Βιβλίο Αν τίποτα δεν πάει σωστά από εδώ, πήγαινε από εκεί 
Τίτλος πρωτοτύπου When things aren’t  going right, go left
Συγγραφέας Marc Colagiovanni
Εικονογράφος Peter H. Reynolds
Μεταφραστής Γιάννης Καπερναράκος
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Marc Colagiovanni έγραψε μια καταπληκτική ιστορία που δίνει θάρρος, αυτοπεποίθηση και δύναμη στους μικρούς αναγνώστες ώστε να καταφέρουν να κάνουν πράγματα που τους φοβίζουν ή αμφιβάλουν ότι θα φέρουν σε πέρας. Με μια συναρπαστική και ανατρεπτική γραμμική εξιστόρηση, μια μέρα όπου, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, τίποτα δεν πηγαίνει σωστά, ο ήρωας της ιστορίας αρχίζει να ρίχνει στο έδαφος τις ανησυχίες του, μετά από έναν ξεκαρδιστικό διάλογο μαζί τους («-Περίμενε, γύρνα πίσω!»). Ναι αλλά τότε αρχίζει να νιώθει αμφιβολίες, τις οποίες φυσικά επίσης εγκαταλείπει. Τώρα μπορεί να σκεφτεί καθαρά και να κάνει πράγματα που κάποτε τον τρόμαζαν, αδιαφορώντας για τους φόβους που κι αυτοί ξώμειναν πίσω και κωφεύοντας στις φωνές των απογοητεύσεων. «Συνειδητοποίησα ότι όσο άφηνα πράγματα πίσω μου, τόσο πιο σίγουρος ένιωθα». Στην ιστορία όμως έχουμε και μια σημαντική ανατροπή που τονίζει με εύσχημο τρόπο πως «μπορούμε να προχωράμε μαζί» με τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ανησυχίες μας, «αρκεί να προσέχουμε να μη μας βαραίνουν». Αν πάντως ο φόβος και το άγχος μας δυσκολεύουν, τότε απλώς συνεχίζουμε τον δικό μας δρόμο.

Η εκπληκτική αυτή και αισιόδοξη ιστορία ζωντανεύει από την εκπληκτική εικονογράφηση του Peter H. Reynolds που ποτίζει τις σελίδες με χρώματα και χαρίζει ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Από το μωβ χρώμα της απογοήτευσης και του φόβου περνάμε σε πιο αισιόδοξες νότες κι όσο ο ήρωας της ιστορίας ξεφορτώνεται τα αρνητικά συναισθήματα τόσο πιο ζωηρά γίνονται τα χρώματα. Οι κόκκινες ανησυχίες, οι πράσινες αμφιβολίες, οι κίτρινες απογοητεύσεις και οι πορτοκαλί φόβοι έχουν χαριτωμένες φατσούλες και λάτρεψα τις απανωτές αντιθέσεις στο κρίσιμο σημείο της ιστορίας όπου ο μικρός μας ήρωας απογοητεύεται αλλά ξαναπροσπαθεί αδιαφορώντας για όσα άφησε πίσω του. Η καλογραμμένη ιστορία δε θα μπορούσε να τελειώσει με διαφορετική γωνία λήψης από αυτήν του εικονογράφου που αφήνει το παιδί να ατενίζει τον δρόμο μπροστά του με ονειροπόλο βλέμμα αλλά και ανυπομονησία.

Βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του Δεν 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Μαρίνα Γιώτη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε μια δυνατή και συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 8 ετών και πάνω που θα τα εμπνεύσει να πετύχουν αυτά που θέλουν στη ζωή τους, αποφεύγοντας τα ΔΕΝ και βρίσκοντας τη μαγική λέξη-κλειδί που θα τα βοηθήσει να ξεφύγουν απ’ όσα τα κρατάνε πίσω. Κάθε κεφάλαιο και μια καινούργια δοκιμασία, κάθε σελίδα κι ένα βήμα προς την επίτευξη του στόχου: να αποδράσουν από τη Χώρα του Δεν! Με απλά λόγια και μέσα από το παιχνίδι, οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν τι είναι η αποθάρρυνση και η ατολμία, η επιμονή και η εξάσκηση και πολλές άλλες έννοιες που θα βελτιώσουν την ψυχολογία τους και θα τα γεμίσουν δύναμη και θέληση να κάνουν αυτό που θέλουν, χωρίς να νοιάζονται για το τι θα πουν οι άλλοι ή αν θα αποτύχουν.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Αγόρι, που δεν μπορεί με τίποτα να ξεφορτωθεί μια τεράστια επίμονη φούσκα μέσα στην οποία ζει και κάνουν μαζί κάθε βήμα. Ό,τι θέλει στη ζωή του δεν μπορεί να το αγγίξει εξαιτίας της. Θέλει να κάνει φίλους, να παίξει ποδόσφαιρο, να φωνάξει «είμαι εδώ», μα πάνω απ’ όλα θέλει να τον προσέξει το κορίτσι από την τάξη του που αγνοεί την ύπαρξή του. Η ζωή του πλημμύρισε από όλα αυτά τα θέλω κι όσο δεν κατάφερνε να τα πραγματοποιήσει, τόσο αυτά τον έκαναν να φουσκώνει μέσα του. Έτσι όλα τα θέλω του του φαίνονταν βουνό, ένας σωρός από δυσκολίες που δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Πώς θα δραπετεύσει λοιπόν από αυτά τα ΔΕΝ; Οι σκέψεις του αρνητικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσει να ξεφύγει, δε γίνεται, δε θα τα καταφέρει, τι θα γίνει αν φάει τα μούτρα του και οι άλλοι γελάσουν μαζί του, δε θέλει να τον πουν αποτυχημένο… («βαριά λέξη, δεν ήθελε να την κουβαλάει σε έναν τόσο τέλειο κόσμο»), Μέσα στη φούσκα του λοιπόν νιώθει ασφαλής, δεν τον βλέπει και δεν τον ενοχλεί κανείς. Τι είναι όμως αυτή η φούσκα; Από τι είναι φτιαγμένη; Τη βλέπουν οι άλλοι ή μόνο εμείς; Είναι πάντα ίδια ή αλλάζει;

Να όμως που το Κορίτσι που τον ενδιαφέρει κάνει το πρώτο βήμα για να τον πλησιάσει και δημιουργείται μια γλυκιά και τρυφερή φιλία ανάμεσά τους. Το Κορίτσι κατανοεί τη θέση του, σέβεται τους προβληματισμούς του και τον βοηθά: «-Τι σημασία έχει τι λένε οι άλλοι για εσένα; Εσύ τι λες για τον εαυτό σου; -Φοβάμαι ότι θα αποτύχω…-Αν θες μπορώ να σε βοηθήσω. -Και αν αποτύχουμε; -Θα αποτύχουμε διαφορετικά». Το Κορίτσι και το Αγόρι ψάχνουν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που τους ταλανίζουν, μέσα από μια συναρπαστική και έξυπνη σειρά ενεργειών και βημάτων αυτοβοήθειας, αυτοπεποίθησης και αυτοβελτίωσης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως μπορεί κάποιος να δείχνει τέλειος και με τακτοποιημένη ζωή, από την άλλη πλευρά του εαυτού του όμως κρύβονται οι αποτυχημένες εκδοχές και προσπάθειες που έκανε για να φτάσει ως αυτό το σημείο.

Κουίζ, λαβύρινθοι, μυστικοί κώδικες, κρυπτογραφήματα και άλλα παιχνίδια κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη και πιο κατανοητή. Ο καθρέφτης της αμφιβολίας, το δωμάτιο της αποτυχίας, ο δρόμος του τέλειου (ένας τέλειος κόσμος όπου κάνουμε συνεχώς τα ίδια και δεν κάνουμε ποτέ λάθος) και ο δρόμος του εαυτού μας (μια διαρκής περιπέτεια που δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, θα σε ξεβολέψει αλλά θα έχει πολλά να σου χαρίσει) είναι μερικά μόνο από τα δύσκολα σημεία όπου φτάνουν τα παιδιά και πρέπει να πάρουν τη σωστή, ή μάλλον την πιο κατάλληλη, απόφαση. «Όλα όσα θέλεις βρίσκονται από την άλλη μεριά του φόβου σου», αυτό είναι το μότο που συντροφεύει τις επιλογές τους όσο ψάχνουν το μυστηριώδες κλειδί για την απόδραση από τη Χώρα του Δεν.

Ένα βιβλίο γεμάτο υπέροχα και σημαντικά νοήματα αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας που φέρνει τα παιδιά σε επαφή με έννοιες όπως επιμονή (μας βοηθάει να προσπαθούμε διαφορετικά για να τα καταφέρουμε), εξάσκηση (μας κάνει πιο δυνατούς) και αποδοχή (ακόμη κι αν κάνουμε λάθη, μαθαίνουμε από αυτά). Με την υπέροχη εικονογράφηση του κειμένου, πυροδοτείται η φαντασία των μικρών αναγνωστών, μεταφερόμαστε νοερά στον κόσμο των δύο παιδιών και περπατάμε από το ένα στάδιο αυτογνωσίας στο επόμενο. Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε ένα καταπληκτικό κείμενο που θα φέρει κοντά γονείς και παιδιά και θα δημιουργήσει πολύτιμες ώρες επικοινωνίας και συζήτησης ανάμεσά τους.

Βιβλίο Τι είναι η αγάπη;
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Συγγραφέας Mac Barnett
Εικονογράφος Carson Ellis
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αγόρι ρωτάει τη γιαγιά του «τι είναι αγάπη» κι εκείνη του λέει πως δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτό. Ποιος μπορεί όμως; «Αν για το ταξίδι σου στον κόσμο βγεις / ίσως μια καλή απάντηση να βρεις». Ο αφηγητής λοιπόν της ιστορίας αρχίζει να ρωτάει όσους βρίσκει, έναν ψαρά, έναν ηθοποιό, μια γάτα, μια ξυλουργό, έναν στρατιώτη κι άλλους για το τι είναι αγάπη. Ο καθένας έχει να του δώσει και μια διαφορετική απάντηση, ανάλογα το επάγγελμα, τις φιλοδοξίες, τα βιώματά του. Ο αφηγητής δεν ικανοποιείται με τίποτα απ’ όσα ακούει, πάντα βρίσκει μια αντίθετη άποψη ή κάτι που δεν του αρέσει, όταν επιστρέφει όμως στη γιαγιά του, τα πάντα έχουν αλλάξει κι επιτέλους καταλαβαίνει.

Ο Mac Barnett έγραψε μια συναρπαστική αλληγορία για την αγάπη και αφήνει τα παιδιά να βρουν μόνα τους τι είναι αυτό το συναίσθημα. Εξάπτει τη φαντασία τους με τις μεταφορές και τις παραβολές που επιλέγει και τους δίνει τα κατάλληλα εφόδια για να κατανοήσουν πως αυτό το συναίσθημα είναι ό,τι καλύπτει εμάς, τον χαρακτήρα μας, ό,τι μας κάνει να νιώθουμε «σπίτι» την καθημερινή μας ζωή. Αποφεύγοντας τον διδακτισμό και τις έτοιμες λύσεις, ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, αναπτύσσει την επαγωγική σκέψη και τον ειρμό τους και δημιουργεί μια απίθανη ιστορία γεμάτη πολλές, διαφορετικές και πολλαπλές ερμηνείες. Ομολογώ πως συγκινήθηκα όταν στο τέλος ο αφηγητής επιστρέφει στη γιαγιά του κι έχουν μεγαλώσει ηλικιακά και οι δύο.

Η εικονογράφηση της Carson Ellis βασίζεται σε παλ χρώματα και μεγάλες, αδρές γραμμές. Στην αρχή και στο τέλος, όπου είναι το σπίτι της γιαγιάς, υπάρχουν λεπτομέρειες του κήπου, του κτηρίου, των ανθρώπων αλλά ενδιάμεσα αποφεύγονται το φόντο και οι περιττές απεικονίσεις, οπότε επικεντρωνόμαστε στον καθένα που ρωτάει ο αφηγητής της ιστορίας. Η γάτα είναι γλυκύτατη, η υπόκλιση του ηθοποιού αποπνέει έναν ρομαντισμό, η ξυλουργός έχει μια στιβαρή παρουσία, ο ποιητής είναι καθισμένος σ’ ένα υπέροχο τοπίο, αυτά είναι λίγα μόνο από τα αξέχαστα στιγμιότυπα που ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο αλλά και τις ιδέες του συγγραφέα.

Βιβλίο Ίσως: μια ιστορία συνειδητότητας
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Μεταφραστής Μαρία Τοπάλη
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας σοφός γερο-αγρότης μοχθεί όλη μέρα με τον γιο του, φυτεύοντας ρύζι αλλά κάποια στιγμή ξεσπάει τέτοια καταιγίδα που αγωνίζονται σκληρά για να σώσουν τη σοδειά τους. Αυτή είναι η αρχή μιας σειράς αλυσιδωτών γεγονότων που αλλάζουν ριζικά τη ζωή του αγρότη. Τρομερό; Τυχερό; Φρικτό; Υπέροχο; Σε όλα αυτά ο αγρότης απαντάει «Ίσως».

Μια υπέροχη, βαθιά φιλοσοφημένη ιστορία που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο πως ό,τι φαίνεται κακό μπορεί να είναι καλό ή και το ανάποδο, αρκεί να μη βιαζόμαστε να κρίνουμε, γιατί ποτέ δεν ξέρουμε τι πραγματικά θα συμβεί. Κάθε πτυχή της ιστορίας του βιβλίου είναι κι ένα μικρό βήμα στο ταξίδι της προσωπικής μας εξέλιξης, στο οποίο όμως δεν πρέπει να τρέχουμε αλλά να κοιτάμε προσεκτικά γύρω μας, να αφουγκραζόμαστε και να περιμένουμε πριν κάνουμε το κάθε βήμα. Η εικονογράφηση είναι βασισμένη σε ιαπωνικές απεικονίσεις και είναι γεμάτη χρώματα και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Κάθε εξέλιξη της ζωής του αγρότη τη σχολιάζει κι ένα διαφορετικό ζώο (τίγρη, πετεινός, φασιανός, κουκουβάγια, αετός κ. π. ά.) που αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό. Υπέροχες εικόνες ζωντανεύουν την ιστορία και μας φέρνουν κοντά στην ιαπωνική κουλτούρα με τέτοια άφθαστη τέχνη που ξεφύλλιζα για ώρα το βιβλίο. Ένα παραμύθι για τη συνειδητότητα και για την ισορροπία ανάμεσα στο καλό και στο κακό.

Βιβλίο Πασκάρ και Μία 
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα/ Αλληγορία
Εκδότης Μονόκλ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας έγραψε μια συναρπαστική και συγκινητική νουβέλα για τη δοτικότητα του έρωτα και τη θυσία της αγάπης. Με λιτά εκφραστικά μέσα και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύει δύο αντίθετους κόσμους που κοντράρονται και μας συστήνει δύο πλάσματα που ερωτεύονται ενάντια στις κοινωνικές επιταγές του κύκλου τους. Είναι μια ιστορία αγάπης γραμμένη με τρόπο που θυμίζει νουάρ μυθιστόρημα και γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις. Εκτυλίσσεται σ’ ένα άχρονο περιβάλλον όπου σ’ ένα ξέφωτο μαζεύονται κάθε βράδυ από τη μια οι ζοφεροί κι απ’ την άλλη οι άσπροι. Οι πρώτοι φοράνε μαύρα ρούχα και ανάμεσά τους βρίσκουμε τον Πασκάρ, έναν άνθρωπο που εκπέμπει ηρεμία και γαλήνη ενώ το χαμόγελό του είναι ακαταμάχητο. Οι δεύτεροι είναι άντρες με γκρίζα ρούχα και γυναίκες ντυμένες στα άσπρα. Ανάμεσά τους είναι η Μία, μια γυναίκα με σπάνια μεθυστική ομορφιά και ακαταμάχητο χαμόγελο, «μπροστά στη μαυρίλα της πόλης έδειχνε υπερβολικά εύθραυστη» (σελ. 23). Πώς μαγεύει τον κόσμο και ανοίγουν δρόμο μπροστά της για να περάσει; Τι το παράξενο έχει αυτή η γυναίκα και γιατί όποιος την αγγίζει νιώθει πως είδε το πιο γλυκό όνειρο;

Ο Μαχίτ, ένας ηλικιωμένος άγνωστος, καλεί τον Πασκάρ να τον εκπαιδεύσει για μια εβδομάδα, απαγορεύοντάς του να έρθει σε επαφή με τους άσπρους, κι έτσι ξεκινάει μια σειρά από γεγονότα που προβληματίζουν τον Πασκάρ για την αποστολή του. Τι εννοεί ο Μαχίτ «μόλις μεταδίδουμε, φεύγουμε;» Τι δεν αρέσει στον Πασκάρ κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του; Ο εκπαιδευόμενος ερωτεύεται τη Μία όταν την αντικρίζει κρυφά και, παρά τις απαγορεύσεις του Μαχίτ, της μιλάει. Περνάνε όμορφες στιγμές μαζί κι ο Πασκάρ συνειδητοποιεί ότι θέλει να γίνει γκρίζος σαν τους άντρες της παρέας της, να τη βλέπει συνέχεια, πώς θα γίνει αυτό όμως και κυρίως με τι συνέπειες; Ποιος είναι ο δικός του ρόλος και πόσο αντιβαίνουν τα δικά του όνειρα στην εκπαίδευσή του; Τι θα συμβεί όταν φιληθούν με τη Μία κι εκείνος προδώσει τους ζοφερούς για χάρη της;

Συναρπαστικές περιγραφές και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύουν μια ξεχωριστή ιστορία αγάπης. Είναι τέτοιο το στυλ γραφής που ένιωθα σα να περπατούσα κι εγώ στους ανηφορικούς παγωμένους δρόμους της, πόλης, σα να έμπαινα στα μαγαζιά με τις φθαρμένες επιγραφές νέον και τα βρώμικα μωσαϊκά, σα να περπατούσα στους διαδρόμους των πολυκατοικιών που μύριζαν κρεμμύδια και ανθρώπινο ιδρώτα. Η ιστορία ξεδιπλώνεται σιγά σιγά, με ερωτήματα να πλανώνται στον αέρα και να απαντώνται σχεδόν αμέσως για να δώσουν τη θέση τους σε επόμενα και με τον έρωτα ανάμεσα στο πρωταγωνιστικό ζευγάρι να κλιμακώνεται. Μου άρεσαν η αλληγορία της ιστορίας, ο ρόλος των ζοφερών και των άσπρων, η εξήγηση ότι συναντιούνται κοντά η μία παρέα με την άλλη αλλά δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή («ίσως γιατί η ευτυχία και η δυστυχία συχνά απέχουν ελάχιστα») και φυσικά το απροσδόκητο τέλος με το σοκαριστικό τίμημα.

«Πασκάρ και Μία», ένας απαγορευμένος έρωτας στη σκιά μυστηριωδών αποστολών. Καλοί και κακοί, χαρά και πόνος, άνθρωποι που ξυπνάνε από εφιάλτες και άλλοι που ζουν το πιο γλυκό τους όνειρο. Είναι έτοιμος ο Πασκάρ να πληρώσει το τίμημα από την επιθυμία του ν’ αλλάξει στρατόπεδο ώστε να είναι συνέχεια δίπλα στη γυναίκα που αγαπάει; Ο μυστηριώδης χαρακτήρας που εμφανίστηκε στα «Παράξενα Χριστούγεννα του κυρίου Σέριμαν» τώρα στην πιο προσωπική του περιπέτεια.

Βιβλίο Το καλό του καλού
Συγγραφέας-Εικονογράφος Αλέξης Κυριτσόπουλος
Κατηγορία Αλληγορία
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια αληθινή ιστορία σε μια καθημερινή κούρσα που όλοι μας βιώνουμε, δοσμένη με απολαυστικό τρόπο. Ο Αλέκος ψάχνει ταξί για να πάει στον οδοντογιατρό στο Παγκράτι. Ο οδηγός χαίρεται για τον προορισμό τους, νισάφι πια με την Κυψέλη και τα ονόματα των νησιών της, λέει χαρακτηριστικά. Με αφορμή λοιπόν διάφορους δρόμους που περνάνε ξεκινώντας από τα Εξάρχεια, ο ταξιτζής κάνει κι ένα μάθημα ιστορίας, όχι με βιογραφικά στοιχεία ή άλλες κουραστικές πληροφορίες, απλώς με μια σύντομη αναφορά και υπό μια συνολική θεώρηση των περιοχών που διασχίζουν. Από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες (Κομνηνών, Ισαύρων, Βουλγαροκτόνου) περνάμε στους Βυζαντινούς στρατηγούς και ποιητές (Ρωμανού Μελωδού, Νικηφόρου Ουρανού, Δοξαπατρή) κι από κει στις μάχες του 1821 (Αραχώβης, Βαλτετσίου, Γραβιάς, Ζαλόγγου, Ναυαρίνου), στους φιλέλληνες του κέντρου (Ντιντό-Διδότου), στους Φιλικούς (Τσακάλωφ). Γιατί όμως θέλει ο ταξιτζής να αναφέρει αυτά τα γεγονότα; Αυτό το ανακαλύπτουμε μέσα από μια γλυκόπικρη ιστορία στο αίσιο τέλος.

Το κείμενο αποτελείται από μικρές και σύντομες, περιεκτικές προτάσεις που δημιουργούν μια μεστή εξιστόρηση και καταλήγουν στο όμορφο στιγμιότυπο που βίωσε ο οδηγός και άλλαξε τη ζωή του. Έτσι ο καλλιτέχνης αφήνει τον αναγνώστη να απολαύσει την ολοσέλιδη εικονογράφηση που στήνει μια Αθήνα αγχωτική, βρώμικη αλλά και πολύχρωμη, πολύβουη, γεμάτη στρες και πολλά αυτοκίνητα. Παντού πολυκατοικίες, κόσμος στα παράθυρα (ίσως η έλλειψη μπαλκονιών να είναι ηθελημένη, ο δημιουργός ίσως θέλει να τονίσει πως ο κόσμος έχει παγιδευτεί στα διαμερίσματα-κλουβιά και δεν μπορεί να ανασάνει), αμάξια σε όλα τα χρώματα, με οδηγούς νευριασμένους και ανυπόμονους. Νερομπογιές και πενάκι, ζωηρά χρώματα, υπέροχες αφαιρετικές λεπτομέρειες δίνουν ένα απόλυτα προσωπικό ύφος και στυλ που πάντα με γοητεύει στα έργα του Αλέξη Κυριτσόπουλου.

«Το καλό του καλού» είναι μια συγκινητική μικρή στιγμή μέσα σε μια μεγάλη πόλη. Κάποιοι δεν την ξέρουν, δεν την άκουσαν, δεν την πρόσεξαν, κάποιος όμως άλλαξε νοοτροπία και τρόπο σκέψης χάρη σε αυτήν. Ας την ανακαλύψουμε λοιπόν.

Βιβλίο Το κορίτσι και η κινητή βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου La nena i la biblioteca ambulant
Συγγραφέας Eulàlia Canal
Εικονογράφος Sebastia Serra
Μεταφραστής Ιωάννα Καπετάνου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αρκούδος και ο Κάστορας έχουν μια κινητή βιβλιοθήκη γεμάτη πολλά βιβλία. Μια μέρα συναντούν μπροστά τους έναν τοίχο από τούβλα που τους εμποδίζει να συνεχίσουν κι ένα κορίτσι που θέλει να περάσει από την άλλη μεριά για να βρει τη μητέρα της. Η ιδέα τους θα φέρει μεγάλη αναστάτωση στους φρουρούς του τοίχου, θα πετύχει όμως; Θα καταφέρουν να συνεχίσουν τον δρόμο τους;

Η ιστορία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και η πλοκή κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα. Σχεδόν από το πουθενά εμφανίζονται ο Κάστορας και ο Αρκούδος με μια κινητή βιβλιοθήκη και σταματούν μπροστά στον τοίχο. Εκεί γνωρίζουν το κορίτσι που ψάχνει τη μαμά του και αποφασίζουν να το βοηθήσουν. Όσο κρατάει η προσπάθειά τους να περάσουν τον τοίχο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί μοιράζονται περιστατικά, ιστορίες και αναμνήσεις από τις ζωές τους, οπότε δημιουργείται ένας ισχυρός φιλικός δεσμός. Όταν όμως βγαίνουν από την άλλη μεριά τα πράγματα δυσκολεύουν αρκετά κι ένας ανέλπιστος σύμμαχος θα τους βοηθήσει. Μου άρεσε πολύ η κεντρική ιδέα του παραμυθιού και πώς εφαρμόζεται στην περιπέτεια των τριών πρωταγωνιστών: τα βιβλία έχουν δύναμη και οι λέξεις μπορούν να γκρεμίσουν τείχη και να οδηγήσουν προς την ελευθερία. Η μάθηση, το διάβασμα, η σκέψη είναι τα «όπλα» που απελευθερώνουν το μυαλό, γκρεμίζουν τα εμπόδια και απελευθερώνουν τον καθένα μας από οποιαδήποτε δεσμά.

Ο στρατιώτης, το φυλάκιο, το τρίκυκλο-βιβλιοθήκη, ακόμη και το ντύσιμο του κοριτσιού θυμίζουν εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, μια αναγκαία εικαστική αναφορά ως αναγνωριστικό σημείο της δυσχέρειας που προκαλεί η φυλάκιση, η τιμωρία, ο αποκλεισμός, η βία. Ο εικονογράφος Sebastia Serra δούλεψε πολύ πάνω σε αυτές τις λεπτομέρειες και δημιούργησε στιγμιότυπα γεμάτα χαρά και φως αλλά και σασπένς. Φυσικά, λάτρεψα το όχημα του Κάστορα και του Αρκούδου, καθώς και την αρχική εικόνα όπου διαβάζουν. Επιπλέον, απόλαυσα τις εικόνες με τα βιβλία που απελευθερώνουν τα τούβλα και σκορπάνε στον αέρα, καθώς και τους διάφορους χρωματικούς τόνους του δάσους και της φύσης όπου διαδραματίζεται η ιστορία. Πρωτότυπες και δύσκολες να αποτυπωθούν τόσο όμορφα οπτικές γωνίες, υπέροχες φωτοσκιάσεις, ολοζώντανες φιγούρες συνοδεύουν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία και πυροδοτούν τη φαντασία των παιδιών.

Βιβλίο Το αόρατο νήμα
Τίτλος πρωτοτύπου El hilo invisible
Συγγραφέας Miriam Tirado
Εικονογράφος Marta Moreno
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νούρα συζητάει με τη μαμά της για τον αφαλό της και τη ρωτάει σε τι της χρησιμεύει πλέον, αφού γεννήθηκε πια. Η μητέρα της της αποκαλύπτει πως εκεί φυλάσσεται ένα μεγάλο μυστικό: από τον αφαλό βγαίνουν αόρατα νήματα που μας συνδέουν με όσους αγαπάμε και παραμένουμε δεμένοι μαζί τους ακόμη κι αν είμαστε σε απόσταση. «…είμαι δίπλα σου κι ας μη με βλέπεις, είσαι μαζί μου κι ας μην μπορώ να σε αγγίξω»!

Με γλυκό, ευφάνταστο και ευφυή τρόπο η συγγραφέας μιλάει στους μικρούς αναγνώστες για το θαύμα της μητρότητας, για τα αισθήματα που αναπτύσσει η μητέρα προς το παιδί της πριν καν αυτό γεννηθεί: «Και πριν, όταν ακόμη δεν ήσουν στην κοιλιά μου, σε αγαπούσα ήδη, σου μιλούσα και σου έλεγα πως μπορείς να έρθεις όποτε θέλεις, πως σε περιμένουμε…Το αόρατο νήμα με έδενε ήδη μαζί σου κι ας μη σε είχα γνωρίσει ακόμη». Επειδή είναι αόρατο όμως και δεν μπορούμε να το πιάσουμε, δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Τόσα πράγματα είναι άυλα κι όμως γεμίζουν τη ζωή μας, όπως η αγάπη, οι οικείες μυρωδιές που δημιουργούν αναμνήσεις, τα συναισθήματα. Αυτά και άλλα υπέροχα λόγια γεμίζουν ασφάλεια, σιγουριά και αυτοπεποίθηση τη Νούρα, που πλέον δε νιώθει μοναξιά και φόβο. Έτσι παρακολουθούμε στη συνέχεια διάφορα περιστατικά από τη ζωή του κοριτσιού και πόσο απλόχερα δίνει μαθήματα ζωής στον συμμαθητή της που φοβάται μακριά από τη μαμά του, στη γιαγιά της που ξέρει πως κάποια στιγμή θα πεθάνει αλλά το αόρατο νήμα θα τις έχει για πάντα δεμένες κ. π. ά. Τι όμορφα λόγια, πόσο γλυκές στιγμές, τι υπέροχο πλάσμα η Νούρα, τι εκπληκτική γραφή!

Η εικονογράφηση της Marta Moreno αποτυπώνει μεγάλες, χορταστικές φιγούρες, γεμάτες όμως μόνο από βασικές λεπτομέρειες, οπότε δεν κουράζεται το μάτι των παιδιών. Τα νήματα είναι χιλιάδες, πολύχρωμα, προς κάθε κατεύθυνση και δημιουργούν αστείες μικροπεριπέτειες. Κοντινά πλάνα και γενικές αποτυπώσεις, ανοιχτά και χαρούμενα χρώματα, παραστατικές εικόνες που ζωντανεύουν τα καθημερινά περιστατικά στην οικογένεια της Νούρα, μια γλυκιά γιαγιά, μια όμορφη μαμά, δεν ξέρω τι να πρωτοαναφέρω! Ένα μεγάλο μπράβο στις δημιουργούς γι’ αυτό το ξεχωριστό παραμύθι.

Βιβλίο Η μπάλα 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλας κατεβάζει την κούτα με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και βάζει τα κλάματα γιατί λείπει μια συγκεκριμένη μπάλα. Εξηγεί λοιπόν στην αδελφή του ποια σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής τους ζωής είναι δεμένα με αυτήν την μπάλα και γιατί την ψάχνει σαν τρελός.

Η υπέροχη, συγκινητική και άκρως ατμοσφαιρική ιστορία της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου δείχνει με έξυπνο τρόπο το βάρος της απώλειας του ενός γονιού «που δουλεύει μακριά», ειδικά σε γιορτινές περιόδους, και πώς μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα παιδί. Δυο αδέλφια λοιπόν που μεγαλώνουν με τον πατέρα στα καράβια και με τη μάνα σε μια δουλειά που της στερεί πολλές ώρες μαζί τους προσπαθούν να μαλακώσουν τον πόνο τους κάνοντας χαρούμενα και αισιόδοξα σχέδια. Η μπάλα είναι ο συνδετικός κρίκος του Νικόλα και της αδελφής του με τα πρώτα τους Χριστούγεννα, με το αγαπημένο τους γλυκό που έφτιαχνε η μαμά και τελικά με την αναχώρηση του πατέρα «στα καράβια». Η μπάλα μπορεί τελικά να γίνει μια χρυσόσκονη από σπασμένα γυαλάκια που θα γεφυρώσει την απόσταση με τον μπαμπά και έτσι να γλυκάνει λίγο την απώλειά του. Μια συγκινητική ιστορία που λειαίνει τις «σκληρές γωνίες» της ζωής των δύο παιδιών και δείχνει πώς μπορεί ένα αγαπημένο στολίδι να συνδεθεί με σημαντικές στιγμές από τις πρώτες τους αναμνήσεις, να τα ενώσει με τον απόντα μπαμπά και, γιατί όχι, να τα βοηθήσει να καταλάβουν το ένα το άλλο και να έρθουν πιο κοντά.

Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού ζωντανεύει υποδειγματικά το κείμενο συνδυάζοντας άψογα το ρεαλιστικό με το φαντασιακό στοιχείο. Έχουμε την καθημερινότητα του Νικόλα και της αδελφής του εν όψει των Χριστουγέννων, όμορφες αναμνήσεις με αφορμή την μπάλα και τελικά το αγαπημένο στολίδι συνδέει αναπάντεχα το σπιτικό τους με το ταξίδι του μπαμπά και με τις πολύτιμες στιγμές με τη μαμά. Στις σελίδες κυριαρχεί το σκούρο φόντο που όμως αφήνει περιθώριο να δούμε τι διαδραματίζεται στο πρώτο επίπεδο, όπου υπάρχει ποικιλία εκφράσεων, οπτικών γωνιών και χρωμάτων. Υπέροχες χριστουγεννιάτικες και οικογενειακές εικόνες αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Το Μικρό Πάπιγκο
Συγγραφέας Θοδωρής Γεωργακόπουλος
Εικονογράφος Mariana Rio
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σ’ ένα όμορφο βουνό, ήταν το Μικρό Πάπιγκο. Ένα χωριό με λίγα σπίτια, λίγους κατοίκους, λίγα αυτοκίνητα κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Ήθελε να γίνει μια μεγάλη πόλη αλλά δεν ήξερε πώς. Ζητά λοιπόν τη βοήθεια του αδελφού του, Μεγάλου Πάπιγκου, που δε θέλει το αδελφάκι του ν’ αλλάξει, ρωτάει από δω, ρωτάει από κει, ακόμη και τα Ιωάννινα ρωτάει κι η απάντηση ίδια: «Μείνε μικρό, τρυφερό, καθαρό και ήσυχο»! Τότε, στρέφεται στη Νέα Υόρκη και η συζήτησή τους θα γεννήσει μια πρωτοφανή ιδέα!

Ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος έγραψε μια έξυπνη αλληγορία για όσους θέλουν να αλλάξουν και δεν τους αρέσει αυτό που είναι και την εμπλουτίζει με ιδέες που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Βρήκα πολύ πρωτότυπη την πλοκή και μου άρεσε ο τρόπος γραφής με τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (αφού το Πάπιγκο ρωτάει διάφορες πόλεις και χωριά), με την ποικιλία των συνωνύμων (αφού το χωριό παίρνει την ίδια απάντηση σχεδόν απ’ όλους) και κυρίως με το απροσδόκητο τέλος που θα ξετρελάνει τους μικρούς αναγνώστες και θα πυροδοτήσει τη φαντασία τους! Οι συζητήσεις μεταξύ των πόλεων και των χωριών γίνονται αντιληπτά από τους ανθρώπους ως αεράκι, άνεμος, θύελλα, μιας και το Πάπιγκο φωνάζει όλο και δυνατότερα για να ακουστεί σε μακρινές αποστάσεις και στο τέλος τα αποτελέσματα της κουβέντας του χωριού με τη Νέα Υόρκη φέρνουν μια νέα τάξη πραγμάτων.

Η εικονογράφηση της Mariana Rio φαίνεται απλή και σχεδόν μονοδιάστατη, μιας και σε κάθε σελίδα αποτυπώνονται τα χωριά και οι πόλεις με παρόμοιο τρόπο ενώ τα χρώματα είναι κυρίως το μαύρο, το λαδί, το άσπρο, το κόκκινο και το γκρι. Αν προσέξει όμως κανείς καλύτερα θα δει κάποιες λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά και δείχνουν έντονη κινητικότητα από τους κατοίκους που πηγαίνουν στις δουλειές τους, διαβάζουν, συναναστρέφονται ενώ κάπου κάπου φαίνεται μια παιδική χαρά, μια εκκλησία, ένα αυτοκίνητο. Μέσα από την απλότητα των γραμμών και την αδρή σκιαγράφηση ζωντανεύουν οι διαφορές των πόλεων και των χωριών ενώ μου έκανε εντύπωση η ποικιλία της αποτύπωσης των δέντρων, άλλα στρογγυλά, άλλα με γυμνά κλαριά, άλλα με πολλά και άλλα με λίγα φύλλα. Μια απλή, σχεδόν απλοϊκή απεικόνιση, με αρκετή δουλειά και λεπτομέρεια όμως.

Βιβλίο Με τα δικά σου φτερά 
Συγγραφέας Χριστίνα Γαβρίλη
Εικονογράφος Κατερίνα Πάικου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χριστίνα Γαβρίλη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι αφιερωμένο στον αποχαιρετισμό μαμάς και παιδιού όταν το δεύτερο ανοίγει τα φτερά του για να γνωρίσει μόνο του τον κόσμο. Είτε λοιπόν ήρθε η στιγμή του πρώτου αποχωρισμού στο σχολείο είτε του μεγαλύτερου, αυτού της ενήλικης ζωής, στο βιβλίο καταγράφεται η άρρηκτη σχέση μάνας και κόρης που θα παραμείνουν για πάντα μαζί ψυχικά, ό,τι κι αν συμβεί.

Με τρυφερότητα και ειλικρίνεια, η συγγραφέας καταγράφει κάθε της συναίσθημα, φόβο, απορία, άγνοια, λάθος, αντικατοπτρίζοντας έτσι κάθε μητέρα που βλέπει το παιδί της να ανοίγει τα δικά του φτερά. Το κείμενο είναι γραμμένο σε ποιητική μορφή με ομοιοκαταληξίες και έχει τη δύναμη σε τέσσερις μόλις στίχους κάθε φορά να ζωντανεύει συναρπαστικές και ρεαλιστικές καταστάσεις που βιώνουν όσες διαβάσουν το παραμύθι αυτό. Στην αριστερή σελίδα μιλάει η μητέρα, στη δεξιά το κορίτσι της, με την πρώτη να προσπαθεί ν αφουγκραστεί τον εαυτό της, το παιδί της και τη σχέση τους, να παλεύει με το άγχος του αποχωρισμού, να χαίρεται αλλά και να φοβάται. Από σελίδα σε σελίδα η σχέση μάνας και κόρης γίνεται πιο έντονη, πιο άμεση, πιο ζεστή, με το παιδί να υποστηρίζει τη γυναίκα που την έφερε στον κόσμο, να την πειράζει με τρυφερότητα, να τη βοηθάει. -«Ποτέ δεν ήσουνα δικό μου, ήσουν αστέρι δανεικό μου». -«Το ξέρω, μου το λες συχνά! Μα άσε μου σιγά-σιγά το χέρι… Δεν είμαι πια και τόσο δα!» και «Άλλωστε, ξέρω πως θα είσαι εκεί κοντά. Αν χρειαστεί, θα σε φωνάξω δυνατά». Στο τέλος υπάρχουν σημειώματα προς τους γονείς που θα τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το «αντίο» και προς τους εκπαιδευτικούς.

Η εικονογράφηση της Κατερίνας Πάικου είναι «ονειρική»! Σ’ ένα υπέροχο γαλάζιο κυρίως φόντο ξεδιπλώνονται οι εικόνες του κειμένου που αποτυπώνουν με άφθαστο ρεαλισμό τα μικρά περιστατικά μεταξύ μάνας και κόρης. Φαντασία και ρεαλισμός μπλέκονται υποδειγματικά και μας ταξιδεύουν στον ψυχικό κόσμο της μητέρας και στη σχολική πραγματικότητα του παιδιού. Τα συναισθήματα της μαμάς αποτυπώνονται με υπέροχο φαντασιακό τρόπο στο πρόσωπό της (μα τι όμορφες γωνίες!) και ταυτόχρονα η ζωή της κόρης είναι γεμάτη παιχνίδια, βιβλία, αγκαλιές. Πολλές φορές μάλιστα μικρότερες εικόνες ενσωματώνονται σε μια μεγαλύτερη, δημιουργώντας ακόμη πιο ονειρικές καταστάσεις.

Βιβλίο Γελωτοασπίδες
Συγγραφέας Φιλιώ Κ. Λαζανά
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σ’ ένα πολύ όμορφο χωριό, οι κάτοικοι δε γελούσαν ποτέ. Ένα πέπλο μιζέριας και δυστυχίας το σκεπάζει, με την γκρίνια και το παράπονο να έχουν τον πρώτο λόγο στα χείλη των ανθρώπων. Ακόμη και τα παιδιά δε γελούσαν, γιατί δεν άκουσαν ποτέ αυτό τον ήχο, μάλιστα στο σχολείο μάθαιναν, εκτός από γραφή, ανάγνωση και αριθμητική, «τρόπους να γκρινιάζουν και δικαιολογίες για να κλαίγονται»! Επιπλέον, όσες φορές κάποιος γέλασε τυχαία ή αυθόρμητα, μεγάλες συμφορές βρήκαν το χωριό κι έτσι το γέλιο απαγορεύτηκε αυστηρά.

Μια μέρα τα τρία παιδιά του Σαράντου του γανωτή ακούνε από κάτι περαστικούς για το γέλιο κι αρχίζουν να ψάχνουν τι είναι, τι σημαίνει, γιατί δεν υπάρχει στις ζωές τους. Μαζί μ’ έναν ανέλπιστο σύμμαχο αναλαμβάνουν μια σημαντική αποστολή: να πάνε στη Σπηλιά του Γέλωτα και να φέρουν τις γελωτοασπίδες, αρκεί να μην κιοτέψουν, να μη μαλώσουν, να μη χωριστούν. Εμπόδια, αναποδιές, προκλήσεις, κίνδυνοι θα δυσκολέψουν αυτό το μαγικό ταξίδι και τα παιδιά πρέπει να παλέψουν με τον εαυτό τους και με τους πειρασμούς, θα καταφέρουν λοιπόν να φτάσουν ως το τέλος και να παραμείνουν ενωμένα; Ο δυνατός και αδείλιαστος Πυγμαλίωνας, η μικροσκοπική και εύθραυστη Συνετή και ο κλαψιάρης Ευτύχης, με άλλα λόγια η καρδιά, η γροθιά και η ζυγαριά, είναι γραφτό να λύσουν την κατάρα που έχει πέσει στο χωριό. Η λογική, ο δυναμισμός και ο συναισθηματισμός που εκπροσωπούν τα παιδιά της ιστορίας συναποτελούν την προσωπικότητα ενός ηγέτη, σύμφωνα με τη θεωρία του καθηγητή εφαρμοσμένης ψυχολογίας Ντικ Γουόλεν. Φυσικά δεν έχουμε όλοι αυτές τις ιδιότητες στον ίδιο βαθμό και αυτό το αποδεικνύει η ιστορία με τις ανατροπές της, τονίζοντας πως πρέπει να προσπαθήσουμε να δουλέψουμε με τον εαυτό μας ώστε να φτιάξουμε μια ισορροπημένη προσωπικότητα. Μια πολύ ενδιαφέρουσα αλληγορία για όσα μπορεί να πετύχει μια ηγετική φυσιογνωμία.

Σε γενικές γραμμές, η Φιλιώ Λαζανά έγραψε μια εκπληκτική ιστορία, γραμμένη σαν παραμύθι αλλά για μεγάλα παιδιά, γεμάτη με όλα τα συναρπαστικά γνωρίσματα του είδους: κυνήγι θησαυρού, φυλακτά, κατάρες, φανταστικοί τόποι με μαγικά ονόματα και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες. Το κείμενο είναι μια έξυπνη παραβολή για το γέλιο και πώς αυτό μικραίνει όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, αφού οι έγνοιες τον βαραίνουν και τον κάνουν να βουλιάζει. Το γέλιο «έχει την όψη της ευτυχίας, τα χρώματα του ουράνιου τόξου, τη ζεστασιά της αγκαλιάς και τη γλύκα του μελιού. Κι όσο για τον ήχο του, κελαρύζει με τρόπους αμέτρητους, όσες και οι ψυχές των ανθρώπων» (σελ. 31).  Πολύ όμορφες περιγραφές, απολαυστικές επεξηγήσεις και διευκρινίσεις για μερικά από τα περιστατικά της αφήγησης (πώς εδραιώθηκε η κατάρα, γιατί δεν αποκαλύπτεται το όνομα του χωριού, ποιος έφερε τώρα στο φως την ιστορία και με ποιον τρόπο, πώς ζούσε η οικογένεια των τριών παιδιών, πώς συμπεριφερόταν ο δάσκαλος κ. π. ά.), πλούσιο λεξιλόγιο, ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, τρυφερά καλολογικά στοιχεία, άφθονα μικρά περιστατικά που πλαισιώνουν ταιριαστά την κεντρική ιδέα, όλα αυτά δημιουργούν ένα κράμα φανταστικής ιστορίας και αυθεντικών λαογραφικών παραδόσεων.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι ταιριαστή με το περιεχόμενο του κειμένου και ζωντανεύει με ενάργεια, αδρές γραμμές, υπέροχα χρώματα και καλοδουλεμένη μίξη ρεαλισμού με φαντασία ένα συναρπαστικό και γεμάτο νοήματα κείμενο. Χρησιμοποιεί ποικίλα χρώματα ταιριαστά με το σημείο που κειμένου που αναπαριστά, δημιουργεί εικόνες-πίνακες γεμάτους ομορφιά και στήνει ένα παραμυθένιο και ταυτόχρονα ρεαλιστικό τοπίο.

Βιβλίο Άγνωστες λέξεις 
Συγγραφέας Σοφία Αυγερινού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Πόλις
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Σοφία Αυγερινού έγραψε μια ιδιαίτερη, διαφορετική νουβέλα που, με αφορμή την προσωπική ιστορία του πρωταγωνιστή, παραθέτει διάφορες σκέψεις γύρω από τις λέξεις και τη χρήση και τη σημασία τους στην καθημερινότητά μας, σκέψεις δοσμένες όμως όχι με ξεκάθαρο τρόπο αλλά με ένα γοητευτικό κράμα σουρεαλισμού και ποιητικότητας. Υπάρχει φυσικά πλοκή και μια κλιμάκωσή της που δημιουργεί σασπένς, υπάρχουν όμως και θύλακες προσεγμένης περιγραφικής αφήγησης που δημιουργούν ένα μυστηριώδες τοπίο στο οποίο ο αναγνώστης προσπαθεί να εξιχνιάσει τι συμβαίνει με τον άνθρωπο που αρχίζει ξαφνικά να γεμίζει το σπίτι του με χαρτάκια γεμάτα άγνωστες λέξεις. Την ιστορία αφηγείται η ξαδέλφη του, η οποία σε σταθερή εβδομαδιαία βάση πηγαίνει να καθαρίσει το σπίτι του όπου ζει με τους τυφλούς γονείς του, ένα παράδοξο και σχεδόν γκροτέσκο ζευγάρι με καλλιτεχνικές και προσωπικές ιδιαιτερότητες που δεν οφείλονται τόσο στην ηλικία τους όσο στον ψυχοσυναισθηματικό τους κόσμο. Πηγαίνει λοιπόν κάθε Πέμπτη και τους καθαρίζει και πιάνει κουβέντα με τον νεαρό για να καταλάβει τι σημαίνουν γι’ αυτόν αυτές οι λέξεις («απρόσπορος», «εμπρυφώ» κλπ.). Ανησυχεί γιατί ξέρει πως μεγάλωσε σε περίεργες συνθήκες και συνήθως είναι μετρημένος, σοβαρός και εργατικός, επομένως τι του συνέβη και απέκτησε αυτήν την περίεργη εξωστρέφεια;

Ο γιος μουρμουρίζει «Δεν είναι αυτό» και «Δεν είναι σωστό» όλη την ώρα και δημιουργεί λέξεις που δεν μπορούν να μετουσιωθούν σε κείμενο, δεν ταιριάζουν η μία με την άλλη. Παραδέχεται πως τις βλέπει στον ύπνο του όπου κάτι του λέει πως ανάμεσά τους υπάρχει μία σημαντική λέξη που, αν τη βρει, θα του αλλάξει τη ζωή, θα καταφέρει όμως ποτέ να το πετύχει αυτό; Και τι θα συμβεί ως τότε; Η αφηγήτρια ανησυχεί, λόγω των γονιών του, πως ήρθε η ώρα που τον χτύπησε η αρρωστημένη κληρονομικότητα ή ίσως πρόκειται για ξεκίνημα οικογενειακής διαταραχής ή μια έξαρση της υποχονδριακής λεπτολογίας που τον χαρακτήριζε έτσι κι αλλιώς, είναι όμως έτσι; Από την άλλη, οι τυφλοί θείοι ζωγραφίζουν, εκείνος τοπία που αποπνέουν μια αλλόκοτη ποιότητα, εκείνη πορτρέτα που ξεπερνούν τις χειρότερες υπερβολές του κυβισμού, φτάνοντας όμως το πάθος τους για τη ζωγραφική σε υπερβολικό επίπεδο, μιας και γεμίζουν κι αυτοί το σπίτι με πίνακες, προκαλώντας χωρίς ειρμό την αισθητική και την οπτική. Η αφηγήτρια τους άφησε ήσυχους στην άκακη, όπως θεωρεί, τρέλα τους, μήπως όμως αυτό εξελιχθεί σε διαστροφή; Και με τι συνέπειες;

Με τη σειρά της, η αφηγήτρια έχει τα δικά της προβλήματα, ζει με μια μάνα με χλιαρή και αμήχανη συμπόνια για τα προβλήματα της κόρης της, πρόθυμη να προσφέρει βοήθεια, την οποία όμως φυσικά δεν προσφέρει ποτέ αφού «τα προβλήματά μας δεν μπορούν να τα λύσουν οι άλλοι». Η αφηγήτρια αναρωτιέται γιατί αφήνεται να μεγαλοποιεί τα πράγματα και γιατί βλέπει το μερίδιο της ευθύνης της να είναι ανεδαφικά μεγαλύτερο απ’ ό,τι της αναλογεί. Η απάντηση είναι μία: αν αποτύχει να λύσει το πρόβλημα του ξαδέλφου της θα είναι η πρώτη της αποτυχία στη ζωή και δεν το θέλει. Παρατηρεί λοιπόν και καταγραφεί τα πάντα ενώ απευθύνεται και στον αναγνώστη («Αν το καλοσκεφτείτε όμως θα δείτε ότι…» κλπ.).

Μέσα σε όλη αυτήν την αγωνία της αφηγήτριας να ανακαλύψει τι συμβαίνει στον ξάδελφό της, έστω να βρει εκείνη τη λέξη που αυτός ψάχνει, ξεπηδούν σύντομες σκέψεις για τον ρόλο και τη σημασία των λέξεων στη ζωή μας, για την τελευταία στιγμή που αντικρίσαμε κάποιον χωρίς να ξέρουμε πως εκείνη ήταν όντως η τελευταία, για τα δυσβάσταχτα ψυχολογικά βάρη που μας φορτώνονται ακούσια από άλλους ή τα σηκώνουμε εμείς, έγνοιες και σκέψεις που έχουν απασχολήσει σίγουρα τη συγγραφέα στη ζωή της και τώρα τις σκορπάει με ταιριαστό τρόπο μες στο κείμενο διακόπτοντας τη ροή και εμπλουτίζοντας την αφήγηση με διαχρονικές αλήθειες. «Άγνωστες λέξεις» έχει η αφηγήτρια και μοιράζεται με τον αναγνώστη τις ανησυχίες της και την έγνοια της για τον ξάδερφο που από τη μια στιγμή στην άλλη γέμισε τον τόπο με χαρτάκια όπου είναι γραμμένες λέξεις παράξενες, αδόκιμες και σπαράγματα συνθετότητας βασικών εννοιών. Λέξεις που δεν είναι παρά «συμπτωματικοί συνδυασμοί άναρθρων ήχων που κάποια μέρα θεωρήθηκαν σωστοί, απαραίτητοι για την εξέλιξη του πολιτισμού, αγκίστρια που μας άρπαξαν από τον βυθό και μα ανέβασαν στην κορωνίδα της ύπαρξης, σαν άστρα μέσα στο τίποτε, ανάμεσα στα άστρα και στο τίποτε» (σελ. 94).

Βιβλίο Κάτι καταπληκτικό 
Τίτλος πρωτοτύπου Une Chose Formidable
Συγγραφέας-Εικονογράφος Rebecca Dautremer
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα υπέροχο, πρωτότυπο και διαφορετικό βιβλίο για παιδιά από 8 ετών και πάνω που διαβάζεται όμως και από μεγάλους. Κείμενο που ρέει, ενδιαφέρουσες διαχρονικές απόψεις πάνω στη φιλία, την αγάπη και άλλα συναισθήματα και μια πραγματική έκπληξη για το τέλος! Η συγγραφέας ρίχνει τον λαγό Ζακομινούς σε μια νέα περιπέτεια και με κράτησε μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία σελίδα αιχμάλωτο της πένας της. Δύο φίλοι στύβουν το μυαλό τους να ανακαλύψουν τι έπρεπε ο ένας από αυτούς να αποκαλύψει στον άλλον κι έτσι ξεδιπλώνονται συναρπαστικές περιπέτειες που αφορούν αποχωρισμούς και γιορτές, γνωριμίες και αλληλεγγύη, αγάπη και δοτικότητα. Η γραφή είναι εξαίρετη από κάθε άποψη και στήνει ένα αξέχαστο σύμπαν γεμάτο λεπτομέρειες: οι δύο φίλοι ανακάλυψαν την αξία και τον ρόλο κάθε πλάσματος στη φύση με αφορμή ένα αστείο ζουζούνι που συνάντησαν στον δρόμο τους, θυμήθηκαν το καφέ όπου γνωρίστηκαν και τη μηλόπιτα της γιαγιάς του Ζακομινούς, αναχωρούν μ’ ένα πλοίο τραγουδώντας «Κουράγιο, σύντροφοι» (άρα ήταν μετανάστες ή εξόριστοι; ), πολεμούν δίπλα σ’ έναν άοπλο στρατιώτη που τους έκανε να γελάνε και το είχαν τόση ανάγκη και τελικά, όταν ο Ζακομινούς θυμάται τι ήθελε να μοιραστεί με τον Πολικάρπ έρχεται τούμπα όλη η ιστορία και διαπιστώνουμε πως όλα αυτά δεν είναι μόνο πολύτιμες αναμνήσεις αλλά και τα γερά θεμέλια της φιλίας τους.

Για την εικονογράφηση δεν υπάρχουν λόγια. Η Rebecca Dautremer που έγραψε και το κείμενο ζωγραφίζει απίθανους πίνακες σε κάθε σελίδα γεμάτους χρώματα, λεπτομέρειες, τολμηρές προοπτικές και οπτικές γωνίες και παίζει με το μάτι του αναγνώστη. Όταν μπαίνουμε στην καθαυτή ιστορία, ακολουθείται ένα ευφυές μοτίβο: ξεκινάμε με τους δύο φίλους που σκέφτονται, συνεχίζουμε με ένα εξαίσιο αισθητικά σαλόνι σχετικό με την εκάστοτε ιστορία, προχωράμε με το κείμενο και τη συνοδευτική εικόνα κι επιστρέφουμε στους δύο φίλους, οι οποίοι όμως έχουν αλλάξει πλευρό (στρίβουν αριστερά, δεξιά, μπροστά και πίσω) ενώ η καρέκλα του ταύρου Πολικάρπ αρχίζει να καταρρέει από το βάρος του! Εκπληκτικοί πίνακες ζωγραφικής στολίζουν το κείμενο και τους χάζευα για ώρες, θαυμάζοντας τις λεπτομέρειες, την τολμηρή ματιά, τον άψογο συνδυασμό σουρεαλισμού και πραγματικότητας και μελετώντας προσεκτικά το ζωόμορφο περιβάλλον των δύο φίλων. Ο κήπος στο πρώτο δισέλιδο είναι μι υποδειγματική σπουδή στην αντίθεση φωτός και σκιάς, ο φωτισμός και οι φωτοσκιάσεις υποδειγματικές και φυσικά οι λεπτομέρειες είναι εντελώς απρόσμενες: δείτε πώς είναι ντυμένο το κοτοπουλάκι στο καφέ της Ζολιέτ, απολαύστε το χορταστικό δισέλιδο με τα ζώα στην αποβάθρα (πόσα διαφορετικά στιγμιότυπα μέσα σε μια εικόνα, πόσα διαφορετικά ζωόμορφα πρόσωπα, τι προοπτική!), προσέξτε την ανάγλυφη σχεδόν ανάγκη για ξεκούραση σε συνδυασμό με τον φόβο για τον εχθρό στη σκηνή των χαρακωμάτων και δακρύστε με την τελευταία εικόνα-επιτομή των όσων διαδραματίστηκαν στο βιβλίο.

«Κάτι καταπληκτικό» προσπαθεί να θυμηθεί ο Ζακομινούς στον φίλο του, τον Πολικάρπ, κι έτσι ξεκινάει ένα εκπληκτικό ταξίδι φιλίας, αυτογνωσίας και αγάπης που επισφραγίζεται από μια μεγάλη αποκάλυψη. Μήπως τελικά δεν έχει σημασία αν θα θυμηθεί ο φίλος μας ή όχι αλλά πώς θα εκτιμήσουμε αυτά που έχουμε στη ζωή μας και μας ολοκληρώνουν ως χαρακτήρες και προσωπικότητες; Ένα βιβλίο-δώρο ζωής.