Βιβλίο Καλή Νίκη 
Συγγραφέας Χρήστος Δασκαλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Άγκυρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ευαίσθητη ψυχή του Χρήστου Δασκαλάκη ξεδιπλώνεται σ’ ένα βιβλίο φόρος-τιμής σε ένα πραγματικό πρόσωπο που άλλαξε τη ζωή του για πάντα, δίπλα στο οποίο μεγάλωσε μαθαίνοντας την αγάπη, τη φροντίδα και τον σεβασμό. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση μας βοηθάει να γνωρίσουμε καλύτερα τον χαρακτήρα του μικρού ήρωα που μας αφηγείται πώς περνούσε τον χρόνο του στο μοναστήρι που φιλοξενούσε τακτικά εκείνον και τους γονείς του, να δούμε την καθημερινότητά του, να παρατηρήσουμε πώς άλλαζε βαθμιαία από παιδί σε νεαρό άντρα και τελικά να κατανοήσουμε πόσο σημαντική ήταν η παρουσία της αδελφής Καλλινίκης στη ζωή του. Ήταν κάτι μεταξύ μεγάλης αδελφής και αγαπημένης δασκάλας για τον Χρήστο, αφού μόνο δίπλα της ένιωθε γαλήνιος και ασφαλής και ίσως αυτό είναι που οι μεγάλοι αποκαλούν «ευτυχία», όπως εκμυστηρεύεται ο ίδιος. Η παρέα της τον κάνει να αισθάνεται λιγότερο μόνος και οι συμβουλές της του δίνουν κουράγιο, δύναμη και αυτοπεποίθηση. Νιώθει χωρίς αξία ή κάποιο ταλέντο, άοσμος, με αδιάφορη προσωπικότητα αλλά η αδελφή Καλλινίκη τον κάνει να αισθανθεί ξεχωριστός, του εμφυσά αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και τον βοηθάει να νιώσει καλά με τον παχουλό και ατσούμπαλο παιδικό εαυτό του. Κάθε συζήτηση μαζί της είναι και μια αλησμόνητη εμπειρία γιατί με τη βοήθειά της έμαθε να αγαπά και να φροντίζει τη φύση, καθώς και να σέβεται την ατομική αξία του καθενός. Δε χρειάζεται να είμαστε όλοι ίδιοι, γιατί η ιδιαιτερότητα είναι σημαντική και ξεχωριστή, χαρίζει ποικιλομορφία στις συζητήσεις, στα ενδιαφέροντα, στον χαρακτήρα, στην εμφάνιση. Σαν άλλος Γεροστάθης, η μελίρρυτη αδελφή Καλλινίκη χαρίζει σοφές νουθεσίες με τρυφερότητα («Από το να σκέφτεσαι όσα δεν έχεις και να λυπάσαι, καλύτερα να εκτιμάς όσα έχεις και να χαίρεσαι», σελ. 24-25), υποδεικνύει χωρίς ίχνος διδακτισμού («Και η φαντασία είναι ο πιο όμορφος τρόπος για να κάνεις κάθε έλλειψη να μοιάζει πολύ μικρότερη απ’ ό,τι στην πραγματικότητα», σελ. 27), διατυπώνει σημαντικές παρατηρήσεις που βρίσκουν εφαρμογή ακόμη και σε τομείς που ίσως να μην έζησε η ίδια («Πόσο υπέροχο να μη θες να αλλάξει ο άλλος για το δικό σου καλό αλλά να αλλάζει επειδή βλέπει το καλό σ’ εσένα», σελ. 47) και τονίζει: «Να έρχεσαι και να φεύγεις χωρίς να έχεις αλλοιωθεί. Να μένεις πιστός σε όλα όσα οι υπόλοιποι έπαψαν να πιστεύουν. Να μένεις πιστός σ’ εσένα» (σελ. 88).

Ένα μεγάλο εύγε στη μοναχή που δε δίστασε να δανείσει στον Χρήστο τη «Μικρή πριγκίπισσα», ένα βιβλίο που άλλοι θα απομάκρυναν συλλήβδην, πιστεύοντας πως απευθύνεται σε κορίτσια, να όμως που το περιεχόμενό του μιλάει σε όλους όσους βιώνουν τη μοναξιά, την κακοποίηση, την απομόνωση λόγω της μειονεκτικής (κατά τους άλλους) κοινωνικής, πνευματικής ή οικονομικής θέσης: «Δύσκολο πράγμα να δεχτείς ότι είσαι διαφορετικός στα μάτια των άλλων… Δισεκατομμύρια άνθρωποι, όλοι διαφορετικοί, ξεχωριστοί, μοναδικοί και ευπρόσδεκτοι σ’ αυτόν τον κόσμο» (σελ. 129). Χωρίς να το ξέρει, η μοναχή έβαλε άλλο ένα λιθαράκι στην προσωπικότητα του αφηγητή: «Θα το βάλω κι αυτό στη λίστα με τους στόχους μου για όταν μεγαλώσω. Να φτιάξω κι εγώ κάτι που θα μπορεί να μοιραστεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, να βοηθάει σε κάτι και να κάνει καλό» (σελ. 181). Τι καλύτερο λοιπόν από τα βιβλία του συγγραφέα για μικρούς και μεγάλους; Τα μοιραζόμαστε, τα διαβάζουμε, μας βοηθάνε και μας κάνουν καλό!

Ο Χρήστος Δασκαλάκης γίνεται καλλιεργεί τη φαντασία και την ηθική του αναγνώστη, ακολουθεί διαδρομές στο αγαπημένο του νησί και τις ποτίζει με όνειρα και προβληματισμούς, μεταμορφώνεται με επιτυχία σ’ ένα παιδί που μας καλωσορίζει στη ζωή του, στα βιώματά του, στην καθημερινότητά του, που μας συστήνει τους τετράποδους φίλους του και την οικογένειά του, που μας εκμυστηρεύεται τα σχέδιά του για όταν μεγαλώσει. Βασικό κομμάτι της αφήγησης είναι το μοναστήρι και οι μοναχές, όπου ο Χρήστος δεν έχανε στιγμή από τις ετοιμασίες και από τη διαβίωση εκεί όσες φορές φιλοξενούνταν με τους γονείς του. Όλα αποτυπώνονται στο βιβλίο με τέτοιο τρόπο που δημιουργείται μια πρωτόγνωρη κατάνυξη και ανοίγουν πόρτες κλειστές για τον ευρύτερο κόσμο που δε γνωρίζει τι αποτελεί την καθημερινότητα ενός μοναχού, τι τρώει, πώς διαβιεί, πόσες φορές προσεύχεται κλπ. Ο απλός, χωρίς ηλεκτρισμό, τρόπος της ζωής εκεί, μες στη φύση, με τα βασικά αγαθά και χωρίς τίποτα περιττό, αφήνουν χώρο στα σημαντικά, τα απαραίτητα, τα αυθεντικά, τα ωραία να δηλώσουν την παρουσία τους και να γοητεύσουν τον αναγνώστη. Το κείμενο εξισορροπεί την τρυφερότητα, τη γαλήνη και την ηρεμία ενός μοναστικού χώρου και την ανταριασμένη ψυχή ενός παιδιού που ετοιμάζεται να μπει στην εφηβεία και βιώνει πρωτόγνωρες εμπειρίες.

«Το σπίτι κάθε παιδιού θα πρέπει να είναι ένα ασφαλές βασίλειο γεμάτο, όχι απαραίτητα με παιχνίδια και δώρα, αλλά σίγουρα γεμάτο με κατανόηση, αγάπη και πολλές αγκαλιές» (σελ. 148). Αυτά πρεσβεύει μεταξύ άλλων η αδελφή Καλλινίκη, μια μοναχή που βοήθησε με πολλούς τρόπους τον μικρό Χρήστο που μας αφηγείται την ιστορία να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του, με τη βοήθεια της χάρης του Κυρίου αλλά και της άσβεστης δίψας του για γνώση. Το νέο μυθιστόρημα του Χρήστου Δασκαλάκη είναι γεμάτο τρυφερότητα, διαχρονικά μηνύματα, αισιοδοξία και αγάπη και μας δείχνει τι και πώς επηρέασε την ψυχοσύνθεσή του, πότε και γιατί άλλαξε, τι βήματα έκανε με τη βοήθεια μιας σημαντικής προσωπικότητας που ήταν πάντα εκεί για να τον στηρίξει και να τον εμψυχώσει. Ο κεντρικός ήρωας με την αγάπη, τη δοτικότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σιγουριά θα βοηθήσει πολύ στην ψυχική και συναισθηματική διάπλαση του αναγνώστη με γλυκό και τρυφερό τρόπο, χωρίς ίχνος διδακτισμού.

Βιβλίο Η επόμενη στάση
Συγγραφέας Δημήτρης Πολίτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίαμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Πολίτης γράφει ένα ευρηματικό κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο ζωές ανθρώπων που όλοι μας συναντάμε καθ’ οδόν για τη δουλειά μας. Μια καθημερινή ρουτίνα μάς φέρνει αντιμέτωπους με χιλιάδες πρόσωπα, που ίσως κάποιους απ’ αυτούς τους ξανασυναντήσουμε αργότερα σε κάποια φάση της ζωής μας. Οι χαρακτήρες είναι καλοδουλεμένοι και συγκροτούν ένα πάνθεον ηρώων με ποικίλες κουλτούρες, αντιλήψεις, προσδοκίες, προσωπικότητες, με διαφορετικά ερεθίσματα και αντιδράσεις σε γεγονότα που έρχονται αναπάντεχα να τα βιώσουν.  Η αφήγηση δεν είναι μονοδιάστατη, μιας και η ιστορία ξεκινάει με το πρωινό δρομολόγιο του Κηθ Μακφάρλαντ προς τη δουλειά του αλλά στην πορεία επιστρέφουμε στην Ιρλανδία για να δούμε τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του. Με τον ίδιο τρόπο συστήνονται και οι υπόλοιποι, με περιορισμένες και απολύτως απαραίτητες αναδρομές στο παρελθόν τους την ίδια ώρα που διαδραματίζονται κρίσιμα γεγονότα στο παρόν τους.

Εκτός από αυτό όμως, έχουμε σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις και ανάκληση γεγονότων, μιας και στην πορεία της ανάγνωσης η πλοκή προχωράει ως συνέπεια κάποιων περιστατικών που όμως περιγράφονται αργότερα μες στην αφήγηση. Δεν είναι τόσο δύσκολο ή απωθητικό όσο ακούγεται, απλώς ο συγγραφέας πειραματίζεται με ποικίλες μορφές αφήγησης, προσκαλώντας τον αναγνώστη σε διαφορετικά χρονικά επίπεδα και χωρίς να τον αφήνει να κουραστεί ούτε λεπτό. Επιπρόσθετα σε αυτό έχουμε και το διαρκές ερώτημα: «γιατί εκτός από τον Κιθ και το εργασιακό του περιβάλλον μας απασχολούν άνθρωποι που βιώνουν καταστάσεις τόσο μακριά από τις Βρυξέλλες»; Συνιστώ στον αναγνώστη λοιπόν υπομονή, γιατί το κάθε τι έχει τη δική του κατάλληλη θέση μα πάνω απ’ όλα το ανατρεπτικό τέλος θα τον αφήσει άφωνο και γεμάτο ένταση, επομένως «Η επόμενη στάση» πρέπει να διαβαστεί χωρίς ανυπομονησίες και βιαστικό ξεφύλλισμα.

Ο Κηθ Μακφάρλαντ από την Ιρλανδία εργάζεται στις Βρυξέλλες, στο Τμήμα Αγροτικών Επιδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προϊστάμενος λογιστηρίου, και μια μέρα βρίσκει ένα υπηρεσιακό σημείωμα αρχειοθετημένο στο κοινό ηλεκτρονικό αρχείο που προερχόταν από το προσωπικό γραφείο του Λιθουανού Επιτρόπου και μεροληπτούσε σε μια διαδικασία υποβολής προσφορών για ένα σημαντικό project. Η Φεριντέ Οκέμ, μητέρα ενός βρέφους και χήρα, ζει στην Άγκυρα και μαθαίνει πως έχει επιθετικό καρκίνο. Η Κάσια Οφιανέφσκα, που ζει στο Κατοβίτσε της Πολωνίας, γνωρίζει τον γοητευτικό Αμερικανό Ντέιβιντ Καντίνσκι σ’ ένα σεμινάριο στην Κρακοβία όπου την έστειλε το Υπουργείο Οικονομικών της Πολωνίας στο οποίο εργάζεται. Η Σεβερίν Ντ’ Υντεκέμ-Μορέ, με σοβαρά ψυχικά τραύματα από την παιδική της ηλικία, μιας και μεγάλωσε μ’ έναν αυταρχικό και τυραννικό πατέρα, είναι η διευθύντρια του Κηθ, σε μια από τις πιο σημαντικές Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην οποία αναρριχήθηκε πατώντας επί πτωμάτων. Ο Τζοβάνι ντελ Κολόμπο από την κεντρική Ιταλία εργάζεται ως διερμηνέας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Βρυξελλών και αποφασίζει να εκδικηθεί τον παντρεμένο σύντροφό του όταν του ανακοινώνει τον χωρισμό τους. Μια σφαγή αμάχων Παλαιστινίων είναι η αφετηρία ενός αναπάντεχου ταξιδιού.

Υπέροχο πάνθεον ηρώων, διαλεχτές και καλογραμμένες ιστορίες, που με γέμισαν σκέψεις και αισθήματα, αληθοφανέστατα παιχνίδια της μοίρας και οι ζωές όλων αυτών να συνενώνονται χωρίς υπερβολές και παρατραβηγμένες καταστάσεις. Τα περιστατικά που βιώνουν όλοι τους πριν έρθουμε στο παρόν των Βρυξελλών, εκτός από τη δυναμικότητα στην αφήγηση, είναι καλογραμμένα μικρά ψυχογραφήματα, γεμάτα ανθρωπιά, ρεαλισμό και παραστατικούς διαλόγους. Μου άρεσαν αυτά που επέλεξε ο συγγραφέας και φυσικά ο τρόπος μέσω των οποίων έπλασε αυτούς τους δυνατούς και υπέροχους πρωταγωνιστές, που με ταξίδεψαν από στάση σε στάση: απώλειες αγαπημένων προσώπων, κίνδυνοι από ψυχολογική βία, μάχη ενάντια στον άτρωτο σχεδόν καρκίνο, άνανδρες δολοφονίες Παλαιστίνιων οικογενειών από Ισραηλινούς και πολλά άλλα αναμετρώνται σε ένταση και δύναμη με τις εξελίξεις του σήμερα, όπου ο κάθε χαρακτήρας έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής του και πρέπει να κάνει ένα βήμα παρακάτω. Ο συγγραφέας φωτίζει με εξίσου παραστατικό τρόπο ένα σημαντικό γεγονός από τη ζωή του κάθε προσώπου που θα του δώσει το ψυχικό σθένος και θα τον κάνει να συγκροτήσει την ταυτότητα με την οποία κινείται πλέον στο μυθιστόρημα: πείσμα, δύναμη, αντοχή, πάθος είναι γνωρίσματα που σφυρηλάτησαν τις ζωές των πρωταγωνιστών. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα που όλοι τους έχουν ξεφύγει από τον θάνατο ή έχουν βιώσει το βάρος της οριστικής απώλειας.

Μου φάνηκε ιδιαίτερο το γεγονός πως κάθε κεφάλαιο έχει τον τίτλο συγκεκριμένης στάσης από τη γραμμή 1 του μετρό των Βρυξελλών, υπό την οποία ξεδιπλώνονται οι περιπέτειες κάθε χαρακτήρα. Επίσης, χωρίς πολλά καλολογικά στοιχεία, ο συγγραφέας καταφέρνει να περιγράψει την ατμόσφαιρα και το κλίμα των Βρυξελλών πολύ παραστατικά, κάνοντάς με να νιώθω πως είμαι κι εγώ εκεί, σε αυτήν την «υγρή και μουντή» πόλη, πως ξυπνάω με ομίχλη «τα σκούρα πρωινά» και περπατάω σε πεζοδρόμια «με νοτισμένες πλάκες», πως κατεβαίνω στο μετρό ή μπαίνω στα γυάλινα κτήρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Κλείνοντας, εύχομαι να μπορούσα να γράψω όλα όσα μου γέννησε το τέλος του βιβλίου αλλά φυσικά αυτό δεν είναι εφικτό. Μου έδωσε να καταλάβω πως ο συγγραφέας δεν ήθελε να ρίξει το βάρος στη φυσική νομοτέλεια ενός μυθιστορήματος, με αρχή, μέση και τέλος (με την έννοια της ολοκλήρωσης) αλλά, βαθιά συγκινημένος από ανώνυμες απώλειες και με δέος απέναντι στο δευτερόλεπτο εκείνο που θα σου αλλάξει τη ζωή για πάντα, προτίμησε να γράψει ένα κείμενο γεμάτο ένταση, πάθος, πρόσωπα, εξελίξεις και γεγονότα ώστε να κρατήσει τον αναγνώστη σε αγωνία και ξαφνικά να του δείξει πως δεν εξαρτώνται όλα από μας τελικά. Στο τελευταίο κεφάλαιο λοιπόν ολοκληρώνεται με πρωτότυπο τρόπο η ιστορία που με ταξίδεψε στην πρωτεύουσα του Βελγίου και μου γνώρισε ανθρώπους που θα ήθελα να είχα συναντήσει από κοντά για να συγχαρώ, υποστηρίξω, αγκαλιάσω ή καταχερίσω. Και δεν είναι μόνο το φινάλε αλλά και το γεγονός πως εκεί στο τέλος μπαίνουν και τα τελευταία κομμάτια του παζλ, αφήνοντάς με άφωνο με τη συγγραφική δεινότητα του κυρίου Πολίτη και τον τρόπο που άλλαξε την οπτική γωνία με την οποία με καλωσόρισε στο πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος. Παρ’ όλ’ αυτά, ένας χαρακτήρας που εμφανίζεται πολύ αργότερα από τους άλλους, αν είχε βγει νωρίτερα και έκοβε τις εξελίξεις της δικής του ζωής σε σελίδες τοποθετημένες ανάμεσα στα υπόλοιπα κεφάλαια θα απογείωνε την ένταση, την αγωνία και το σασπένς σε δυσθεώρητα ύψη.

Δυστυχώς, το βιβλίο δεν έχει την επιμέλεια που θα του άξιζε, μιας και βρίθει τυπογραφικών λαθών ενώ βρήκα πάρα πολλές αβλεψίες όπως: «την έπιασε απροειδοποίητη» αντί «απροετοίμαστη» (σελ. 148) ή «Τα λεφτά θα σας εμβαστούν» (σελ. 279) και περιττές εκφραστικές επαναλήψεις: «να την ξανασφίξει δυνατά και πάλι» (σελ. 123), «να σταθεί σταθερός» (σελ. 136), «…λεπτά χείλη, μόνιμα σφιγμένα που προσπαθούσαν να καμουφλάρουν μόνιμα τη στριμάδα τους αυτή…» (σελ. 191) κ. ά. Αυτά όμως δε στάθηκαν ικανά ν’ αποσοβήσουν τα θετικά συναισθήματα που μου δημιουργήθηκαν κατά την ανάγνωσή του.

«Η επόμενη στάση» είναι ένα συναρπαστικό και διεισδυτικό μυθιστόρημα που μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει κανείς με το μετρό και μου σύστησε, μέσω μιας άρτιας συγγραφικής δουλειάς, χαρακτήρες αληθινούς, πολύπλοκους, με σάρκα και οστά, που με καλωσόρισαν στις ζωές τους και την καθημερινή τους ρουτίνα αλλά και στα κρυμμένα τους μυστικά (κέντημα η σκηνή της δολοφονίας του κατάκοιτου με ενέσεις ινσουλίνης). Ένταση στην αφήγηση, απροσδόκητες εξελίξεις κι ένα από τα καλύτερα αμφίσημα φινάλε βιβλίου που θα προβληματίσει αρκετούς αναγνώστες είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος.