Βιβλίο Πασκάρ και Μία 
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα/ Αλληγορία
Εκδότης Μονόκλ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας έγραψε μια συναρπαστική και συγκινητική νουβέλα για τη δοτικότητα του έρωτα και τη θυσία της αγάπης. Με λιτά εκφραστικά μέσα και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύει δύο αντίθετους κόσμους που κοντράρονται και μας συστήνει δύο πλάσματα που ερωτεύονται ενάντια στις κοινωνικές επιταγές του κύκλου τους. Είναι μια ιστορία αγάπης γραμμένη με τρόπο που θυμίζει νουάρ μυθιστόρημα και γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις. Εκτυλίσσεται σ’ ένα άχρονο περιβάλλον όπου σ’ ένα ξέφωτο μαζεύονται κάθε βράδυ από τη μια οι ζοφεροί κι απ’ την άλλη οι άσπροι. Οι πρώτοι φοράνε μαύρα ρούχα και ανάμεσά τους βρίσκουμε τον Πασκάρ, έναν άνθρωπο που εκπέμπει ηρεμία και γαλήνη ενώ το χαμόγελό του είναι ακαταμάχητο. Οι δεύτεροι είναι άντρες με γκρίζα ρούχα και γυναίκες ντυμένες στα άσπρα. Ανάμεσά τους είναι η Μία, μια γυναίκα με σπάνια μεθυστική ομορφιά και ακαταμάχητο χαμόγελο, «μπροστά στη μαυρίλα της πόλης έδειχνε υπερβολικά εύθραυστη» (σελ. 23). Πώς μαγεύει τον κόσμο και ανοίγουν δρόμο μπροστά της για να περάσει; Τι το παράξενο έχει αυτή η γυναίκα και γιατί όποιος την αγγίζει νιώθει πως είδε το πιο γλυκό όνειρο;

Ο Μαχίτ, ένας ηλικιωμένος άγνωστος, καλεί τον Πασκάρ να τον εκπαιδεύσει για μια εβδομάδα, απαγορεύοντάς του να έρθει σε επαφή με τους άσπρους, κι έτσι ξεκινάει μια σειρά από γεγονότα που προβληματίζουν τον Πασκάρ για την αποστολή του. Τι εννοεί ο Μαχίτ «μόλις μεταδίδουμε, φεύγουμε;» Τι δεν αρέσει στον Πασκάρ κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του; Ο εκπαιδευόμενος ερωτεύεται τη Μία όταν την αντικρίζει κρυφά και, παρά τις απαγορεύσεις του Μαχίτ, της μιλάει. Περνάνε όμορφες στιγμές μαζί κι ο Πασκάρ συνειδητοποιεί ότι θέλει να γίνει γκρίζος σαν τους άντρες της παρέας της, να τη βλέπει συνέχεια, πώς θα γίνει αυτό όμως και κυρίως με τι συνέπειες; Ποιος είναι ο δικός του ρόλος και πόσο αντιβαίνουν τα δικά του όνειρα στην εκπαίδευσή του; Τι θα συμβεί όταν φιληθούν με τη Μία κι εκείνος προδώσει τους ζοφερούς για χάρη της;

Συναρπαστικές περιγραφές και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύουν μια ξεχωριστή ιστορία αγάπης. Είναι τέτοιο το στυλ γραφής που ένιωθα σα να περπατούσα κι εγώ στους ανηφορικούς παγωμένους δρόμους της, πόλης, σα να έμπαινα στα μαγαζιά με τις φθαρμένες επιγραφές νέον και τα βρώμικα μωσαϊκά, σα να περπατούσα στους διαδρόμους των πολυκατοικιών που μύριζαν κρεμμύδια και ανθρώπινο ιδρώτα. Η ιστορία ξεδιπλώνεται σιγά σιγά, με ερωτήματα να πλανώνται στον αέρα και να απαντώνται σχεδόν αμέσως για να δώσουν τη θέση τους σε επόμενα και με τον έρωτα ανάμεσα στο πρωταγωνιστικό ζευγάρι να κλιμακώνεται. Μου άρεσαν η αλληγορία της ιστορίας, ο ρόλος των ζοφερών και των άσπρων, η εξήγηση ότι συναντιούνται κοντά η μία παρέα με την άλλη αλλά δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή («ίσως γιατί η ευτυχία και η δυστυχία συχνά απέχουν ελάχιστα») και φυσικά το απροσδόκητο τέλος με το σοκαριστικό τίμημα.

«Πασκάρ και Μία», ένας απαγορευμένος έρωτας στη σκιά μυστηριωδών αποστολών. Καλοί και κακοί, χαρά και πόνος, άνθρωποι που ξυπνάνε από εφιάλτες και άλλοι που ζουν το πιο γλυκό τους όνειρο. Είναι έτοιμος ο Πασκάρ να πληρώσει το τίμημα από την επιθυμία του ν’ αλλάξει στρατόπεδο ώστε να είναι συνέχεια δίπλα στη γυναίκα που αγαπάει; Ο μυστηριώδης χαρακτήρας που εμφανίστηκε στα «Παράξενα Χριστούγεννα του κυρίου Σέριμαν» τώρα στην πιο προσωπική του περιπέτεια.

Βιβλίο Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα συναρπαστικό ρομαντικό μυθιστόρημα που μυρίζει ζεστό κρασί και ηπειρώτικη πίτα, αναμμένο τζάκι και έλατο. Μας συστήνει δυο ανθρώπους με διαφορετικές πορείες και καταβολές που έρχονται κοντά κατά τη διαμονή τους στη συναρπαστική ηπειρώτικη φύση και διαπιστώνουν πως ό,τι ξέρουν, ό,τι σκέφτονται και ό,τι νιώθουν δεν έχει σημασία όταν απομονωθούν χωρίς ρεύμα και διαδίκτυο σε ένα παραμυθένιο σκηνικό, όπου χιονίζει ακατάπαυστα. Η ιστορία κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, τα άγρια βουνά της Ηπείρου και οι καλοσυνάτοι άνθρωποί της πλαισιώνουν με τον καλύτερο τρόπο τους δύο πρωταγωνιστές και όλα αλλάζουν σταδιακά μαζί με τον καιρό. Ο συγγραφέας δημιούργησε ενδιαφέρουσες ανατροπές, σχεδίασε έξυπνα τον τρόπο που οι δύο πρωταγωνιστές θα έρθουν κοντά, έστησε τη ζωή τους με παρένθετες ιστορίες που κρατάνε το ενδιαφέρον του αναγνώστη και πασπάλισε το βιβλίο του με ίχνη αισιοδοξίας και ρομαντισμού. Πολλά από τα τοπόσημα και από τους ανθρώπους που συναναστρέφονται είναι αληθινά και δημιουργούν άφθαστο ρεαλισμό, με αποτέλεσμα όχι μόνο να νιώθω πως βρίσκομαι στα δωμάτιά τους και στο χιονισμένο τοπίο αλλά και στο τραπέζι της παραμονής των Χριστουγέννων, στο φιλόξενο σπίτι της κυρίας Ανθούλας, να μυρίζω, να γεύομαι, να παρατηρώ τα πάντα.

Η Δάφνη, υπεύθυνη ανάπτυξης πωλήσεων σε εταιρεία αθλητικών ειδών, πρώην πρωταθλήτρια κολύμβησης, την οποία αναγκάστηκε ν’ αφήσει μετά από ένα τραυματικό γεγονός, ανυπομονεί να ξαναδεί τον αγαπημένο της, Μίλτο, που επιστρέφει απ’ την Ιταλία, με τον οποίο θα περάσει τα Χριστούγεννα σ’ ένα σαλέ στο Δίλοφο. Μια σειρά από γεγονότα όμως τη φέρνουν αντιμέτωπη με μια σκληρή αλήθεια και αλλάζει τα σχέδιά της. Ταξιδεύει λοιπόν χωρίς αυτόν, σε μια προσπάθεια να μαζέψει τα κομμάτια της και να βρει τον εαυτό της. Όταν φτάνει στον προορισμό της, η χιονοθύελλα κάνει τα πράγματα δύσκολα αλλά αποφασίζει να προσαρμοστεί στον «αποκλεισμό» και να μείνει μόνη με τις σκέψεις της και τον εαυτό της, να πάρει αποφάσεις, να αναθεωρήσει, να ρισκάρει στα επόμενα βήματα της ζωής της.

Από την άλλη, ο ψυχοθεραπευτής Ορέστης Μακρής δίνει με βαριά καρδιά την κόρη του στην πρώην σύζυγό του για χριστουγεννιάτικες διακοπές στο Ντουμπάι, κουρασμένος από τα εμπόδια που εκείνη βάζει διαρκώς ανάμεσά τους. Δε θέλει να είναι πατέρας-επισκέπτης, ξέρει πως χάνει πολύτιμες στιγμές με το παιδί του αλλά δεν μπορεί να παλεύει άλλο: «Ήθελα με κάθε τρόπο να ξέρει πως θα ήμουν πάντα εκεί, για ό,τι χρειαζόταν. Όχι επειδή έτσι έπρεπε αλλά επειδή το είχα εγώ ανάγκη» (σελ. 18). Το επιτηδευμένο εορταστικό κλίμα τον απωθεί κι αποφασίζει να ξεφύγει απ’ όλα αυτά ως την Πρωτοχρονιά. Άλλωστε, συνηθίζει να απομονώνεται τακτικά σε μέρη με ελάχιστη ανθρώπινη δραστηριότητα. Ένα σπίτι στο Δίλοφο, τζάκι και βιβλία, τι άλλο να ονειρευτεί; Το τρίξιμο των ξύλων στο τζάκι, οι νιφάδες που στροβιλίζονται πριν καταλήξουν στο έδαφος, η ησυχία, ο ήχος του αέρα ανάμεσα στα δέντρα, η ηρεμία, η απομόνωση δημιουργούν τις ιδανικές διακοπές για τον Ορέστη: «Δεν ένιωθα μοναξιά αλλά μια γλυκιά αίσθηση πληρότητας…ακόμα και η καρδιά μου ένιωθα πως χτυπούσε πιο αργά, λες και είχε συγχρονιστεί με το περιβάλλον». Εκεί συναντά τη Δάφνη: «Ήμαστε μόνοι και μαζί. Χωρίς διακοπές από ειδοποιήσεις, χωρίς ανάγκη να δείξουμε τίποτα σε κανέναν. Κι όσο περνούσε η ώρα, αυτό το «τίποτα» έγινε το πιο πλήρες που είχα ζήσει εδώ και καιρό» (σελ. 246).

Με εναλλάξ πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις γνωρίζουμε πότε τον έναν και πότε τον άλλον που φτάνουν σε γειτονικά σαλέ σχεδόν ταυτόχρονα κατά τη διάρκεια μιας από τις χειρότερες χιονοθύελλες της περιοχής. Εξερευνούν το κοντινό χωριό, προμηθεύονται τρόφιμα και νερό, έχουν την προσοχή του ιδιοκτήτη που κινείται με χιονοσκούτερ και τελικά γνωρίζονται καλύτερα. Δυο άνθρωποι που αναζητούν τη μοναξιά και την απομόνωση για διαφορετικούς λόγους θα έρθουν κοντά, θα ρίξουν τις άμυνές τους, θα αλλάξουν και θα γνωρίσουν χαρακτηριστικά του εαυτού τους που δεν ήξεραν. Η παραμονή των Χριστουγέννων με τους κατοίκους του χωριού, η γνωριμία με την κυρία Ανθούλα, η θαλπωρή και η ζεστασιά από το τζάκι, οι ακατάπαυστες χιονοπτώσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα ιδανικό ρομαντικό περιβάλλον και αξέχαστες, άκρως ρεαλιστικές σκηνές.

Ταυτόχρονα, όσο ξεδιπλώνεται διακριτικά και βήμα προς βήμα η ρομαντική ιστορία του Ορέστη και της Δάφνης, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να τους εντάξει σ’ ένα ενδιαφέρον δίπολο: από τη μια η τρέλα των γιορτών στην μπλοκαρισμένη από κίνηση Πανεπιστημίου και στο πηγμένο από κόσμο κέντρο της Αθήνας («Παντού επικρατούσε ένταση και νεύρα…κάποιοι πλακώνονταν στη μέση του δρόμου για ασήμαντες αφορμές», σελ. 14) κι από την άλλη η γαλήνη του σαγηνευτικού ηπειρώτικου τοπίου («Όλοι οι ήχοι είχαν υποταχτεί στη δύναμη της φύσης» και «Ο χρόνος εδώ πέρα μοιάζει να κρατά πιο πολύ, γιατί ό,τι κάνεις έχει αξία»). Πόσο κακό λοιπόν κάνει στην ψυχή μας η εξεζητημένη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα των πόλεων; «Με μελαγχολούσαν οι προσδοκίες των ανθρώπων για τις γιορτές και πάντα ένιωθα ένα μικρό άγχος να περάσω καλά αυτές τις μέρες» (σελ. 13). Και πόση αλήθεια βρίσκουμε σε μια σειρά προτάσεων: «Αυτή η ξαφνική απομόνωση έμοιαζε σαν κάποιος να είχε πατήσει παύση, για να θυμηθούμε πώς είναι να είσαι παρών και να κουβεντιάζεις σε βάθος με έναν άλλον άνθρωπο. Να τον κοιτάς στα μάτια και να μην ψάχνεις το κινητό σου. Να τον ακούς να ανασαίνει δίπλα σου, να γελάει, να λέει ιστορίες που αλλιώς ίσως να μην είχαν ειπωθεί ποτέ…» (σελ. 246).

Το μυθιστόρημα «Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα» είναι η πιο ζεστή χριστουγεννιάτικη ιστορία που έχω διαβάσει ως τώρα, μια τρυφερή υπενθύμιση πως η αγάπη έρχεται όταν είσαι έτοιμος να τη δεχτείς αφήνοντας χώρο στη σιωπή για να αφουγκραστείς την καρδιά σου και ένας φόρος τιμής σε όσα αγνοούμε τρέχοντας πίσω από την απαιτητική καθημερινότητά μας. Χάρη στη γραφή του Κώστα Κρομμύδα συμπόνεσα, ένιωσα, κατανόησα τους ανθρώπους που δε θέλουν τις γιορτές, με την παραμονή των Χριστουγέννων να είναι η πιο δύσκολη όλη της χρονιάς γι’ αυτούς, και απόλαυσα μια γλυκιά, διακριτική ερωτική ιστορία που με συγκίνησε. Αλήθεια, πώς είμαστε μακριά από τον πολιτισμό; Θα επιβιώσουμε; Κι όμως: «Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν τη φύση εχθρό τους αλλά για μένα ήταν ο καθρέφτης στον οποίο μπορούσα να κοιτάξω καθαρά τη ζωή μου και να την επαναπροσδιορίσω» (σελ. 172). Επίσης, πότε και γιατί απαρνηθήκαμε τα έθιμα και τις δοξασίες του τόπου μας, τις συνήθειες που μας έφερναν κοντά και τώρα λησμονήθηκαν, καταργώντας τη ζεστή ατμόσφαιρα των ημερών; Δεν προλάβαινα να σημειώσω σημαντικές διαχρονικές αλήθειες: «Η ενσυναίσθηση…Αυτή μας δείχνει τον δρόμο για να καταλάβουμε ότι η ατομικότητα και ο εγωισμός λυγίζουν μπροστά στη μεγαλύτερη δύναμη που διαθέτει η ανθρώπινη ψυχή. Και δεν είναι τίποτα παραπάνω από το χέρι που απλώνεται για να βοηθήσει κάποιον δίπλα του. Σώζοντας όχι μόνο τον άλλον αλλά και τον ίδιο σου τον εαυτό» (σελ. 153). Μια δυνατή, ρεαλιστική και παραστατική ιστορία, γεμάτη ζωντανές εικόνες, απαλές μυρωδιές και έντονα συναισθήματα.

Βιβλίο Αχαρτογράφητα νερά 
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα Γαλανού καταγράφει την ιστορία της Ειρήνης Μπαλτά-Νανούρη, μιας γυναίκας που παγιδεύεται επί είκοσι χρόνια σ’ έναν γάμο παραμυθένιο, γεμάτο πλούτη και οικονομική άνεση. Ο άντρας της αδιαφορεί για τα αισθήματα και τις επιθυμίες της, γίνεται βίαιος στον έρωτα, την αγνοεί. Τρία παιδιά αποκτούν μαζί και τελικά ο κόμπος φτάνει στο χτένι όταν η μοίρα φέρνει στη ζωή της Ειρήνης ένα δίλημμα. Η συγγραφέας δεν έγραψε ένα απλό ρομαντικό μυθιστόρημα με μια γυναίκα που παγιδεύτηκε σ’ έναν γάμο και γνωρίζει κάποιον που ονειρεύεται να τη σώσει. Αντίθετα, γυρίζει και πάλι, όπως σ’ όλα της τα βιβλία, την πλάτη στις ευκολίες και στα κλισέ και δημιουργεί μια ολοκληρωμένη ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δε διστάζει να παραδεχτεί τα λάθη της.

Το κείμενο έχει να κάνει με τη διεισδυτική μα καθόλου κουραστική σκιαγράφηση μιας γυναίκας που δεν κρύβει τίποτα στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή της και με αυτά που βιώνει φωτογραφίζονται όλες οι γυναίκες που δυστυχώς βρίσκονται και θα βρεθούν στη θέση της. Μπορεί κάποια στιγμή στην ιστορία να έρχεται κάτι αναμενόμενο, αυτό όμως είναι η αφορμή για να αποδυθούμε σε αγώνα δρόμου, επίδειξη ισχύος και παιχνίδι γάτας με ποντικιού. Όσα δεν ήξερε η Ειρήνη αρχίζουν να βγαίνουν στο φως και η ευμάρεια, το κύρος, η δύναμη του εταιρικού κολοσσού του άντρα της αρχίζουν να μπάζουν νερά, με αποτέλεσμα όλοι πλέον οι χαρακτήρες να έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση επιτρέπει στην Ειρήνη να μιλήσει με ειλικρίνεια, να καταθέσει σκέψεις και προβληματισμούς, να κάνει συγκρίσεις, να παρατηρήσει και να σχολιάσει, να παραδεχτεί τα λάθη της («Δεκαέξι χρονών ήμουν. Ούτε την πείρα είχα, αλλά ούτε και το σθένος να πάω κόντρα σε όλους και σε όλα»), ακόμη και να ανοιχτεί στον αναγνώστη: «…αυτό το κεφάλαιο με πονάει πολύ και αρνούμαι προς το παρόν να συνεχίσω».

Βήμα προς βήμα ανατέμνεται με χειρουργική ακρίβεια η ζωή της πρωταγωνίστριας, καταγράφονται οι σχέσεις της με τους γονείς της και τον θείο της, το προξενιό,  η σκληρή και μοναχική καθημερινότητά της, πώς απέκτησε τα παιδιά της και πώς τα μεγάλωσε και πολλά άλλα. Όσα ζει από μέρα σε μέρα την αλλάζουν και την επηρεάζουν: «…έγινα τελείως διαφορετική απ’ ό,τι ήμουν πριν. Υπήρχαν στιγμές, και μάλιστα πολλές, που κι εγώ η ίδια δεν αναγνώριζα τον εαυτό μου», παραδέχεται. Από υπάκουη και ασήμαντη κόρη μεταμορφώνεται σε κυρία Νανούρη, παραμένει όμως εσωστρεφής, χωρίς φίλες, με ελάχιστες και τυπικές επαφές με γονείς και αδελφό. Η Ειρήνη αντιδρά, όπως είναι φυσικό, αφού δεν καταλαβαίνει γιατί μπλέκει με έναν άντρα μεγαλύτερό της κατά την υπόδειξη της οικογένειάς της. Ένα κοριτσάκι είναι, που δεν έχει ιδέα από σχέσεις και άντρες, παρά μόνο ό,τι διάβασε σε περιοδικά ή είδε στην τηλεόραση. Τελικά, η πρώτη της ερωτική φορά την τραυματίζει σωματικά και ψυχικά («Δεν είμαι βίαιος άνθρωπος εγώ, απλώς σε ήθελα πολύ», δικαιολογείται ο σύζυγος και ακόμη χειρότερα «με εξιτάρει που αντιδράς σαν αγριοκάτσικο») ενώ στη συνέχεια «δεν ένιωθα και τίποτα το συγκλονιστικό», παραδέχεται κι εκείνη. Έτσι όμως γίνεται κάθε φορά, με αποτέλεσμα η ίδια να τρομάζει που δε νιώθει τίποτα για τον άντρα της, δεν της λείπει όταν ταξιδεύει ή ξενυχτάει μακριά της, δεν τον αποζητάει, ούτε καν τον ζηλεύει: «…μετά το σεξ ακολουθούσε μια ευθεία γραμμή. Ένα τέλμα». Φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη εμπειρίας τη ρίχνουν στον βυθό κι αφήνει τις μέρες να διαδέχονται η μία την άλλη ομοιόμορφα.

Όταν έρχονται τα παιδιά στη ζωή της, η πεισματάρα Δέσποινα, ο ευαίσθητος Σωκράτης και ο αδιάφορος Πάνος, τα πράγματα δε γίνονται καλύτερα, ειδικά όταν φτάνει η μοιραία στιγμή που θα τους θέσει όλους προ των ευθυνών τους. Προς τιμήν της η συγγραφέας αποφεύγει τα παιδικά τους χρόνια και καταγράφει τις πιο σημαντικές στιγμές από την εφηβεία τους. Βλέπουμε τις προστριβές μεταξύ τους λόγω της ηλικίας όσο η Ειρήνη συνεχίζει να μαραζώνει στο χρυσό κλουβί της, αναπολώντας τώρα πόσο γρήγορα και όμορφα πέρασαν τα χρόνια μαζί τους. Όπως είναι αναμενόμενο, σύντομα θα τα αποχωριστεί για τις σπουδές τους στο εξωτερικό κι όποτε αυτό συμβεί τη φοβίζει η ερημιά της ψυχής της. Ακόμη και με τα παιδιά που απέκτησε, ακόμη και που εκπαίδευσε τον εαυτό της να συμπεριφέρεται σαν αστή, καλοαναθρεμμένη κυρία, μέσα της παρέμενε ένα κορίτσι με τρελά όνειρα.

Ποιος είναι λοιπόν ο Περικλής Νανούρης που μεταμόρφωσε ένα όμορφο κορίτσι με όνειρα σε άβουλο, υποχείριο πλάσμα; Σπούδασε οικονομικά και μέσα σε πέντε χρόνια απογείωσε την εταιρεία υποδημάτων του πατέρα του. Ηγέτης πλέον ενός σημαντικού ομίλου, με πολλά ταξίδια στο εξωτερικό και μεγάλη περιουσία, δημιουργεί εχθρούς και εκτινάσσει το χρηματιστήριο. Σε προσωπικό επίπεδο είναι ερωτομανής και χωρίς σεβασμό προς το άλλο φύλο: «Οι γυναίκες θέλουν λεφτά και σεξ, μ’ αυτά λύνουν όλα τα προβλήματά τους». Γιατί λοιπόν παντρεύτηκε την Ειρήνη; Έξυπνος επιχειρηματίας, ξέρει από τακτικές, αγνοεί τις φήμες ότι είναι μπλεγμένος σε διάφορα, εξ ου και η δυσθεώρητη επιτυχία του ομίλου του, να όμως που έρχεται η στιγμή και τα πάντα θα βγουν στο φως. Στο σημείο μηδέν λοιπόν βλέπουμε πώς μεταμορφώνεται ένας κακός, αριβίστας, αδιάφορος άντρας σε θηρευτή και παίχτη χωρίς δισταγμούς, οπότε τα πάντα θα διαλυθούν γύρω του, έχει όμως ρόλο σε αυτό η γυναίκα του;

Οι γονείς της Ειρήνης πίνουν νερό στο όνομα του γαμπρού, με τη μάνα να είναι μια υποταγμένη γυναίκα που διαιωνίζει το πρότυπο της υπακοής στον σύζυγο: «… βασίλισσα θα σ’ έχει. Άσε λοιπόν τα κλάματα και τα πείσματα και κοίτα να τον συνηθίσεις, γιατί αυτός θα είναι ο άνδρας σου. Πάει και τελείωσε»! (σελ. 16). Άνθρωποι που επηρεάστηκαν από τα χρήματα, μιας και δύσκολα τα έφερναν βόλτα (την κόρη τους την έντυναν με μεταποιημένα φορέματα της μητέρας), ψευτοπουριτανοί και θρησκόληπτοι από τη μια, παζάρεψαν χωρίς ενδοιασμό την κόρη όταν είδαν τον γαμπρό-λαχείο από την άλλη. Ακόμη κι όταν το παιδί τους τους εκμυστηρεύτηκε κάποια πράγματα, την πρόγκηξαν: «Έκανε ένα λάθος ο Περικλής, νέος είναι, συγχώρεσέ τον»! Πόσο άσχημο είναι να μη βρίσκεις αποκούμπι ούτε στην ίδια σου τη μάνα, που νομίζει ότι ξέρει καλύτερα από σένα: «-Βασανίζομαι, δεν το βλέπεις; Θέλεις να πεθάνω; -Άνδρας σου είναι… Σ’ αγαπά και νοιάζεται για σένα. Εσύ μόνο δόξα τω Θεώ πρέπει να λες, δεν ξέρεις πόσο τυχερό κορίτσι είσαι» (σελ. 103). Η οικογένεια αυτή όμως είχε τους δικούς της λόγους να εγκρίνει τον «γάμο» και το βάρος της αποκάλυψης είναι αβάσταχτο, χωρίς όμως αυτό να αλαφρώνει τον άσχημο ρόλο που έπαιξαν στη ζωή του κοριτσιού τους. Μέσα από τη σχέση μάνας-κόρης εξυψώνεται μια κραυγή για τη διαιώνιση πεπερασμένων και επικίνδυνων για την ψυχική υγεία μιας γυναίκας αντιλήψεων, σε μια προσπάθεια να σπάσει αυτή η αλυσίδα.

«Κολυμπώ σε μια θάλασσα χωρίς ορίζοντα…σε αχαρτογράφητα νερά… ακυβέρνητη»! διαπιστώνει η ηρωίδα του νέου μυθιστορήματος της Άννας Γαλανού, θα βρεθεί όμως κάποιος να την ακούσει, να τη δει, να την αγαπήσει; Κι αν ναι, με τι συνέπειες; Πόσο άσχημο είναι για μια γυναίκα να υποκύπτει στον σύζυγο, να μην έχει προσωπική ζωή, ενδιαφέροντα, ταυτότητα και πώς μπορεί να αλλάξει αυτό; Πώς μπορεί να εισχωρήσει ο ανατρεπτικός έρωτας σ’ ένα περίκλειστο χρυσό κλουβί και να δώσει στην Ειρήνη το κίνητρο που χρειάζεται για να σταθεί στα πόδια της; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό και ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Όλα συνέβησαν στην Αθήνα! 
Συγγραφέας Τζένη Καλλέργη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ενάλιος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζένη Καλλέργη έγραψε ένα ιστορικό μυθιστόρημα, ένα «χρονογράφημα» όπως το χαρακτηρίζει η ίδια, στο οποίο παρατίθενται τα σημαντικότερα γεγονότα του δεύτερου μισού του 19^ο αιώνα, μιας περιόδου που καθόρισε την πορεία του 20ού στη χώρα μας. Μυθοπλασία και εκλαΐκευση των εξελίξεων και των σημαντικότερων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών της συγκεκριμένης περιόδου, με επίκεντρο τις ζωές της Δούκισσας της Πλακεντίας, της Τζένης Θεοτόκη και της βασίλισσας Αμαλίας. Η συγγραφέας θέλησε να εντοπίσει τον ρόλο που έπαιξε ο έρωτας στους ανθρώπους σε μια εποχή σκληρών αγώνων, βαθιά πατριαρχική και καταπιεστική για τη γυναίκα, ρομαντική και ανατρεπτική. Πώς επηρεάστηκαν από την αγάπη σημαντικές προσωπικότητες, πόσο πολύ βασίστηκαν σε αυτήν για να προβούν σε πράξεις που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας άνθρωποι στιβαροί, με κύρος και ισχυρή προσωπικότητα; Πολιτικές μηχανορραφίες και έρωτας δεν άλλαξαν καθόλου στο διάβα όλων αυτών των χρόνων της ελληνικής Ιστορίας και η συγγραφέας παραθέτει μια ολοζώντανη τοιχογραφία μιας εποχής που αλλάζει σταδιακά με την εμφάνιση του φεμινιστικού και του εργατικού-σοσιαλιστικού κινήματος.

Μέσα από τις ζωές και τα σκάνδαλα της Δούκισσας της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά, κυρίας επί των τιμών της Αυτοκράτειρας Μαρίας Λουίζας, συζύγου του Ναπολέοντα και της Τζέιν Ντίγκμπι ή κόμισσας Τζένης Θεοτόκη, Αγγλίδας αριστοκράτισσας, με πολλά ερωτικά σκάνδαλα στις αυλές των βασιλιάδων της Ευρώπης, ταξιδεύουμε από τα πρώτα βήματα του ελληνικού κράτους και τον αγώνα που έδωσε ο Ιωάννης Καποδίστριας στη νεόδμητη Αθήνα που έγινε πρωτεύουσα με νομοθετικό διάταγμα και αποτέλεσε κέντρο καλαίσθητου αρχιτεκτονικού ανταγωνισμού. Από τον Όθωνα και την Αμαλία στον Γεώργιο, από τις λαμπρές χοροεσπερίδες και τις μυστικές επαφές στα σκάνδαλα, στο φαινόμενο της ληστείας, στον Ανδρέα Συγγρό και στον Χαρίλαο Τρικούπη. Δυο αριστοκράτισσες που ήρθαν στην Ελλάδα, σε μια χώρα κατεστραμμένη που σπαραζόταν ακόμη από εμφυλίους, η Θεοτόκη από έρωτα, η Δούκισσα της Πλακεντίας με κρυφή ανάμιξη στα πολιτικά δρώμενα της χώρας, ξεκινάνε την πλοκή αυτού του μυθιστορήματος.

Πώς μετέτρεψε ο Καποδίστριας το Ναύπλιο σε πρωτεύουσα και ποιοι συνέθεσαν το ιδιότυπο πληθυσμιακό μωσαϊκό του, τι λάθη έκανε που οδήγησαν σταδιακά σε ένα κύμα αντιδράσεων με αποκορύφωμα τη δολοφονία του, ποια ήταν η κόντρα του με την ισχυρότερη οικογένεια της Μάνης, τους Μαυρομιχαλαίους, πώς εξελίχθηκε ο έρωτάς του με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα και πόσο ενοχλήθηκε με αυτό η Δούκισσα της Πλακεντίας; Ποια ήταν τα πραγματικά σχέδια αυτής της αριστοκράτισσας και γιατί άφησε τα παλάτια της Ευρώπης; Πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξε στη δολοφονία του Καποδίστρια, πώς μπήκε ο Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης ανάμεσα σε αυτήν και στην κόρη της; Προχωρώντας στην εποχή του Όθωνα, μαθαίνουμε πώς επελέγη ο βασιλιάς από τις προστάτιδες δυνάμεις, τα δεινά που επέφερε η βασιλεία του (Βαυαροκρατία, διώξεις και καταδίκες αγωνιστών της Επανάστασης, απολυταρχική διοίκηση, καταχρήσεις κ. ά.), πώς και από ποιον επελέγη η Αθήνα ως πρωτεύουσα («μια πόλη ανισοτήτων»), πώς χτίστηκαν τα μέγαρα και πώς άρχισε η πόλη να γίνεται περίλαμπρη, πώς υποδέχτηκε ο κόσμος την Αμαλία, πώς δημιουργήθηκε ο Εθνικός Κήπος, πώς και γιατί αναπτύχθηκαν τόσα καφενεία στην Αθήνα και τι ρόλο έπαιξαν στις πολιτικές εξελίξεις, πόσο έντονο ήταν το πρόβλημα της ληστείας τότε, πώς εκθρονίστηκε τελικά ο Όθωνας.

Η συναρπαστική αφήγηση ολοκληρώνεται με μικρότερης έκτασης περιστατικά που δεν παύουν να δίνουν με ενάργεια και παραστατικότητα την κοινωνική και πολιτική ατμόσφαιρα των τελών του 19^ου αιώνα. Με ποιους ασχολούνταν η Αθήνα μετά τον θάνατο της Δούκισσας και της Θεοτόκη, ποιοι ήταν ο Μιμίκος και η Μαίρη, ποιος ήταν ο Σταύρος Καλλέργης και πότε έγινε η πρώτη επανάσταση του Πολυτεχνείου, πώς άλλαξε τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία η Καλιρρόη Παρρέν, τι συνέβη με την άφιξη της Σάρα Μπερνάρ στην Αθήνα, ποιοι ποιητές ερωτεύτηκαν και πώς απέδωσαν τα αισθήματά τους στα έργα τους, τι ρόλο έπαιξαν στα γεγονότα της εποχής ο Ανδρέας Συγγρός και ο Χαρίλαος Τρικούπης, πώς δημιουργήθηκε η αθηναϊκή μαντολινάτα και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται μέσα από συναρπαστικές σκηνές.

Το «Όλα συνέβησαν στην Αθήνα» είναι μια πολύ καλή πρώτη επαφή με τα σημαντικότερα γεγονότα του ελληνικού 19^ου αιώνα, μιας και η συγγραφέας, χωρίς να εντρυφεί σε λεπτομέρειες, παραθέτει συνοπτικά τα αρνητικά και τα θετικά των εκάστοτε κυβερνώντων και παρατηρεί από κοντά τις εξελίξεις, επιλέγοντας τις πιο σημαντικές ώστε να μην κουράσει τον αναγνώστη. Ταυτόχρονα καταγράφει και δικές της παρατηρήσεις πάνω στα δρώμενα, επηρεασμένη απ’ όλ’ αυτά, με τρυφερότητα και υποκειμενικότητα, αφήνοντας να παρασυρθεί από συγκίνηση και εθνικό φρόνημα, χωρίς όμως να υπερασπίζεται συλλήβδην τη μία ή την άλλη πλευρά των γεγονότων. Παραθέτει όλες τις τεκμηριωμένες απόψεις των γεγονότων, καταγράφει κάθε αντίθετη γνώμη που έχει συναντήσει, χωρίς κουραστικές λεπτομέρειες που θα αποθαρρύνουν τον αναγνώστη. Όλη αυτή η προσπάθεια συνοδεύεται από αποσπάσματα αυθεντικών επιστολών της εποχής, άρθρα εφημερίδων, καταγραφές και παρατηρήσεις περιηγητών και διάφορες μαρτυρίες των σημαντικότερων προσώπων της εποχής, κάτι που δίνει αυθεντικότητα και αληθοφάνεια στο μυθιστόρημα. Πολύ όμορφο είναι και το αισθητικό κομμάτι του βιβλίου, με ωραία διακόσμηση πάνω και κάτω στις σελίδες, πορτρέτα των σημαντικότερων προσώπων και κομψή αποτύπωση της Ακρόπολης όπως ήταν περίπου την εποχή που διεξάγεται το μυθιστόρημα.

Βιβλίο Θέρως Τήνος
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Κατσουλάρη έγραψε μια τρυφερή και ρομαντική νουβέλα που είναι πλήρως αφιερωμένη στο νησί της Τήνου όπου και ξεναγούμαστε ενώ ταυτόχρονα καταγράφει με συναρπαστικό τρόπο τα συναισθήματα και την ψυχοσύνθεση μιας παρέας νέων ανθρώπων που θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά, γρήγορες εξελίξεις και ανατροπές δημιουργούν ένα κείμενο που κρατάει το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα, όπου κάποιος πρέπει να κάνει μια τελική επιλογή και να υποστεί τις συνέπειες. Κεντρικά πρόσωπα είναι η Ηρώ, ο Φάνης, στο μαγαζί του οποίου εργάζεται η κοπέλα, και ο μυστηριώδης Αντρέας που θα δημιουργήσουν το ανισοσκελές ερωτικό τρίγωνο, γύρω τους όμως κινούνται κι άλλοι χαρακτήρες που αλληλοεπιδρούν ποικιλοτρόπως και βοηθούν να δημιουργηθεί μια μεστή και ολοκληρωμένη ιστορία.

Η Ηρώ καταλαβαίνει πως δεν πάει άλλο και πρέπει να βρει δουλειά οπωσδήποτε. Σπούδασε, πήρε τα πτυχία της και ήρθε η ώρα να εργαστεί κι ας μην ξέρει με τι θέλει ν’ ασχοληθεί. Έτσι, η αγαπημένη της θεία Μαίρη την καλεί στον Φαλατάδο της Τήνου, όπου ένα μαγαζί ζητά προσωπικό, κάνοντάς τη χαρούμενη, μιας και αγαπάει πολύ αυτό το νησί. Η Μαίρη είναι μια γυναίκα οδοστρωτήρας που μιλάει συνέχεια και δε σ’ αφήνει να πάρεις ανάσα και ο μόνος που μπορεί να τη διαχειριστεί είναι ο θείος Γιάννης, κάτι για το οποίο όλη η οικογένεια τον ευχαριστεί. Ο γιος τους, Χρήστος, είναι το καλύτερο παιδί που ξέρει η Ηρώ και η κόρη τους, Αλίκη, ζει στην Αθήνα. Στον «γαστροκαφενέ» αρχικά η Ηρώ είναι άγαρμπη και ατζαμής, σύντομα όμως δημιουργεί μια αξιοζήλευτη ομάδα με τον Γιώργο και τη Φαίη και το μαγαζί αποκτά όνομα, κάτι που ευχαριστεί τον Φάνη, τον ιδιοκτήτη. Γρήγορος ρυθμός, κόσμος και ενέργεια κάνουν την Ηρώ να περνάει όμορφα ώσπου συναντά τον Αντρέα και τον ερωτεύεται κεραυνοβόλα.

Οι δυο νέοι βιώνουν διάφορα κωμικοτραγικά περιστατικά μέχρι να καταφέρουν να μιλήσουν και να συστηθούν. «…έρχεται προς το μέρος μου. Με δυσκολία ανέπνεα αλλά προσπαθούσα να φανώ άνετη, να μη φανεί ότι ο θάνατός μου από ασφυξία πλησιάζει» (σελ. 26). Ο Αντρέας εργάζεται στο Μιλάνο και κάθε τόσο, στην προσπάθειά του να ξαναβρεί τον εαυτό του, έρχεται στην Τήνο: «…ήταν ναυαγός στο νησί του, κυνηγημένος από την καθημερινότητα και έψαχνε απάγκιο» (σελ. 28). Η Ηρώ ακολουθεί τον ρυθμό του, τον αφήνει να την πηγαίνει όπου θέλει ώσπου διαπιστώνει πως ο Φάνης αρχίζει να φέρεται περίεργα. Ένα μεγάλο μυστικό όμως θα έρθει στο φως και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο για την κοπέλα: «Τι ζητά κανείς από τους άλλους ανθρώπους αλλά και από τον εαυτό του; Καθαρότητα, αυθεντικότητα και αλήθεια» (σελ. 49). Οι απανωτές εξελίξεις θα τη βοηθήσουν να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό της και να αντιμετωπίσει τα λάθη που θα κάνει. Ο ένας άντρας εξαφανίζεται κι εμφανίζεται στη ζωή της, ο άλλος έχει μάτια μόνο για κείνη και δείχνει πιο κατασταλαγμένος: «Θέλω να είσαι καλά και αν δεν είσαι να το συνειδητοποιείς και να το διορθώνεις. Έντονα και ενδιαφέροντα δεν είναι μόνο τα περίπλοκα» (σελ. 55). Τελικά, με ποιον θα καταλήξει η Ηρώ;

Σε κάθε κεφάλαιο η παρέα των ηρώων του βιβλίου πηγαίνει και σε άλλο μέρος του νησιού, όπου ο κάθε τόπος αποτελεί κι ένα κομμάτι που προστίθεται στο παζλ της ψυχής της πρωταγωνίστριας. Οι παραλίες Παχιά Άμμος με τα όμορφα νερά, Βουρνή, Λιβάδα με το αυθεντικό τοπίο και ο απάνεμος Άγιος Ρωμανός, τα χωριά Αετοφωλιά και Στενή με το πανηγύρι τους, τα Λουτρά, ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά μέρη της Τήνου, τα Λατομεία του Κουμελά, ο Τριαντάρος, το Εξώμβουργο με την ιδιαίτερη ενέργεια, η Ρόχαρη, ο Βώλακας και πολλά άλλα είναι τόποι όπου η Ηρώ, ο Αντρέας, ο Γιώργος, η Φαίη και ο Χρήστος κολυμπούν, τρώνε, διασκεδάζουν, ερωτεύονται, ξεσκάνε. Γιατί: «Αυτό το νησί είναι οι άνθρωποι. Οι φωνές, οι καρδιές που χτυπούν δυνατά, τα χέρια που ενώνονται, τα χαμόγελα που χαρίζονται, οι αγάπες…» (σελ. 99). Ένα «Τόσο όμορφο νησί [που] το αδικεί αυτή η πρώτη εικόνα του λιμανιού». Θα ζήσουν όμως τόσο ξένοιαστα ως το τέλος ή η μοίρα έχει άλλα σχέδια γι’ αυτούς;

Το «Θέρως Τήνος» είναι μια νουβέλα γεμάτη γλυκόπικρα στιγμιότυπα, προβληματισμούς, διλήμματα και διαχρονικές αλήθειες και ταυτόχρονα μια δύσκολη περιπέτεια στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής μα και ένα ταξίδι σ’ ένα νησί ερωτεύσιμο. Η Ηρώ θα ζήσει ένα καλοκαίρι πολύτιμο, «μισή ζωή», όπως παραδέχεται, γεμάτο λάθη, αμφιβολίες, δισταγμούς, συναισθήματα που θα την κάνουν πιο δυνατή ώστε να βρει τις απαντήσεις σε ό,τι την ταλανίζει όσο τα πάντα γύρω της και μέσα της αλλάζουν αμετάκλητα. Το αγαπημένο της κυκλαδονήσι ως τόπος δράσης είναι η καλύτερη επιλογή, γιατί έρωτας και Τήνος πάνε πάντα μαζί.

Βιβλίο Παγωτό τριαντάφυλλο 
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, η Μυρτώ Κατσουλάρη μας συστήνει τη Λένα που γεννήθηκε στο Κάιρο εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, ένα κορίτσι που δεν μπόρεσε να ζήσει όλα όσα ήθελε όπως τα ήθελε αλλά δεν άντεχε να αφήσει και το όνειρο να πάει χαμένο. «…ήταν ένα κράμα από μυστικά, πληγές και φόβο αλλά η φωτιά που έκαιγε μέσα της την οδηγούσε» (σελ. 16). Παραστατικές, σχεδόν κινηματογραφικές σκηνές, ζωντανεύουν την ιστορία μιας κοπέλας που, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της, έγινε, ως το μόνο θηλυκό της οικογένειας, η «κυρία» του σπιτιού μόλις στα δέκα της χρόνια, μεγαλώνοντας με αγάπη τα δυο της αδέλφια, ψυχοκόρη στο ίδιο της το σπίτι και χωρίς καμία υποστήριξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο πατέρας της παντρεύτηκε τελικά τη Φρόσω που είχε ήδη δύο αγόρια και τη σταματάει από το σχολείο για να τη βάλει στο ζαχαροπλαστείο του παρά τις αντιρρήσεις της.

Σύντομα, ο Περικλής προσλαμβάνει τον Αλέξανδρο για γκαρσόνι και ο έρωτας με τη Λένα είναι αμοιβαίος. Ο Αλέξανδρος σπουδάζει πολιτικές επιστήμες και παρατηρεί τον κόσμο γύρω του, τις αλλαγές του: «Ζούμε σε μια εποχή που αλλάζει όλο το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό», θέλει να ξέρει την αλήθεια και κάποιες φορές προσπαθεί να την αλλάξει. Ο έρωτας τους κυριεύει, εκείνος είναι συνεπαρμένος και αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του αλλά εκείνη είναι πιο προσγειωμένη και ρεαλίστρια, «όνειρα από αλεύρι και ζάχαρη». Όλα αυτά όμως διαδραματίζονται την περίοδο που ανέβηκε ο Νάσερ στην εξουσία και η ελληνική ομογένεια στοχοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί να ξενιτευτούν, οι επιχειρήσεις των Ελλήνων να έχουν και Αιγύπτιο ως συνέταιρο για να συνεχίσουν να λειτουργούν κλπ. Οι δυο νέοι ζουν τον έρωτά τους ως τη στιγμή που η μοίρα θα πραγματοποιήσει τα δικά της σχέδια κι έτσι η συνέχεια της ιστορίας εκτυλίσσεται στην Αθήνα και φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967, τινάζοντας στον αέρα για άλλη μια φορά τις ζωές των ηρώων και ειδικά της Λένας, μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα και θύτης στη ζωή της και διένυσε μια πορεία από το σκοτάδι ως το φως και πάλι πίσω.

Ταυτόχρονα με την ιστορία της Λένας, γνωρίζουμε τη γιαγιά της Ελπίδας, μια γυναίκα πολύ διακριτική, που θέλει να βλέπει την εγγονή της αλλά δεν το απαιτεί, που αποφεύγει να ρωτήσει πράγματα που η Ελπίδα δε θέλει σίγουρα να συζητήσει, που δε λέει την άποψή της αν δεν της ζητηθεί, που τα έχει τετρακόσια αλλά είναι αθεράπευτα ρομαντική, που μυρίζει λεβάντα και πούδρα. Στο σπίτι της πάντα υπάρχει χειροποίητο παγωτό τριαντάφυλλο, σαν αυτό που συνοδεύει τώρα τις δυο γυναίκες στη μεγάλη αποκάλυψη της ζωής τους. Μια τρυφερότητα ξεχειλίζει από τις σελίδες όσο αναρωτιόμαστε πώς συνδέονται όλα αυτά με τη ζωή της Λένας και απολαμβάνουμε τις αναμνήσεις της Ελπίδας με τη γιαγιά και τον παππού της, ένα ζευγάρι στενά δεμένο, που τόσα χρόνια έχουν τη δική τους γλυκιά, ακύμαντη καθημερινότητα, με τη μοναδική εγγονή τους να περνάει τα καλοκαίρια μαζί τους στο εξοχικό κοντά στο Τολό: «Η αγάπη όσο τη μοιράζεσαι είναι ευλογία, αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναμετρηθεί με την απουσία, γίνεται το χειρότερο μαρτύριο, ο πιο ανυπόφορος πόνος» (σελ. 62). Η μάνα της με τη γιαγιά είχαν άριστες σχέσεις, ήταν αχώριστες κι αγαπημένες, σε αυτούς οφείλει τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και τη μόρφωσή της. Η γιαγιά όμως, που νιώθει τον θάνατο να πλησιάζει λόγω ηλικίας, αποκαλύπτει κάτι αβάσταχτο στην κόρη της κι η σχέση τους τινάζεται στον αέρα. Υπάρχει άραγε περιθώριο να τα ξαναβρούν; Η Λένα τι ρόλο θα παίξει σε αυτό;

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια γλυκόπικρη, ρομαντική νουβέλα που μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο την εποχή του Νάσερ και μας συστήνει την ανθηρή ελληνική παροικία, χωρίς όμως να καταφεύγει σε πολλές και κουραστικές λεπτομέρειες, μιας και δίνει έμφαση στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό της δεκαετίας του 1950. Ακόμη και η ατμόσφαιρα της δικτατορίας του 1967 δίνεται με διακριτικότητα ώστε οι ήρωες του βιβλίου να κινηθούν στη σκιά της, προσπαθώντας να ενώσουν τα χαμένα κομμάτια τους. Έχουμε σκηνές έρωτα, αναμενόμενες αλλά και απρόβλεπτες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεγμένο χειρισμό της πλοκής, η οποία καταλήγει στο τέλος να δημιουργεί έναν κύκλο κι ενώνει απρόσμενα το παρελθόν με το παρόν. Μου άρεσαν επίσης οι διαχρονικές αλήθειες του κειμένου: «Εμείς οι νέοι είμαστε πλάσματα ανίκανα να συνειδητοποιήσουμε την αξία της στιγμής. Μας αρέσει να αναβάλλουμε τα πάντα ή έστω ό,τι μπορούμε, αφού ο χρόνος μπροστά μας είναι άπειρος. Άλλωστε η νεότητα δικαιολογεί κάθε πράξη ανωριμότητας» (σελ. 14). Πόσο απλά καταγράφεται ο πόνος της απώλειας ενός φίλου για έναν μεγάλο άνθρωπο: «Έφυγε και πήρε τα νιάτα μας μαζί της και ζωή δίχως νιάτα είναι ζωή σε αναμονή» (σελ. 31). Εδώ δάκρυσα: «…κάποτε σε ρώτησα πού πάει η αγάπη όταν φεύγει και μου απάντησες πως αν είναι αληθινή δεν πάει πουθενά, απλώς γίνεται ελπίδα και προσπαθεί ως το τέλος» (σελ. 148). Και τέλος: «Σε αυτήν τη ζωή αν είσαι από τους τυχερούς, το μόνο που σου μένει είναι ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να γεράσεις δίπλα του» (σελ. 35). Ένας έρωτας μετ’ εμποδίων, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται λιτά κι απέριττα και ταυτόχρονα με ένταση και παραστατικότητα και μια εποχή που μυρίζει σαν παγωτό τριαντάφυλλο.

Βιβλίο Ο κήπος των μικρών θεών 
Συγγραφέας Σοφία Βόικου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Σοφία Βόικου μας ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ού αιώνα για να μας τη συστήσει σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια, να μας περπατήσει από τη λεωφόρο Νίκης, πρώην Μπεγιάζ Κουλέ, ως τα χέρσα χωράφια του Ζέιτενλικ που γεμίζουν με τους Γάλλους στρατιώτες του Σαράιγ εν τω μέσω του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου. Μια πολυπολιτισμική πόλη που φιλοξενεί ένα πολύχρωμο ανθρώπινο μελίσσι και αλλάζει συνεχώς ώσπου τελικά ο πόλεμος τη μετατρέπει «από Ιερουσαλήμ σε ερωτική πόλη», γεμάτη πόρνες λογιών λογιών στις οποίες ξεδίνουν οι ξένοι φαντάροι ξεγλιστρώντας από τα στρατόπεδά τους (παρήχηση του ξ, ξέρω). Μια πόλη που σύντομα θα περιέλθει και τυπικά στη δικαιοδοσία του Σαράιγ όσο η Αθήνα καμαρώνει για την ουδετερότητά της στον πόλεμο, τόσο γεμάτη ασωτία που ίσως γι’ αυτό να την τιμώρησε ο Θεός με την πυρκαγιά του 1917. Ιδού τα χίλια της πρόσωπα: «από τη μια ήταν ένα τεράστιο περιχαρακωμένο στρατόπεδο, την άλλη άντρο κατασκόπων, την επομένη ένα ξέφρενο μπαλ μασκέ και την παράλλη ένα εμπορικό αλισβερίσι» (σελ. 113).

Σε αυτό το μέρος ξεμπαρκάρει ο Στεφάν με τη φάλαγγά του. Περιζήτητος γαμπρός στην Μπουρζ, κατάφερε να ρίξει πολλές γυναίκες στο κρεβάτι του, ώσπου η μητέρα του αποφασίζει να τον παντρέψει, μόνο που μετά τον αρραβώνα του ξεσπάει ο Μεγάλος Πόλεμος κι έτσι ο Στεφάν στρατολογείται. Από την Καλλίπολη στη Θεσσαλονίκη, δυο εντελώς διαφορετικοί προορισμοί, η κόλαση από τη μια με το αίμα, τις πληγές, τη βρώμα, το καρτέρι του θανάτου και ο παράδεισος από την άλλη. Στρατοπεδεύουν στο Ζέιτενλικ, στα περίχωρα, σ’ έναν χέρσο τόπο που καθημερινά υποδέχεται και νέους ξένους στρατιώτες, όπου στήνονται μικρές πολιτείες που προδίδουν την εθνικότητα των προσωρινών ενοίκων τους. Στο πλάι του Στεφάν, είναι ο καλός του φίλος, ο αναλφάβητος Αντρέ Αρτουά, που δεν έχει κανέναν να του γράψει λόγω αγραμματοσύνης και παρακαλεί τον φίλο του, Στεφάν, να του διαβάζει τα γράμματα της αρραβωνιαστικιάς του, ώστε να ονειρευτεί πως βρίσκεται πίσω στον τόπο του και πως ακούει τη φωνή της μάνας του. Ανατρίχιασα και δάκρυσα όταν τελικά ήρθε γράμμα γι’ αυτόν κι έβαλε τα κλάματα: «-Ποιος πέθανε, Στεφάν; Ποιος;»! Απλός, αυθόρμητος, αφελής και διορατικός: «-Μη σε ξεγελάει η Σαλονίκη, είναι βρομότοπος που θα μας ρουφήξει όλους στη λάσπη του» (σελ. 146).

Αυτό το μελισσολόι παρακολουθεί η Ραχήλ Ναχμία, κόρη επιφανούς φωτογράφου της πόλης, μια νέα κοπέλα, καλόγνωμη με τους πελάτες, που εκστασιάζεται μέχρι να εμφανιστεί η φωτογραφία, αν και ανάβει και κορώνει με την πρώτη ευκαιρία. Λατρεύει το αντικείμενό της, νιώθει μια μικρή θεά όταν εμφανίζει τις πλάκες, αισθάνεται πως άγνωστοι άνθρωποι της αποκαλύπτουν τα πιο μύχια μυστικά τους κι εκείνη έχει τη δύναμη να επεμβαίνει στην εικόνα των άλλων. Η φωτογραφία είναι τέχνη, θέλει δουλειά κι αισθητικό κριτήριο, «μάτι», αφοσίωση, ο φακός δεν αποτυπώνει απλά τους ανθρώπους σαν καθρέφτης, τους ωραιοποιεί «στη μνήμη του χρόνου». Η μητέρα της Ραχήλ, Αλίνα, όμως είναι απογοητευμένη από τον τρόπο που τη μεγαλώνει ο άντρας της, ο Τζέκο, και καταλαβαίνει πως της έχει δώσει μεγάλη ελευθερία, αλλά δεν ξέρει τι να κάνει. Η ζωή τους αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη και συνεχώς: πρώτα η απελευθέρωση, μετά η απόβαση των ξένων δυνάμεων που έφερε έλλειψη προμηθειών και πείνα, στη συνέχεια ο βομβαρδισμός από το ζέπελιν, όλα αυτά γονατίζουν τον κόσμο.

Ο Στεφάν και η Ραχήλ θα γνωριστούν όταν η αρραβωνιαστικιά εκείνου αρχίζει να ζητά επίμονα μια φωτογραφία του, πανικόβλητη από την ιδέα ότι η μορφή του ξεθωριάζει στο μυαλό της. Είναι δύο άνθρωποι με διαφορετικές καταβολές που αλλάζουν χωρίς να το θέλουν όσο προχωράει το μυθιστόρημα, ξεκινάνε αλλιώς κι αλλιώς καταλήγουν ως άνθρωποι ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε τη μοναξιά και την κατάθλιψη της Εριέττας Φομπούρ πίσω στην Μπουρζ και την οικονομική καταστροφή που επέφερε ο πόλεμος στην περιουσία του τραπεζίτη πατέρα της. Η Ραχήλ πειθαναγκάζεται να παντρευτεί κάποιον που δεν ξέρει, ο Στεφάν κερδίζει την εμπιστοσύνη ενός χειρουργού και μετατίθεται στο φορητό νοσοκομείο ώσπου μια οβίδα θα του καταστρέψει για πάντα τη ζωή. Οι εξελίξεις και οι ανατροπές είναι απανωτές και το κείμενο γεμίζει από υπέροχες παρομοιώσεις και μεταφορές: «…η θάλασσα έμοιαζε να βράζει και να βγάζει ατμούς σαν να ήταν η κατσαρόλα της νόνας όταν μαγείρευε κοτόπουλο στιφάδο» (σελ. 149). Μάλιστα, βρήκα έξυπνη την κίνηση της συγγραφέως να προχωρήσει γρήγορα αλλά όχι βιαστικά στις ζωές των ηρώων της μετά τη λήξη του πολέμου μέσα από σύντομες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις των χαρακτήρων κι έτσι βουτάμε δίχως ανάσα στο δεύτερο μέρος, όπου η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη και η ιστορία μπαίνει σε νέα μονοπάτια.

Η Σοφία Βόικου έγραψε ένα δυνατό, τρυφερό, συγκινητικό μυθιστόρημα που αποφεύγει τους σκοπέλους των κλισέ και δεν επιβαρύνεται με περιττές ιστορίες και σχοινοτενείς ή αχρείαστες εξελίξεις. Έχουμε έναν απαγορευμένο έρωτα που φυσικά συναντάει εμπόδια, άψογα ψυχογραφήματα ανθρώπων που ζουν την κόλαση του πολέμου και σημαντικές διαχρονικές αλήθειες. Πώς επιβιώνεις σε μια κλειστή κοινωνία ξεχωρίζοντας σαν τη μύγα μες στο γάλα; Πώς αντέχεις να ζεις σε καιρό ειρήνης με κάτι που θυμίζει στον κόσμο τον πόλεμο; Πόσο εύκολα οι άνθρωποι που σε ποθούσαν τώρα σε οικτίρουν; Ο απαγορευμένος έρωτας του Γάλλου αξιωματικού με την Εβραία κοπέλα τινάζει στον αέρα ό,τι απέμεινε κι ύστερα από το φριχτό ατύχημα του Στεφάν η δράση μεταφέρεται στη Γαλλία, όπου από τη μια βλέπουμε τις προσπάθειες του στρατιώτη να ξανακουμπώσει στη ζωή της οικογένειας και του τόπου του, από την άλλη η Ραχήλ καταφέρνει να συνεχίσει το όνειρό της, κάνοντας στην κυριολεξία θαύματα. «Ο κήπος των μικρών θεών» που κατάφερε να δημιουργήσει στο Παρίσι μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε πως υπάρχουν άνθρωποι που ανιδιοτελώς μπορούν να σου προσφέρουν τη χαρά. Όταν διασταυρωθούν ξανά οι δρόμοι αυτών των δύο ανθρώπων, τα πάντα θα έχουν αλλάξει γύρω τους και μέσα τους.

«Ο κήπος των μικρών θεών» είναι ένα μυθιστόρημα για τους «κηπουρούς της Θεσσαλονίκης», για τους γενναίους στρατιώτες που πολέμησαν σκληρά στο Μακεδονικό Μέτωπο αλλά τους έμεινε ως στίγμα αυτή η φράση λόγω των ήρεμων πρώτων ημερών στη συμπρωτεύουσα. Ταυτόχρονα, είναι κι ένα διαφορετικό ρομαντικό μυθιστόρημα, με έξυπνο χειρισμό της πλοκής, απρόσμενες εξελίξεις και δυνατές, κινηματογραφικές σκηνές, με τη Ραχήλ και τον Στεφάν να προσπαθούν να βρουν πρωτίστως τον εαυτό τους όσο δοκιμάζονται σε σκληρές και πρωτόγνωρες συνθήκες και δευτερευόντως ο ένας τον άλλον μέσα στη λαίλαπα ενός πολέμου και μιας κοινωνίας που αποστρέφει το πρόσωπό της από κάθε τι που της θυμίζει τον πόλεμο. Μου άρεσε πολύ η επιλογή του τέλους, όπου η συγγραφέας σταματάει σε καίριο σημείο την ιστορία, χαρίζοντάς μιας μια γλυκύτητα και μια απαλότητα που ταιριάζει στον έρωτα του Στεφάν και της Ραχήλ ενώ στη συνέχεια παίρνει τη σκυτάλη η ίδια με τρόπο που συνδέει το χτες με το σήμερα, την αλήθεια με τη μυθοπλασία. Ένας ύμνος στην ανθρωπιά και στη δοτικότητα, ένα αντίδοτο στη βία και την αποκτήνωση του πολέμου.

Βιβλίο Η ανεπιθύμητη ανιψιά 
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου με το νέο της μυθιστόρημα μου σύστησε μια καταπληκτική πόλη της Ηπείρου, γεμάτη ιστορία και ομορφιά, και μου γνώρισε ολοκληρωμένους χαρακτήρες με ποικίλους ρόλους στην πλοκή που συγκροτούν ένα άρτια σχεδιασμένο πολύβουο μελίσσι δράσης και αγωνίας. Με τον ρομαντισμό και το σασπένς ισομοιρασμένα, το μυθιστόρημα ακροπατεί σε διάφορα είδη και δημιουργεί ολοζώντανες και αξέχαστες εικόνες. Οι ερωτικές και τρυφερές σκηνές εναλλάσσονται με τη σκληρότητα των δολοφονιών κι αυτές με την ένταση από τις απανωτές εκπλήξεις. Η ζωή της Στέλλας Καλλέργη ξεδιπλώνεται αργά μα σταθερά δημιουργώντας μια σειρά από ερωτήματα για τις συνθήκες θανάτου των γονιών της και για την υστεροβουλία των θείων της που τη φροντίζουν. Ταυτόχρονα, η άφιξη του Σίμου ανοίγει και μια δεύτερη προσωπική ιστορία απώλειας και πόνου που ενώνεται απρόσμενα με αυτήν της Στέλλας και οι δύο νέοι έρχονται κοντά, χωρίς να βλέπουν το μίσος και τη ζήλεια που τους περιβάλλει.

Ο Βρασίδας Δόσης, έμπορος και δήμαρχος πλέον της Πρέβεζας, είναι αποφασισμένος να κρατήσει τη θέση του και το κύρος του με κάθε κόστος. Νομίζει πως κανείς δε θ’ ασχοληθεί με το παρελθόν του και με την εξαπάτηση της Στέλλας και οι φιλοδοξίες του τον τυφλώνουν. Η γυναίκα του, Φρειδερίκη, στέκεται στο πλευρό του και κάνει δύσκολη τη ζωή της ανιψιάς της μαζί με τη φαντασμένη κόρη της, τη Λαμπρινή. Η τελευταία είναι ένα κακομαθημένο και ζηλόφθονο πλάσμα που με τη συμπεριφορά της δημιούργησε έναν κύκλο υπάκουων οπαδών που βάζουν λόγια, διαδίδουν κουτσομπολιά, λένε ψέματα κλπ. Μισεί τη Στέλλα περισσότερο απ’ οποιονδήποτε άλλον ήδη από τα μικράτα τους, αφού εκείνη ήταν καλύτερη μαθήτρια, όλοι αυτήν ήθελαν για έμπιστη φίλη, παρ’ όλ’ αυτά φοβάται να κάνει κάτι γιατί ο κόσμος εκτίμησε που περιμάζεψαν και φροντίζουν το ορφανό. Κολλητός φίλος του Βρασίδα είναι ο Νικήτας Βασδέκης, επιχειρηματίας και υποψήφιος βουλευτής, φαβορί για τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές, πιστός της Εκκλησίας και φιλάνθρωπος, αμέμπτου ηθικής, μια κηδεία όμως θα αρχίσει να φέρνει στο φως τα σκοτεινά και βρώμικα μυστικά του. Είναι θεόρατος και δε σηκώνει μύγα στο σπαθί του ενώ η παρουσία της Στέλλας ξυπνά δυσάρεστες αναμνήσεις από το παρελθόν του. Για χρόνια δε βρέθηκε γυναίκα στο πλάι του, κάτι που πυροδότησε τις φήμες για τον αντρισμό του, να όμως που η αδελφή του Βρασίδα, Καλυψώ, μια ζωή ερωτευμένη μαζί του, μετά τον θάνατο του άντρα της, τον αρραβωνιάστηκε. Είναι μια γυναίκα προσγειωμένη και ρεαλίστρια και την απασχολεί η ψυχρή και αδιάφορη συμπεριφορά του Νικήτα απέναντί της. Τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στην ψυχή του; Η Καλυψώ είναι σύμμαχος με τη Φρειδερίκη, προωθούν τα κοινά τους συμφέροντα με ζήλο και φυλάνε η μία τα μυστικά της άλλης, κάτι που θα βοηθήσει αρκετά σχέδιά τους να ευοδωθούν. Ο γιος της από τον πρώτο της γάμο, ο Λάζαρος, είναι συναισθηματικός, τρυφερός και ευαίσθητος, με σχέδια, όνειρα και συμπεριφορά που βλάπτουν τη δημόσια εικόνα της οικογένειάς του, οπότε η Καλυψώ τον έχει από κοντά και είναι αποφασισμένη να μην τον αφήσει να καταστρέψει τον επικείμενο γάμο της με τον Νικήτα.

Όλα τα μυστικά αυτών των ανθρώπων τα ξέρει ο συμβολαιογράφος Χαρίδημος Γάκης. Αγοραπωλησίες, εκβιασμοί, μυστικά, συμφωνίες βρίσκονται καλά κλεισμένα στα κιτάπια του αλλά κανείς δεν του παίρνει λέξη. Δεν έχει φίλους, είναι μισογύνης, μονόχνοτος και απόμακρος. Η ανιψιά του, η Αντιγόνη και ο γιος της τον έχουν από κοντά για να του πάρουν την περιουσία αλλά τα σχέδια ανατρέπονται όταν επιστρέφει ο Σίμος Σαράντης, μιας και η Αντιγόνη δεν τον ξεπέρασε ποτέ. Κανείς στην πόλη δεν έμαθε τι πραγματικά συνέβη μεταξύ τους αλλά η Αντιγόνη είναι πρόθυμη να τον συγχωρήσει και ξαναρίχνει τα δίχτυα της, δημιουργώντας τριβές στη σχέση του Σίμου με τη Στέλλα. Έχουμε όμως και τον γόη της περιοχής, τον Γόρα, με την αρρενωπή κορμοστασιά και με βαθιά λαϊκή φωνή, που έκανε όνομα στην πρεβεζάνικη νύχτα. Είναι βαθιά ερωτευμένος με τη Στέλλα, την οποία μάταια περιμένει να του δείξει το ενδιαφέρον της, εξ ου και αδιαφορεί για το κόρτε μιας άλλης κοπέλας, κάτι που θα φέρει επίσης μεγάλες ανατροπές στην ιστορία.

Ο Λάζαρος, ο Σίμος και η Στέλλα δημιουργούν ένα γερά δεμένο παρεάκι και βοηθάνε  ο ένας τον άλλον στα όνειρα, στις φιλοδοξίες, στα σχέδια για ένα καλύτερο αύριο. Ο Σίμος Σαράντης θα βοηθήσει τη Στέλλα να ξετυλίξει το κουβάρι του παρελθόντος της και μαζί θα μπλέξουν σ’ ένα σκληρό παιχνίδι γεμάτο ψέματα, μυστικά και απάτες. Η δουλειά του σε εφημερίδες της Αθήνας του έφεραν πίσω τον χαμένο αυτοσεβασμό και θεράπευσαν τις ανοιχτές πληγές του, οπότε επέστρεψε για να γίνει διευθυντής της τοπικής εφημερίδας και άρχισε να μελετάει τις φήμες για ένα άτομο επιρροής που ασχημονούσε εις βάρος ευάλωτων συμπολιτών του. Έχει περάσει δύσκολα και ξέρει τι θα πει πόνος, εξ ου και ταίριαξε αμέσως με τη Στέλλα, μια κοπέλα που πάει ενάντια στο ρεύμα και δεν κολλάει στους τύπους και στις συμβάσεις που υπαγορεύουν τη συμπεριφορά μιας γυναίκας σε μια κλειστή επαρχιακή κοινωνία. Είναι αληθινή απέναντι στον εαυτό της και στους γύρω της κι αυτό δε θα επιτρέψει σε κανέναν να το αλλάξει.

Αυτοί και άλλοι χαρακτήρες μάς ανοίγουν τις πόρτες τους και τις ψυχές τους, μας κρύβουν πράγματα ή μας αποκαλύπτουν μύχιες σκέψεις κι έτσι δημιουργείται μια σφιχτοδεμένη πλοκή με ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις. Η Πρέβεζα με το Σεϊτάν Παζάρ, το ενετικό ρολόι, την Κυανή Ακτή, το κάστρο του Παντοκράτορα, τη Βρυσούλα, το Βαθύ, ακόμη και η Μαργαρώνα και η Κορωνησία με τα ροζ φλαμίνγκο της, είναι τα μέρη στα οποία οι ήρωες του βιβλίου γελούν, κλαίνε, ανακαλύπτουν, κρύβονται, πεθαίνουν, ζηλοφθονούν, καταστρώνουν σχέδια και οδηγούν σε μια κλιμάκωση της πλοκής που δε με άφησε να πάρω ανάσα. Φίνα καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές («Ο ήλιος σκόρπιζε διαμαντικά στα ήρεμα νερά και η αλμυρή αύρα κουβαλούσε αγριολούλουδα, βοτάνια και μυρωδιές της άνοιξης») στολίζουν το κείμενο και ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την αύρα και τη γοητεία της μαγευτικής Πρέβεζας («Όλα γύρω ευωδίαζαν άνοιξη») κάτω από τον «αυθάδικο ήλιο του Μαρτίου». Διλήμματα, αλλαγές, προβλήματα, έρωτας, οργή και ζήλια, φθόνος και μίσος, φιλοδοξίες γεμίζουν τις σελίδες ενώ ρομαντικές σκηνές με παρεξηγήσεις και εμπόδια αλλά και με ελαφρότητα και χαριτωμένες στιγμές εναλλάσσονται με καλοσχεδιασμένες απάτες και φόνους. Μου άρεσε πολύ η ιστορία της υπηρέτριας που την εκμεταλλεύεται το αφεντικό της και πώς η περιπέτειά της αλλά και το πείσμα της Στέλλας να δώσει ένα τέλος στον σατράπη της βοήθησαν να ανοίξουν κι άλλα στόματα (ένα πρώιμο #metoo). Επίσης, με συγκίνησε η ιστορία της μάνας με τα τρία παιδιά που πεθαίνουν στην πείνα και ζουν από τις ελεημοσύνες του τόπου και πώς ήρθαν σε επαφή με τον σκληρό και άκαρδο πατέρα τους σε μια αξέχαστη σκηνή. Πάνω απ’ όλα όμως μου άρεσαν το μέτρο και τα όρια που βάζει η συγγραφέας στις ιστορίες της και καταφέρνει να μην τις ξεχειλώσει.

«Η ανεπιθύμητη ανιψιά» είναι η ιστορία μιας κοπέλας που μεγάλωσε με τους θείους της και τελικά σήκωσε το χαλί με τη βρωμιά που κρύβει από κάτω, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να κλείνουν σπίτια, να έρχονται στο φως σκάνδαλα και ολέθρια μυστικά, και τελικά η πόλη της Πρέβεζας, μιας πόλης με ευσεβείς και καλόψυχους ανθρώπους, να μένει με ανοιχτό το στόμα με όσα κρύβονταν τόσα χρόνια μπροστά στα μάτια της. Μια δυνατή και ανατρεπτική ιστορία που ξεδιπλώνεται ταυτόχρονα με τις συνήθειες και την καθημερινότητα μιας ράθυμης ηπειρώτικης πόλης, με κατοίκους που έχουν τη θάλασσα στο αίμα τους, που αφήνουν τις πόρτες ανοιχτές, που κοιμούνται τα μεσημέρια, που ακολουθούν πιστά τις συνήθειες και τα έθιμα χρόνων, με τη φιλαρμονική τους (μακρά παράδοση στις καντάδες), τις εκκλησίες τους, τα ήθη και έθιμά τους (δε σπάνε μόνο στην Κέρκυρα κανάτια!), πάνω απ’ όλα όμως με μια νωχελική και όμορφη τρυφερότητα μιας παραλιακής πόλης που «λουζόταν στο φως και αγαπούσε το πείραγμα και το γέλιο»! Έρωτας και θάνατος, εμπόδια και διλήμματα, μίσος και αγάπη, ζήλεια και δοτικότητα πάνε αντάμα ως το τελευταίο κεφάλαιο, όπου τα πάντα μπαίνουν στη θέση τους και αναμένουμε με αγωνία τη δικαιοσύνη, την ευτυχία και την αγάπη να παίξουν τον ρόλο τους. Θα είναι άραγε αίσιο το φινάλε για όλους;

Βιβλίο Έστησ’ ο έρωτας χορό
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη έγραψε ένα τρυφερό μα και σκληρό μυθιστόρημα που με αφορμή μια ρομαντική ιστορία ξεδιπλώνει με τέχνη και μαεστρία μικρά και μεγάλα γεγονότα από την περίοδο του Εθνικού Διχασμού και κυρίως από τη σκληρή Κατοχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου στην Άμφισσα και στα γύρω χωριά. Πραγματικά πρόσωπα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα και άλλα πραγματολογικά στοιχεία μπλέκουν με τις ιστορίες των ηρώων του βιβλίου και δημιουργούν ένα συναρπαστικό κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαχρονικά μηνύματα και αξέχαστες σκηνές ηρωισμού, τρυφερότητας, αγάπης και μοιραίων επιλογών. Το μυθιστόρημα είναι διαιρεμένο σε δύο ξεκάθαρους κύκλους (1915-1941 και 1941-1944) που ενώνονται αναπάντεχα και με μαεστρία, κάνοντας τους χαρακτήρες να ξανασυναντιούνται κάτω από διαφορετικές συνθήκες και έχοντας προχωρήσει στη ζωή τους. Ταυτόχρονα, μέσα από ένα παλιό ημερολόγιο που ανακάλυψε η Λενιώ, ταξιδεύουμε για λίγο στο Μεσολόγγι της Επανάστασης του 1821 και της ηρωικής Εξόδου και ζούμε σχεδόν από κοντά την αγωνία, τον φόβο και την απελπισία των κατοίκων της πόλης, τις συνθήκες εξόδου, την προδοσία και τις τύχες της οικογένειας της αφηγήτριας.

Είμαστε στα 1915 και η Λενιώ Παπακώστα σπουδάζει στο Διδασκαλείο της Αθήνας για να γίνει δασκάλα. Με τα χίλια ζόρια εξασφάλισαν χρήματα οι γονείς της, Λάμπης και Εριφύλη, για να τη στείλουν εκεί και να ξεφύγει από τη δύσκολη και σκληρή ζωή της επαρχίας. Φεύγει λοιπόν από το χωριό τους στα ριζά της Γκιώνας και ανακαλύπτει μια Αθήνα γεμάτη μαγεία, εκπλήξεις, ανεμελιά. Εκεί νιώθει προσωπική ανεξαρτησία, αυτενέργεια και ελεύθερη βούληση. Πειθαρχεί όμως στην αυστηρότητα του σχολείου και με συνεπή μελέτη προοδεύει αλλά δεν παύει να παρατηρεί την τόσο διαφορετική ζωή γύρω της: λούστροι και τραμ, μαγαζιά και ανάκτορα, η Βουλή, οι βασιλικοί στάβλοι, τα καφενεία στην πλατεία Συντάγματος (τα «Δαρδανέλλια»), το Πανεπιστήμιο, από το Διδασκαλείο ως την Πλάκα όπου μένει ο θείος που τη φιλοξενεί ζωντανεύουν όμορφες και ρεαλιστικές εικόνες της πρωτεύουσας των αρχών του 20ού αιώνα. Ο θείος Μένιος λοιπόν έχει χασάπικο στην οδό Αθηνάς και στάνες στο Μεταξουργείο, είναι παντρεμένος με τη γελαστή και στοργική θεία Ερμιόνη και η κόρη τους, Αμαλίτσα, με τα κοντυλογραμμένα χαρακτηριστικά, δένεται με γερή φιλία με τη Λενιώ. Είναι απλοί άνθρωποι που θα βιώσουν όμως κι αυτοί τις δικές τους περιπέτειες με την κόρη τους, με μια παράλληλη ιστορία που αντικατοπτρίζει την ηθική και την αυστηρότητα της εποχής.

Όμορφη η Αθήνα αλλά ας μην ξεχνάμε πως είμαστε και στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού, όπου βενιζελικοί και βασιλικοί είναι στα μαχαίρια κι έτσι η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και εμβρίθεια διάφορα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα που δείχνουν την κατάσταση στις σωστές της διαστάσεις και δημιουργούν το κατάλληλο ιστορικό φόντο για την πλοκή. Ο γαλλικός στόλος του ντι Φουρνέ στο Φάληρο, ο βομβαρδισμός των ανακτόρων, το πλιάτσικο σε καταστήματα και σπίτια βενιζελικών, το ανάθεμα στον Βενιζέλο στο Πολύγωνο και πολλά άλλα είναι περιστατικά που ξεδιπλώνονται γύρω από τη ζωή της Λενιώς. Και τότε έρχεται ο έρωτας στα μάτια του εύελπι Αρχοντή Βούρου, μόνο που μια μεγάλη παρεξήγηση θα τους χωρίσει και θα τους οδηγήσει σε επιλογές που θα τους απομακρύνουν.

Στη συνέχεια, προχωράμε στην ιταλογερμανική Κατοχή, που καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος, οπότε παρακολουθούμε τον αγώνα της επιβίωσης της Λενιώς, που εργάζεται ως δασκάλα στο χωριό της και προσπαθεί να στηρίξει τα παιδιά της και τους γονείς της. Η κόρη της, Εριφύλη, έγινε νοσοκόμα και ο γιος της, Περικλής, σπουδάζει Νομική στην Αθήνα. Η Εριφύλη θέλει να μείνει στο νοσοκομείο στην Άμφισσα γιατί, με παρότρυνση του γιατρού που ερωτεύτηκε, εισδύει στην Εθνική Αντίσταση και η Λενιώ ανησυχεί με όσα γίνονται από τους κατακτητές, καταλαβαίνει όμως πως ήρθε η ώρα το παιδί ν’ ανοίξει τα φτερά του και υπαναχωρεί. Ταυτόχρονα, ο Περικλής στρατολογήθηκε κι αυτός στην Εθνική Αντίσταση και επιστρέφει στην Γκιώνα για να πολεμήσει. Τα δυο παιδιά θα ενωθούν για το κοινό καλό, την απελευθέρωση, μια σειρά από μηχανορραφίες όμως ανωτέρων τους θα τους φέρουν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Μέσα από μια σειρά πάντα συναρπαστικών περιστατικών ξεδιπλώνεται η Αντίσταση στην Άμφισσα, την Υπάτη και τις γύρω περιοχές, καταγράφονται αιματηρά γεγονότα στα οποία πρωταγωνιστούν οι ήρωες του βιβλίου και σταδιακά ξεδιπλώνεται ο εμφύλιος ανάμεσα στις αντάρτικες ομάδες, στους δημοκρατικούς και τους βασιλόφρονες, και πώς τοποθετούνται οι ήρωες του βιβλίου σε αυτά τα στρατόπεδα και με τι συνέπειες. «…μπερδεμένοι σ’ ένα γαϊτανάκι θανάτου κάτω από τη μαύρη σκιά του κατακτητή» (σελ. 303). Γιατί δυστυχώς: «…πέρα και πάνω από την πολιτική είναι η ανθρωπιά, αλλά την ακυρώνει ο φανατισμός και η αδιαλλαξία» (σελ. 189).

Και φτάνουμε στο ημερολόγιο της Λένης, η οποία εργάζεται ως δασκάλα στο ελληνικό σχολείο της Βιέννης και όταν ξέσπασε η Επανάσταση ήρθε στην Ελλάδα με τον άντρα της, Εμμανουήλ και τα δύο παιδιά τους, τη Ρούσσω και τον Ρήγα. Εμποτισμένοι με τις ιδέες του Ελληνικού Διαφωτισμού, εγκαταστάθηκαν στο Μεσολόγγι με το τραγικό μεγαλείο του κι έπιασαν φιλίες με την οικογένεια του Καπετάν Κότσικα, που είχε κερδίσει τον θαυμασμό του κόσμου για την ανδρεία, τη μόρφωση και την τιμιότητά του. Έτσι ξεδιπλώνονται με μαεστρία και επιλεγμένα πραγματολογικά στοιχεία η κατάσταση του Εμφύλιου πολέμου εκείνη την περίοδο ανάμεσα σε κυβερνητικούς και Πελοποννήσιους για την ηγεσία της επανάστασης, με αποτέλεσμα το Μεσολόγγι να αφεθεί στην τύχη του. Η Ρούσσω ερωτεύεται τον πιο ακατάλληλο άντρα και τη νύχτα της Εξόδου θα παιχτούν ταυτόχρονα πολλά δράματα στις ζωές των ανθρώπων της Λένης. Πώς εξηγούνται όμως κάποιες σημαδιακές ομοιότητες και κάποια κοινά στοιχεία στις ζωές των δύο γυναικών που τις χωρίζουν πάνω από 100 χρόνια; Τι συνέβη τη μοιραία νύχτα της Κυριακής των Βαΐων του 1822;

Το «Έστησ’ ο έρωτας χορό» της Γιώτας Γουβέλη είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που καταφέρνει ν’ αποφύγει τους σκοπέλους των κλισέ και να δημιουργήσει φρέσκες, συναρπαστικές ιστορίες που μου τράβηξαν το ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος. Προσεκτικός και ενδιαφέρων ο σχεδιασμός της πλοκής, με μια παρεξήγηση να χωρίζει το πρωταγωνιστικό ζευγάρι όπως σε πολλά μυθιστορήματα, οι υπόλοιπες εξελίξεις είναι όμως ανατρεπτικές και πυροδοτούν την πλοκή με αναπάντεχο τρόπο. Όταν ξαναβρεθούν η Λενιώ και ο Αρχοντής τα πράγματα στις ζωές τους και γύρω τους θα είναι εντελώς διαφορετικά. Πόση δύναμη έχουν η αγάπη και η συγχώρεση όμως; Θα καταφέρει τελικά ο έρωτας να στήσει τον χορό του; Μήπως κάποια μυστικά τον εμποδίσουν; «Πόση δύναμη είχε η Ιστορία για να τους κλείσει σε ένα αναπόδραστο κουκούλι όπου μέσα του στριφογύριζαν σαν κολασμένοι Ούτε η δύναμη της αγάπης δεν μπορούσε να νικήσει την αγάπη της δύναμης» (σελ. 122). Μια ανατρεπτική ρομαντική ιστορία γεμάτη καίρια διαχρονικά μηνύματα, έξυπνο σχεδιασμό πλοκής και ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλλάζουν υπό το βάρος των ιστορικών γεγονότων, κάτι όμως μέσα τους παραμένει αναλλοίωτο. Η αγάπη; Η ελπίδα; Η συγχώρεση; Το μίσος; Αυτά και άλλα στοιχεία θα επηρεάσουν και θα καθοδηγήσουν τις επιλογές τους.

Βιβλίο Ο τρόπος που λες τ’ όνομά μου
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Κώστα Κρομμύδα αφηγείται τη ζωή ενός παντρεμένου ζευγαριού που έχει παραιτηθεί κι έχει αφομοιωθεί από τη ρουτίνα, χωρίς να ξέρει πως το παιδί τους είναι έτοιμο να ανοίξει τα δικά του φτερά, έχοντας πάρει τις δικές του αποφάσεις και φυσικά ξέροντας τι πραγματικά συμβαίνει ανάμεσα στους γονείς του. Δυνατές και ρεαλιστικές σκηνές, χαρακτήρες ίδιοι με τους ανθρώπους που συναντάμε καθημερινά στις ζωές μας, που έχουν γνωστά και διαχρονικά προβλήματα και φοβίες, λιτοί διάλογοι, αναπάντεχες εξελίξεις μου κράτησαν συντροφιά, γεμίζοντάς με διλήμματα, σκέψεις και προβληματισμούς.

Κεντρικό πρόσωπο είναι η μητέρα, μια γυναίκα στα 50, που πορεύεται με ανθρώπους που κάνουν τη μοναχικότητά της δυσβάσταχτη, με μια ζωή όπου οι μήνες και τα χρόνια περνάνε με ιλιγγιώδη ταχύτητα αλλά οι στιγμές κυλούν βασανιστικά αργά. Περνάει από κόσκινο τη σχέση της με τον άντρα της, Στέλιο: «Το να είσαι μόνος όντας μέσα σε σχέση είναι ίσως ένα από τα πιο άβολα συναισθήματα, μιας και αυτό το δέσιμο είναι το πιο δυνατό ου μπορεί να υπάρξει μεταξύ δυο ανθρώπων. Τι γίνεται όμως όταν αισθάνεσαι παντελώς απομονωμένος και αποσυνδεδεμένος από τον άλλον;» (σελ. 12). Ένας σύζυγος που έχει γίνει αδιάφορος, αγενής, πιεστικός, θέλει να γίνουν τα πράγματα όπως ξέρει εκείνος καλύτερα, με κορωνίδα τη σχέση της κόρης τους, η οποία αποφάσισε να φύγει τελικά από το σπίτι. Αυτό θα φέρει μια μεγάλη αποκάλυψη στο φως και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο. Οι παρατηρήσεις της αφηγήτριας αντικατοπτρίζουν τη σημερινή πραγματικότητα σε κάθε ανθρώπινη σχέση και δείχνουν πόσο βαθιά και ουσιαστικά ξέρει να παρατηρεί ο συγγραφέας γύρω του και πως καταγράφει όχι για να εντυπωσιάσει ούτε για να δώσει λύσεις αλλά για να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου σε όσους αναγνωρίσουν τον εαυτό τους στις εικόνες που ζωντανεύει με ενάργεια ώστε να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και να βρουν τον πραγματικό τους εαυτό, να δουν τι πραγματικά φταίει στη σχέση τους.

Η κεντρική ηρωίδα έχει κι αυτή, όπως τόσες γυναίκες, τον φόβο της μοναξιάς και της δυστυχίας βαθιά ριζωμένο μέσα της, γι’ αυτό και δεν αντιμετωπίζει τις λύσεις: «Την έτρεμα αυτή τη δυστυχία και γι’ αυτό προτιμούσα τη μετριότητα που τουλάχιστον είχα εξασφαλισμένη» (σελ. 16). Μήπως όμως ήρθε η στιγμή να πάρει αυτές τις αποφάσεις; Μήπως το βάρος που την πιέζει πρέπει να το διώξει και ας γίνει ό,τι είναι να γίνει; Τι επιλέγει κάποιος που φτάνει σε σημείο καμπής; Στασιμότητα και τέλμα ή άγνωστα μονοπάτια; Κι αν μέσα σε όλα αυτά έρθει ο πραγματικός έρωτας στη ζωή της; Πώς θα το χειριστεί; «Μπορείς να σταματήσεις, μπορείς να τρέξεις πιο γρήγορα ή ακόμη και να γυρίσεις πίσω» (σελ. 186). Η κόρη της, Φοίβη, θα τη χρειαστεί σε μια κρίσιμη φάση της ζωής της, με μια απόφαση που θα τινάξει τις ενδοοικογενειακές σχέσεις στον αέρα. Και τώρα; «Η ελπίδα ήταν το μοναδικό μου όπλο εκείνη τη στιγμή. Έπρεπε να τη βρω, για το κορίτσι μου…Όλα όσα είχα φανταστεί για το δικό της αύριο, ξαφνικά έγιναν εύθραυστα» (σελ. 92). Η κοπέλα βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη μ’ έναν δυνατό εχθρό και ψάχνει να κρατηθεί απ’ όπου μπορεί. Ο σύντροφός της, ο Γιώργος και ο κολλητός της, ο Νίκος, θα της σταθούν, ο πατέρας της όμως κρατάει μια αυστηρή, αδιάλλακτη στάση. Η Φοίβη παραδέχεται: «Παρότι αγαπώ και τους δυο γονείς μου ξεχωριστά, εδώ και χρόνια δεν μπορώ να τους αγαπήσω μαζί. Δεν μπορώ δηλαδή να αγαπήσω τις στιγμές που μοιραζόμαστε οι τρεις μας, γιατί νιώθω πως έχει χαθεί η αγάπη μεταξύ τους» (σελ. 130-131).

Μάνα και κόρη έρχονται ακόμη πιο κοντά και κάνουν ενδιαφέρουσες συζητήσεις με καίρια διαχρονικά μηνύματα γύρω από την αγάπη, τον έρωτα, τις σχέσεις, τα παιδιά. Η μητρότητα είναι ένα ταξίδι δίχως τέλος και θέλει μεγάλη δύναμη και επίγνωση για να αφήσεις το παιδί σου να πετάξει ελεύθερο στη δική του ζωή. Απλώς ελπίζεις να το βοήθησες τόσο όσο να μη σ’ έχει ανάγκη και να σταθεί όρθιο στις δυσκολίες. «Η μάνα είναι και δάσκαλος αλλά και μαθητής. Το ταξίδι δεν είναι μονόπλευρο. Το παιδί της γίνεται συχνά καθρέφτης, θυμίζοντάς της τον ίδιο της τον εαυτό. Τα όνειρα και όσα δεν κατάφερε να ζήσει. Αυτά για τα οποία ίσως μετανιώνει» (σελ. 63-64). Το πιο σημαντικό για ένα παιδί είναι να νιώθει αγάπη, ασφάλεια και σταθερότητα. Και ο έρωτας; «Ο αληθινός έρωτας δεν είναι η αρχή. Είναι αυτά που χτίζεις μετά μαζί με τον άλλον» (σελ. 69).  Οπότε, γιατί σβήνει με τα χρόνια; Δε σβήνει, απλώς αλλάζει μορφή! Δίνει τη θέση του στην οικειότητα και μετατρέπεται σε κάτι πιο βαθύ, κάτι που θέλει δουλειά κι από τους δυο για να κρατηθεί ζωντανό για καιρό αλλιώς ξεθωριάζει. «Πρέπει συνεχώς να θυμάσαι γιατί ερωτεύτηκες αυτόν τον άνθρωπο. Πρέπει και εκείνος βέβαια να κάνει το ίδιο…» (σελ. 69). Βασικά: «…η συντροφικότητα απαιτεί ισορροπία, υπομονή και ρεαλισμό» (σελ. 166). Αυτά και πολλά άλλα μηνύματα διαποτίζουν τις σελίδες του γλυκόπικρου αυτού βιβλίου.

Ελάχιστα πράγματα μπορώ ν’ αποκαλύψω για τις εξελίξεις, μιας και το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι που με γέμισε σκέψεις και προβληματισμούς όσο απολάμβανα τις μη αναμενόμενες εξελίξεις στην οικογένεια Κυριαζή. Ανατροπές, ρομαντισμός, σκληρός ρεαλισμός, αποφάσεις που αλλάζουν ζωές και επηρεάζουν ανθρώπους, ένας υπέροχος και απολαυστικός έρωτας (αχ, «αυτός ο τρόπος που λες τ’ όνομά μου») γιατί ποτέ δεν είναι αργά για μια νέα αρχή και χιλιάδες διαχρονικά μηνύματα πάνω στις σχέσεις, στη μητρότητα, στην τεχνητή γονιμοποίηση με ικανοποίησαν απόλυτα από αναγνωστικής άποψης. Ειδικά όταν πλησιάζουμε στο τέλος, μια απόφαση με βρήκε εντελώς αντίθετο και με έκανε να ανησυχήσω για το μέλλον των ηρώων, ο συγγραφέας όμως είναι πάντα εκεί, να καταγράψει με αντικειμενικότητα και κυρίως με αγάπη προς τους χαρακτήρες που δημιούργησε κάθε συνέπεια και κάθε κίνητρο που οδήγησε στο τέλος του βιβλίου, αφήνοντάς με μ’ ένα αινιγματικό χαμόγελο στα χείλη. Άραγε, ποιος είναι υπέρ και ποιος κατά της τεχνητής γονιμοποίησης και των εναλλακτικών τρόπων κύησης; Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά του επιπέδου της τεχνολογίας που έχει φτάσει η ιατρική; Είναι σωστό ή όχι να σταματάμε κυήσεις αν τα έμβρυα είναι βέβαιο ότι θα παρουσιάσουν σοβαρές ασθένειες ή / και σύνδρομα; Είπαμε, ο συγγραφέας είναι ξεκάθαρος: «Δεν επεμβαίνουμε στη φυσική επιλογή, απλώς ενημερώνουμε έγκαιρα για γενετικές ασθένειες που θα αναπτυχθούν… Εμείς προχωράμε και η Πολιτεία οφείλει να θεσπίσει κανόνες και νόμους, έτσι ώστε η χρήση όλων των επιστημονικών επιτευγμάτων να γίνεται για το γενικό καλό και όχι για άλλους σκοπούς» (σελ. 159).

«Ο τρόπος που λες τ’ όνομά μου» είναι ένα γλυκό, τρυφερό μυθιστόρημα-ύμνος στη μητρότητα και στη γυναικεία αυτοδιάθεση, γεμάτο σκέψεις, μηνύματα, προβληματισμούς και ταυτόχρονα μια ιστορία που κυλάει σα γάργαρο νερό: πότε φουσκώνει και πότε κελαρύζει, αφήνοντας πίσω της αισιοδοξία, δύναμη, αυτοπεποίθηση σε όποιον έχει αναγνωρίσει τον εαυτό του στις ζωές των χαρακτήρων. Γιατί: «Δεν είναι όλες οι μοναξιές ίδιες. Άλλος τη βιώνει από αδυναμία, άλλος από ατυχία και άλλος από επιλογή… Η μοναξιά στην πόλη είναι πολλές φορές αόρατη αλλά πάντα παρούσα… Τους τυλίγει όλους, άλλοτε σαν λύτρωση και κάποτε σαν φυλακή» (σελ. 177).