samenai uchini
Συγγραφέας Toshikazu Kawaguchi 
Μεταφραστής Βάσια Τζανακάρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Toshikazu Kawaguchi ήταν μια πραγματική έκπληξη. Ατμοσφαιρικό, υποβλητικό, φαντασιακό και ταυτόχρονα ρεαλιστικό, ανθρώπινο, συγκινητικό, τρυφερό μα και σκληρό, με κέρδισε από την πρώτη στιγμή. Αν και δε μου αρέσουν πολύ τα βιβλία με «υπερφυσικό» περιεχόμενο, αυτό με κέρδισε από την πρώτη στιγμή λόγω της αφηγηματικής του δεινότητας και για την άκρως ανθρωποκεντρική ιδέα του: πώς μπορεί κάποιος να διορθώσει τα λάθη του, να μάθει κάτι που δεν πρόλαβε, να δει κάποιον που δε γνώρισε; Ρεαλιστική γραφή, στακάτοι διάλογοι και μια υποβλητική ατμόσφαιρα ζωντανεύουν πολλές και διαφορετικές αξέχαστες ιστορίες. Ο συγγραφέας περιγράφει πολύ καλά τη μεταφορά στο παρελθόν και μου άρεσε που οι χαρακτήρες θα γυρίσουν στο χτες για να διορθώσουν τα γεγονότα, πάντα όμως θα συμβεί κάτι που θα δώσει στον καθένα τους μια διαφορετική οπτική γωνία, θα ανατρέψει την αρχική εικόνα και θα τους οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια. Επίσης, ξετυλίγονται με διαφορετικό τρόπο οι ιστορίες, δεν έχουμε δηλαδή ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο (αφήγηση στο παρόν ή στο σύντομο παρελθόν, εντοπισμός του προβλήματος, επιστροφή στο χτες) αλλά ποικίλα κέντρα βάρους ή διαφορετικές αφορμές για ταξίδι στον χρόνο ενώ ταυτόχρονα ξετυλίγονται οι ζωές και των ιδιοκτητών του καφέ. Όλα αυτά δημιουργούν ένα γοητευτικό αρραγές σύνολο με πολλά κι ενδιαφέροντα πρόσωπα και ποικίλα συναισθήματα.

Η Φουμίκο Κιοκάουα ζει μόνο για τη δουλειά της αλλά έχει κάνει και σχέσεις, απλώς δεν την ενδιέφεραν όσο η εργασία της, ώσπου γνώρισε τον Γκόρο Κατάντα, τον άντρα που ύστερα από τρία χρόνια τη χώρισε χωρίς εξήγηση κι έφυγε για την Αμερική. Η Φουμίκο θέλει να του φωνάξει «μην πας» αλλά την έπιασε ο εγωισμός της. Μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν, πώς ήταν η καθημερινότητά τους και πώς χτίστηκε η σχέση τους, η οποία έληξε αδικαιολόγητα και μονομερώς στο γνωστό υπόγειο καφέ, έναν χώρο τόσο μικρό που με εννιά πελάτες γέμιζε, με τοίχους σε χρώμα σέπιας, με τρία ρολόγια να δείχνουν διαφορετική ώρα. «Ήταν μέρος για ύποπτες δουλειές», σκέφτηκε η Φουμίκο μόλις μπήκαν. Ένα καφέ που το συνοδεύει η φήμη ότι μπορεί να σε ταξιδέψει στο παρελθόν, κάτι που της γεννά την ελπίδα να γυρίσει σ’ εκείνη τη στιγμή και να προσπαθήσει να εκφράσει όσα πραγματικά νιώθει γι’ αυτόν τον άντρα. Εφόσον όμως δε θ’ αλλάξει το παρόν, έχει νόημα να το κάνει;

Στο καφέ αυτό θα συναντήσουμε καθημερινά και τον Φουσάγκι που του αρέσει να διαβάζει στη δική του γωνία το περιοδικό του. Έχει αλτσχάιμερ και αυτό επηρεάζει τη σχέση του με τη γυναίκα του, τη νοσοκόμα Κοτάκι. Τι της έγραψε ο Φουσάγκι λίγες μέρες αφού άρχισαν τα πρώτα συμπτώματα της νόσου και τι απέγινε το γράμμα; Γιατί θέλει να γυρίσει η Κοτάκι στο παρελθόν και να το διαβάσει; Μια συγκλονιστική ιστορία που με έκανε να δακρύσω με τον αγώνα που δίνει η Κοτάκι όσο οι αναμνήσεις του άντρα της μαζί της χάνονται. Ένας άλλος μόνιμος θαμώνας είναι η Γιάεκο Χιράι, ιδιοκτήτρια σνακ μπαρ, η οποία έχει το φυσικό χάρισμα να λέει οτιδήποτε και να τη γλυτώνει. Της αρέσει να φορά φανταχτερά ρούχα και δε δίνει δεκάρα για τη γνώμη των άλλων. Αποφεύγει επισταμένως την αδελφή της, Κούμι Χιράι, η οποία έρχεται τακτικά στο Τόκιο για να τη βρει και να μιλήσουν. Η Κούμι χωρίς να το θέλει υπήρξε από την αρχή μια δεύτερη μάνα για την αδελφή της και στη συνέχεια φορτώθηκε τις ευθύνες της οικογενειακής επιχείρησης ώστε να είναι αρεστή στους γονείς της. Τι συνέβη λοιπόν και αποζητά τη Γιάεκο, η οποία έχει κόψει οριστικά και αμετάκλητα τους οικογενειακούς δεσμούς; Γιατί πρέπει τελικά η Γιάεκο να γυρίσει στο παρελθόν;

Τέλος, η Κέι Τοκίτα, από τη φύση της ανέμελος άνθρωπος, πάντα ευχάριστη, ποτέ επιφυλακτική, άνετη ακόμα και με τους δύσκολους πελάτες, έχει πρόβλημα με την καρδιά της. Έρχεται όμως η στιγμή που μένει έγκυος αλλά υπάρχει κίνδυνος, αν γεννήσει, να μη ζήσουν και οι δύο: «Δεν ξέρω τι να κάνω. Θέλω το παιδί μου να είναι ευτυχισμένο. Πώς γίνεται μια τόσο απλή ευχή να είναι τόσο αδιανόητα τρομακτική»; (σελ. 216). Και ο σύζυγος: «…είχε πει στην Κέι ότι ήταν αντίθετος αλλά μέχρι εκεί είχε φτάσει. Δεν μπορούσε να της πει ούτε «μην το κάνεις» ούτε «θέλω να το κάνεις». Δεν μπορούσε να διαλέξει ανάμεσα στην Κέι και το μωρό» (σελ. 213). Η Κέι αποφασίζει λοιπόν να ταξιδέψει στο μέλλον κι αυτό θα την αλλάξει απρόσμενα και βαθύτερα.

«Πριν κρυώσει ο καφές» πρέπει να γυρίσεις στο παρόν, τονίζει η σερβιτόρα Κάζου Τοκίτα, μια γυναίκα που περνάει απαρατήρητη αλλά θέτει τους όρους των επισκεπτών. Τι μπορείς λοιπόν να δεις, να βιώσεις, να ζήσεις, να πεις σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα; Ειδικά όταν ο δεύτερος κανόνας είναι εξίσου απαράβατος: «Ακόμη και να γυρίσεις στο παρελθόν, όσο κι αν προσπαθήσεις, το παρόν δεν θα αλλάξει»; Τι θα συμβεί σε περίπτωση που ξεχαστείς; Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα που κάθεται στην επίμαχη καρέκλα και πώς μπορείς να τη σηκώσεις για να πάρεις τη θέση της; Μικρές ανθρώπινες και καθημερινές ιστορίες δημιουργούν ένα συναρπαστικό μωσαϊκό χαρακτήρων και αφηγήσεων με ποικίλη θεματολογία και συναισθήματα. Άνθρωποι που δίστασαν, που μετάνιωσαν, που δεν ξέρουν πρέπει να προλάβουν πριν κρυώσει ο καφές να γυρίσουν στο χτες και να επιστρέψουν στο σήμερα. Πώς θα επηρεαστούν, τι θα κάνουν, πόσο θα τους ικανοποιήσει μια τέτοια επιλογή; Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν αλλά το μέλλον είναι στο χέρι μας. Άλλωστε: «…ό,τι δυσκολίες κι αν αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, πάντα θα έχουν τη δύναμη να τις ξεπεράσουν. Απλώς πρέπει να το λέει η καρδιά τους» (σελ. 247). Δυνατό, ανατρεπτικό και πρωτότυπο μυθιστόρημα που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Αλφαβητάρι με στίχους 
Συγγραφέας Δημήτρης Χασιώτης
Εικονογράφος Τάσος Αναστασίου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Αλφαβητάρι με στίχους» του Δημήτρη Χασιώτη απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας και τα βοηθάει να κατανοήσουν και να μάθουν το αλφάβητο και τη γλώσσα. Το παιδί θα αναγνωρίσει, θα ονομάσει, θα γράψει και θα πει τους ήχους των γραμμάτων μέσα από θέματα που συναντάει στην καθημερινότητά του μέσα από μια διαδικασία που θα κάνει την αλφαβήτα παιχνίδι. Κάθε γράμμα συνοδεύεται από μια εικόνα, ένα ομοιοκατάληκτο ποίημα γεμάτο χιούμορ και φαντασία και με διαφορετικό ύφος και περιεχόμενο το καθένα, ερωτήσεις κατανόησης, ασκήσεις μέσω των οποίων τα παιδιά αναγνωρίζουν και βρίσκουν το γράμμα μέσα στις λέξεις, πώς γράφεται το γράμμα και διάφορα θέματα προς συζήτηση που αναπτύσσουν ένας λαγός και μια χελώνα (συμπεριφορά, συναισθήματα, περιβάλλον, διατροφή κ. π. ά.). Μόλις τελειώσουν τα γράμματα της αλφαβήτου ξεκινάνε οι συνδυασμοί των γραμμάτων, διπλά σύμφωνα και φωνήεντα κλπ.

Δράκοι, βατράχια, αρκουδάκια, γατούλες, ψάρια, νυφίτσες και άλλα ζώα αποτελούν κυρίως τους ήρωες των ποιημάτων και οι περιπέτειές τους ποικίλουν. Από την άλλη, ο λαγός και η χελώνα είναι δύο πολύ καλοί φίλοι και οι μικρές ιστορίες τους δίνουν έμπνευση για συζήτηση και προκαλούν γέλιο και σκέψη. Απλοί διάλογοι, σύντομες αλλά πυκνογραμμένες προτάσεις και ωραία ελληνικά χαρίζουν αξέχαστες στιγμές στα παιδιά. Η εικονογράφηση του Τάσου Αναστασίου συμπληρώνει και ενισχύει το κείμενο και χρησιμοποιεί λιτές γραμμές και απλές εικόνες ώστε να μην αποσπά την προσοχή των παιδιών από την εκμάθηση.

Βιβλίο Θυμάμαι
Τίτλος πρωτοτύπου I remember
Συγγραφέας Jeanne Willis
Εικονογράφος Raquel Catalina
Μεταφραστής Ράνια Μπουμπουρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta

Η γιαγιά Κάθριν υποδέχεται κάθε μέρα ένα αγοράκι με γαλάζιο παλτό και παίζουν μαζί, μόνο που δε θυμάται τι της είναι αυτό το παιδί. Ο μικρός Τζορτζ από την άλλη επισκέπτεται τη γιαγιά του με λαχτάρα και δε βαρυγκωμά όποτε χρειάζεται να την ντύσει ή να τη βγάλει βόλτα. Η Jeanne Willis ζωντανεύει μικρά καθημερινά περιστατικά που βιώνουν γιαγιά και εγγονός με τέτοιο τρόπο που τα δάκρυα έρχονται αβίαστα. Πόσο γλυκά και μαλακά θυμίζει το παιδί στην Κάθριν ποιος είναι, με πόσο απλό τρόπο τη βοηθά να νιώσει ασφάλεια κοντά του και με πόση αφοπλιστική παιδική «αφέλεια» νικάει τους φόβους της! «-Σε κέρασα μπισκότα; Δε θυμάμαι πού τα έχω βάλει! -Θυμάμαι εγώ, έχω ταλέντο στο να βρίσκω μπισκότα». Όταν η γιαγιά δεν καταφέρνει να κουμπώσει το παλτό της, ο Τζορτζ με χαρά τής δείχνει πώς έμαθε να το κάνει μόνος του ώστε να νιώσει περήφανη γι’ αυτόν. Και τι τρυφερή ατάκα: «-Δεν μπορώ να θυμηθώ τι έκανα πριν πέντε λεπτά. -Μάλλον επειδή θα έκανες κάτι βαρετό»! Κι όταν η γιαγιά κλαίει από τη στενοχώρια της που δε θυμάται το όνομα του εγγονού της, ο Τζορτζ της θυμίζει πόσο τον αγαπάει, κάτι που έχει μεγαλύτερη αξία για κείνον!

Μέσα λοιπόν από πολλά μικρά τέτοια στιγμιότυπα τα παιδιά κατανοούν τι σημαίνει να έχει κάποιος αλτσχάιμερ και πώς μπορούν να τον φροντίσουν με τον δικό τους τρόπο. Η εικονογράφηση της Raquel Catalina είναι εξαίρετη από κάθε άποψη. Είτε με μικρά καρέ που θυμίζουν κόμικς είτε με ολοσέλιδες εικόνες ζωντανεύει την ιστορία με παραστατικότητα και ρεαλισμό. Ο σκεπτικός Τζορτζ της σελίδας τίτλου εξαφανίζεται όταν μπαίνει στο σπίτι της γιαγιάς και οι στιγμές που περνάνε μαζί είναι σα να ζωντανεύουν φωτογραφίες από το οικογενειακό άλμπουμ όσων είχαμε την τύχη να ζήσουμε με γιαγιάδες. Αν δεν κλάψατε με το κείμενο, οι δύο τελευταίες σελίδες θα το κάνουν.

Βιβλίο Φίδι με κεφαλαία 
Τίτλος πρωτοτύπου Le serpent majuscule
Συγγραφέας Pierre Lemaitre
Μεταφραστής Claire Never
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Pierre Lemetre γράφει ένα διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα με μια ποικιλία πρωτοτυπιών που δε με άφησαν στιγμή ήσυχο. Χαρακτήρες που έρχονταν κι έφευγαν, ένας δολοφόνος που φυραίνει και φέρνει χάος γύρω του με τις απροσεξίες και τον αυθορμητισμό του, ένας επιθεωρητής που προσπαθεί να βγάλει άκρη σε δύο υποθέσεις δολοφονιών που συνδέονται λόγω του ίδιου όπλου αλλά διαφέρουν πέντε μήνες η μία από την άλλη, ένας ηλικιωμένος με άνοια που χάνει ξαφνικά τη σταθερότητα στη ζωή του από αστάθμητο παράγοντα, ένας σκύλος Δαλματίας και πολλά άλλα αποτελούν ένα απρόσμενο παζλ που δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει το κάθε επόμενο κομμάτι που μπαίνει στη θέση του. «Μαύρο», υποδόριο χιούμορ, εκπλήξεις, ρεαλισμός και αξέχαστοι χαρακτήρες στήνουν ένα γαϊτανάκι που το περιστρέφει η αποδόμηση ενός εκτελεστή δολοφόνου που αρχίζει να έχει άνοια και σκοτώνει κόσμο με τέτοιο τρόπο που προκαλεί πανικό στις αστυνομικές αρχές του Παρισιού και ευρύτερα της χώρας, με το κάθε Τμήμα να προσπαθεί να βγάλει άκρη με το κίνητρο και τους ενόχους! Μπάχαλο! Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως σε Τουλούζ, Νεϊγύ και άλλα χωριά και κωμοπόλεις της γαλλικής υπαίθρου, κάτι που χαρίζει ποικιλία σκηνών δράσης σ’ ένα κείμενο που ρέει ασταμάτητα και αλλάζει συνεχώς πορεία, στολισμένο από απρόσμενες παρομοιώσεις και μεταφορές: «Σ’ αυτό το σημείο, ο επαρχιακός δρόμος ακολουθεί τη μικρή κοιλάδα του Ζιού, ενός ρυακιού που περηφανεύεται γιατί οι χάρτες της περιοχής ο εμφανίζουν ως ποτάμι» (σελ. 57). Όλη αυτή η αφάνταστης σύλληψης πλοκή χαρίζει κατά καιρούς μειδιάματα ή εκρήξεις γέλιου, όσο τραγικά κι αν είναι τα γεγονότα που διαδραματίζονται. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με μαεστρία ένα υποδόριο χιούμορ για να ντύσει τραγελαφικές καταστάσεις που δε γίνεται να συμβούν σε φυσιολογικούς ανθρώπους, είναι όμως απόλυτα πειστικό πως θα συμβούν!

Ο Μορίς Καντέν, ιδιοκτήτης μιας διεθνούς κοινοπραξίας και άνθρωπος με επιρροή, ένα από τα μεγάλα αφεντικά της Γαλλίας, δολοφονείται έξω από το σπίτι του μαζί με το σκυλί του που είχε βγάλει βόλτα. Παντρεμένος συμβατικά με μια γυναίκα, σ’ έναν γάμο οικογενειακών συμφερόντων όπου ο καθένας έκανε τη ζωή του, οπότε η ζωή του δημιουργεί ένα κουβάρι από σχέσεις, σκοτεινές υποθέσεις και ύποπτα κέρδη κι έτσι σύντομα μπαίνει στο αρχείο. Μόνο που, πέντε μήνες μετά, ένας φόνος σε πάρκινγκ εμπορικού κέντρου συνδέει τις δύο υποθέσεις με αναπάντεχο τρόπο! Η Κονστάνς Μανιέ, μετά από πέντε χρόνια, καταφέρνει να ξαναπάρει τον γιο της πίσω. Η φυλακή και τα ναρκωτικά, η εν γένει συμπεριφορά της της αφαίρεσαν την επιμέλεια του παιδιού, τώρα όμως κατάφερε να σταθεί στα πόδια της ξανά με σταθερή δουλειά και να αποτοξινωθεί κι ο δικαστής της επιτρέπει να ξαναβάλει τον Νατάν στη ζωή της. Ο γιος της έχει γυρίσει κάμποσα ιδρύματα, είναι αποστασιοποιημένος και ανέκφραστος, σχεδόν ψυχρός, αγνώστου πατρός, αυτάρκης, φέρνει αμηχανία στη μητέρα του, θα καταφέρουν να κερδίσουν τον χαμένο χρόνο; Ο Ανρί Λατουρνέλ ή «ταγματάρχης» ήταν διοικητής αντιστασιακού δικτύου στη νοτιοδυτική Γαλλία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, έχει ένα στεγνό, παγερό πρόσωπο και η εικόνα του εκπέμπει κάτι το αόριστα παρακμιακό. Είναι υπεύθυνος για τις αποστολές εξόντωσης που του αναθέτουν και άρα εντολοδότης της Ματίλντ, ποιος όμως κρύβεται πίσω από αυτό το δίκτυο εντολών και πώς επιλέγει τα θύματά του; Τώρα που διαπιστώνεται πως η Ματίλντ αρχίζει να βγαίνει εκτός ελέγχου θα καταφέρει ο Ανρί να τιθασεύσει τα προσωπικά αισθήματα γι’ αυτήν τη γυναίκα ώστε να βρει μια λύση και να τη βγάλει από το παιχνίδι πριν να είναι αργά;

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα πρόσωπα που συναναστρέφεται ο Επιθεωρητής της Δικαστικής Αστυνομίας Ρενέ Βασίλιεφ, ένας τριανταπεντάρης άντρας με υπομονή χωρίς όρια και με εντιμότητα, ψηλός, άγαρμπος και κοκαλιάρης, ο οποίος στον ελεύθερο χρόνο του επισκέπτεται τακτικά τον ηλικιωμένο ντε λα Οσερέ που παλεύει με την άνοια και τα γηρατειά κι έχει στο πλάι του τη νοσοκόμα Τέβι από την Καμπότζη. Ο πατέρας του Ρενέ ήταν ο σοφέρ του ντε λα Οσερέ που είχε συμπαθήσει τον Ρενέ και τον στήριξε οικονομικά στις σπουδές του. Να όμως που αρχίζει να αναπτύσσεται ένα ειδύλλιο μεταξύ της Τέβι και του Ρενέ. Πώς θα καταφέρει να εξισορροπήσει ο αστυνόμος το μπλεγμένο κουβάρι που καλείται να λύσει με τα πρωτόφαντα αισθήματα που αρχίζει να νιώθει για την εξωτική γυναίκα; Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως ο αστυνόμος Οκιπιντί, που καταβροχθίζει ολόκληρες χούφτες από κάθε είδους φιστίκια, ένας κλασικός δημόσιος υπάλληλος που χρωστάει τα πάντα στην ηλιθιότητά του και όχι στο ταλέντο του, αντιπαθεί τον Βασίλιεφ, τον οποίο δε διστάζει να χώνει σε υποθέσεις που δεν θα του αρέσουν αλλά ο Βασίλιεφ τις δέχεται με στωικότητα.

Το «Φίδι με κεφαλαία» είναι ένα ιδιαίτερο και ταυτόχρονα πρωτότυπο αστυνομικό μυθιστόρημα, με μια εκτελέστρια να αρχίζει να χάνει τον έλεγχο των πράξεών της δημιουργώντας χάος. Είναι ανεξέλεγκτη, παρορμητική και απρόσμενη, πυροδοτώντας έτσι μια σειρά από γεγονότα που προχωράνε την πλοκή σε αναπάντεχα μονοπάτια, με έναν αστυνομικό που προσπαθεί να συνδέσει δυο αταίριαστες υποθέσεις, με πολλούς χαρακτήρες που γνωρίζουμε σταδιακά μόνο και μόνο για να τους αποχαιρετήσουμε σύντομα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με μια ιστορία που πραγματικά δεν ξέρεις πού θα οδηγήσει αλλά είναι άκρως ρεαλιστική και χωρίς υπερβολές ή απιθανότητες. Το τέλος μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε ως πού μπορεί να φτάσει μια μορφή αγάπης για να πάρει εκδίκηση, ακόμη κι αν είναι βαθιά παγιδευμένη σ’ έναν κόσμο σκοτεινό, με ελάχιστες εκλάμψεις. Η Ματίλντ Περέν είναι μια παχουλή εξηντάρα γυναίκα που δεν κινεί υποψίες, είναι όμως μια κινούμενη βόμβα κι όταν απασφαλίσει το μόνο που ακολουθεί είναι μακελειό και λουτρό αίματος!

Βιβλίο Σαλόνι ομορφιάς
Συγγραφέας Νένα Κοκκινάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεν με τράβηξε. Ευτυχώς που ήταν μικρό και το τελείωσα, αλλιώς θα το άφηνα στη μέση. Μεγάλες προτάσεις; Καμία ανατροπή; Καμία λογοτεχνική αρετή; Δεν ξέρω τι δεν μου άρεσε σε αυτό το βιβλίο. Η Μάνια είναι σε διάσταση με έναν άντρα που αποσύρεται σε χωριό της Λαυρεωτικής και σιγά σιγά βυθίζεται στον κόσμο του Αλτσχάιμερ. Ο γιος της τα φτιάχνει με την καλύτερή της φίλη. Κι η ίδια ζει έναν νέο έρωτα με έναν κατά πολλά χρόνια μικρότερό της. Θα μπορούσε να αναπτυχθεί αλλιώς, θα μπορούσε να γραφτεί αλλιώς; Δεν ξέρω. Ωραίο στόρι αλλά οι ήρωες δεν γίνονται δικοί μας άνθρωποι, ίσως επειδή δεν υπάρχει αίτιο και αιτιατό στην πλοκή; Πολλές οι απορίες μου, πολλές οι απογοητεύσεις μου, δεν μου άρεσε πάντως. Κι ακόμη αναρωτιέμαι τι μου έφταιγε.

Βιβλίο Πάντα θα σ’ αγαπώ, παππού!
Συγγραφέας Πηγή Γρύλλη
Εικονογράφος Μάρω Αλεξάνδρου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Σαΐτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα συγκινητικό παραμύθι για παιδιά από 5 χρονών και πάνω που αγγίζει με τρυφερότητα και στοργή το ευαίσθητο θέμα της άνοιας. Η συγγραφέας, Πηγή Γρύλλη, χωρίς να κατονομάζει την ασθένεια, δείχνει με πλούσιο λεξιλόγιο και μια ποικιλία οικείων στον μικρό αναγνώστη οικογενειακών και σχολικών στιγμών τις αλλαγές που θα επέλθουν στο σπίτι του και πώς είναι καλύτερο να τις χειριστεί. Πουθενά δεν υπάρχει η λέξη «πρέπει», πουθενά δε θα βρει ο αναγνώστης το «υποχρεωτικό» ή οδηγίες χρήσης. Μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, με την αντίληψη της ηλικίας του και κατάλληλες επαγωγικές σκέψεις, μπορεί κανείς εύκολα να αντιληφθεί τι συμβαίνει σ’ έναν άνθρωπο που αρχίζει να ξεχνάει, να δικαιολογήσει την εριστική και μελαγχολική συμπεριφορά και να βοηθήσει ουσιαστικά με κατανόηση, υπομονή μα πάνω απ’ όλα αγάπη. Είναι τόσο εύληπτος ο τρόπος που προτείνει η κυρία Γρύλλη, ώστε κανένα παιδί δε θα τρομάξει που θα μάθει για την άνοια.

Το υπέροχο, φροντισμένο κείμενο ζωντανεύει από την εξαιρετική, λεπτομερή και διασκεδαστική εικονογράφηση της Μάρως Αλεξάνδρου, που καταφέρνει για άλλη μια φορά να αναπαραστήσει οικεία στιγμιότυπα με χαριτωμένες λεπτομέρειες και πανέμορφα, ζωηρά χρώματα. Αποτυπώνει σωστά τις εκφράσεις των χαρακτήρων, δίνει τη σωστή προοπτική των αντικειμένων και των ανθρώπων, και δείχνει με ρεαλισμό τον μικρόκοσμο ενός παιδιού. Φυσικά και εδώ μια γάτα κλέβει την παράσταση ενώ ταυτόχρονα χαρίζει ζεστασιά και τρυφερότητα στις δύσκολες στιγμές του μικρού Νικόλα. Μου έκανε εντύπωση η επιμονή σε μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια: προσέξτε πως στο σαλόνι η μπαλκονόπορτα είναι πάντα ανοιχτή και το σπίτι γεμίζει καφεκίτρινα φύλλα και μπουμπούκια. Μήπως αυτό είναι μια ευρηματική ιδέα της καλλιτέχνιδος με την οποία συμβολίζει το φθινόπωρο της ζωής του παππού; Όπως και να ‘χει, η Μάρω Αλεξάνδρου είναι από τις αγαπημένες μου εικονογράφους και ανυπομονώ να χάνομαι σε κάθε της νέα δημιουργία.

«Πάντα θα σ’ αγαπώ, παππού», αναφωνεί ο μικρός ήρωας της ιστορίας και χώνεται στην αγκαλιά του αγαπημένου του συγγενή, έτι περαιτέρω όταν τα πράγματα δυσκολεύουν και αυτός ο άνθρωπος τον χρειάζεται λίγο περισσότερο. Αν κάποιος θέλει να μιλήσει στο παιδί του για την άνοια, αυτό είναι το κατάλληλο και πιο διδακτικό βιβλίο!

Βιβλίο Χάρτινη μνήμη
Τίτλος πρωτοτύπου Elizabeth is missing
Συγγραφέας Emma Healey
Μεταφραστής Έφη Τσιρώνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με κλόνισε η εξαιρετική γραφή της νεοεμφανιζόμενης Emma Healey. Ένιωσα ακριβώς σα να ήμουν η Μοντ, μιας και η αφήγηση είναι πάντα πρωτοπρόσωπη (με ενεστώτα για το παρόν και αόριστο για το παρελθόν). Αισθάνθηκα την αγωνία και την αδυναμία μιας γυναίκας με άνοια, όταν η προσοχή της στρέφεται αλλού και μετά πάλι αλλού και καταλήγει χαμένη στους δρόμους ή με το γκάζι ανοιχτό και χωρίς οι σημειώσεις της να δίνουν τη σωστή απάντηση που χρειάζεται εκείνη τη στιγμή. Μπήκα στη θέση ενός ανθρώπου που θυμάται τα πάντα από τη νεανική του ζωή αλλά δεν μπορεί να εντοπίσει την κάρτα απεριορίστων στην τσάντα του, αναρωτιέται ποια είναι η άγνωστη γυναίκα που του επιτίθεται φραστικά γεμάτη αγωνία και κυρίως τι δουλειά έχουν πέντε φλιτζάνια τσάι στο πρώτο σκαλοπάτι της σκάλας μες στο σαλόνι.

Εξίσου ανάγλυφος είναι και ο χαρακτήρας της Έλεν, μιας κοπέλας που αγαπάει τη μητέρα της αλλά δε βλέπει αυτά τα αισθήματα παρά μόνο για λίγα λεπτά της ημέρας στο πρόσωπο της γυναίκας που τη μεγάλωσε. Ανησυχεί, αγωνιά, βαριέται, δεν έχει την υπομονή να ενδιαφερθεί σωστά για εκείνη. Η Μοντ επαναλαμβάνει πολλές φορές μια ερώτηση, τη ζαλίζει για την Ελίζαμπεθ, η Έλεν σηκώνει τα μάτια ψηλά, απελπίζεται, δεν έχει κουράγιο να ανοίξει συζήτηση μαζί της γιατί σύντομα ξεστρατίζει. Η μόνη που το «απολαμβάνει» είναι η Κέιτι, η έφηβη εγγονή, η οποία είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω μεγαλύτερης υπομονής καταφέρνει να αντιμετωπίσει καλύτερα το ζήτημα. Καταπληκτικές οι απορίες της Μοντ για τα τρυπημένα αυτιά της κοπέλας, για το κινητό τηλέφωνο που ακουμπάει στο αυτί της, για το ντύσιμό της κλπ. Μια κλασική γιαγιά που έχει χάσει το τρένο της εξέλιξης και της τεχνολογίας.

Η Μοντ χάνεται, παρενοχλεί τον κόσμο, πηγαίνει συνέχεια στην αστυνομία, ψάχνει, νιώθει ότι την Ελίζαμπεθ την απήγαγαν. Η ζωή της είναι γεμάτη σημειώματα, χαρτάκια, άχρηστα αντικείμενα (κι αν της χρειαστούν;), ανασφάλεια, αγωνία, κάπου κάπου αυτολύπηση, όταν για ελάχιστα δευτερόλεπτα συνειδητοποιεί την κατάστασή της. Και με το παρελθόν που μας αφηγείται, γνωρίζουμε μια αεικίνητη Μοντ, δραστήρια, περίεργη για όλους και για όλα, που ζει μια δύσκολη οικογενειακή κατάσταση, όταν η αδερφή της, Σούκι, παντρεμένη με τον Φρανκ, εξαφανίζεται ένα βράδυ. Αυτό το γεγονός θα σημαδέψει για πάντα την οικογενειακή ευτυχία της Μοντ, η οποία αρχίζει να ψάχνει και να ρωτά ώστε να βρει την αγαπημένη της Φράνκι.

Συγκινητικό, ανθρώπινο, ειλικρινές, άμεσο, πολυδιάστατο, ανατριχιαστικά καλογραμμένο (κι αν, χτύπα ξύλο, πάθω κι εγώ κάτι τέτοιο; Ειλικρινά, παραπετάξτε με!) και με μια (ή μάλλον δύο) αριστουργηματική αστυνομική πλοκή που μου θύμισε αρκετά το εξίσου πρωτότυπο «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα», όπου εκεί τη λύση μιας δολοφονίας αναλαμβάνει ένα παιδί με σύνδρομο Άσπεργκερ. Τη «Χάρτινη μνήμη» τη συνιστώ ανεπιφύλακτα, έστω για να αγκαλιάσετε μετά με αγάπη ένα ηλικιωμένο αγαπημένο σας πρόσωπο που πάσχει από άνοια ή Αλτσχάιμερ και αγωνίζεται να στρίψει μέσα στους δαιδαλώδεις διαδρόμους του μυαλού του για να προλάβει να σας πει «σ’ αγαπώ» εκείνα τα ελάχιστα δευτερόλεπτα φωτός που του επιτρέπει ο εγκέφαλος!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Πώς το έπαθες αυτό; τη ρωτάω, παίρνοντας όσο πιο μαλακά μπορώ τον καρπό της στα χέρια μου, νιώθοντας τον σφυγμό της, δυνατό και γρήγορο.
-Δεν έχει σημασία, μου λέει.
-Για μένα έχει. Είσαι κόρη μου. Αν πονάς, αν έχεις πληγωθεί, έχει σημασία για μένα. Σ’ αγαπώ πάρα πολύ.
» Για μια στιγμή, με κοιτάζει καλά καλά και ανησυχώ μήπως δε χρησιμοποίησα τα κατάλληλα λόγια. Μετά, εντελώς ξαφνικά, αισθάνομαι εξαντλημένη. Τα πόδια μου δε με κρατάνε. Νιώθω όπως εκείνα τα παιχνίδια που καταρρέουν όταν τα πατήσεις στο πίσω μέρος: τα ελατήρια στις αρθρώσεις μου έχουν λασκάρει…Είναι εκνευριστικό. Γυρίζω να πω κάτι στη γυναίκα που κάθεται δίπλα μου αλλά δάκρυα τρέχουν στα μάγουλά της.
-Σώπα, σώπα, καλή μου, λέω.
» Ένας λυγμός ξεφεύγει από το λαρύγγι της και πιέζει την ανάστροφη του χεριού της στο στόμα της.
-Πες μου τι συμβαίνει, λέω. Δεν μπορεί να είναι τόσο άσχημο.
» Τη χτυπάω καθησυχαστικά στον ώμο, διερωτώμενη πώς βρέθηκα εδώ (σελ. 287-288)».

Βιβλίο Το αθάνατο νερό
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι μια από τις πιο συγκινητικές ιστορίες που έχει γράψει ο Σπύρος Πετρουλάκης για παιδιά από 9 ετών και πάνω, όχι μόνο γιατί αναφέρεται διακριτικά στην άνοια ή γιατί δείχνει με μελετημένα πλάγιο τρόπο πώς αυτή επηρεάζει τις ζωές όλων των μελών μιας οικογένειας αλλά και γιατί ζωντανεύει με συναρπαστικό και έξυπνο τρόπο την πόλη της Πάτρας και ταυτόχρονα δείχνει στους μικρούς αναγνώστες να μην το βάζουν κάτω στην πρώτη δυσκολία, να συνεχίζουν ώσπου να επιτευχθεί ο στόχος τους. Διάφορα μνημεία, τοπόσημα και χαρακτηριστικές γωνίες της αχαϊκής πρωτεύουσας φωτίζονται με αινίγματα που απαιτούν λίγο χρόνο να επιλυθούν και θα συναρπάσουν τα παιδιά. Οι μικροί πρωταγωνιστές πηγαίνουν από τη μια μεριά στην άλλη, δεν ψάχνουν το ίντερνετ για να βρουν τις απαντήσεις αλλά χρησιμοποιούν το μυαλό τους, σκέφτονται συνέχεια την προγιαγιά τους κι η περιπέτειά τους τους δίνει κουράγιο και δύναμη να συνεχίσουν το ψάξιμο και να βρουν αυτό που τους ζήτησε για να θεραπευθεί. Η βιομηχανική, εκκλησιαστική, λογοτεχνική ιστορία της Πάτρας καταγράφεται απλά, όμορφα και στρωτά, μου έδειξε σημεία που δεν ήξερα, καταγράφει σημαντικές πληροφορίες για μέρη που προσπερνάμε κάθε μέρα κι όσο το βιβλίο πλησιάζει προς το τέλος τόσο η αγωνία μεγαλώνει. Εν τω μεταξύ οι διαπροσωπικές σχέσεις της παρέας δοκιμάζονται πότε από τα κρύα αστεία του Μάνου, πότε από τον χρόνο που τελειώνει γρηγορότερα απ’ ό,τι περίμεναν και πότε από τα εμπόδια που θα τους βάλουν σε δοκιμασία.

Τι είναι λοιπόν το αθάνατο νερό και πού κρύβεται; Γιατί το θεωρεί σημαντικό η γιαγιά-προ για να γίνει καλά; Πόσες ομορφιές έχει η Πάτρα και πώς μπορεί να τις βρει κανείς; Αν θέλει κάποιος λοιπόν να συστήσει στο παιδί του την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, το «Αθάνατο νερό» είναι η καλύτερη επιλογή!