Βιβλίο Παράλληλοι κύκλοι 
Συγγραφέας Γιώτα Βασιλείου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω με το πιο «ανάλαφρο» διήγημα, τη «Συμμορία ηλιθίων», ένα ξεκαρδιστικό και ταυτόχρονα τραγικό μες στην κωμικότητά του κείμενο για δύο διαρρήκτες, που ο ένας είναι χειρότερος από τον άλλον σε χαζομάρα ή μάλλον ατυχία. Η Γιώτα Βασιλείου κατάφερε να γράψει μια περιπέτεια που, κατά βάση, θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε μόλις μια παράγραφο. Να όμως που με το ταλέντο της και τα ευρήματα που ανακαλύπτει ζωντανεύει μια νυχτερινή διάρρηξη με σπαρταριστό χιούμορ, κινηματογραφικότητα και μια αναπάντεχη έκπληξη στο τέλος, δημιουργώντας αξέχαστες σκηνές. Ο Μπόλεκ κι ο Λόλεκ….συγνώμη, το αφεντικό κι ο βοηθός του, προσπαθούν να μπουκάρουν σ’ ένα σπίτι, με τις βλακείες τους να ακολουθούν κολλητά η μία την άλλη. Ο πλαδαρός και ψηλός βοηθός τρώει συνέχεια φάπες που ακούγονται σα βροντές μες στην ησυχία της νύχτας, μάλιστα μία εξ αυτών «είχε άσχημο εξαγόμενο για τον χοντρό. Η μασέλα του ξεκόλλησε από τα ούλα κι εκσφενδονίστηκε ίσαμε δυο μέτρα μακριά», οπότε ακολούθησε ένας μικρός χαμός. Διασκέδασα με την εκφορά του λόγου του και με τον τρόπο που τραβάει τα σύμφωνα, ξεκαρδίστηκα από το πώς προσέχει μόνο ο ένας όσο ο άλλος πέφτει σε λάθη και τότε γίνεται η ανατροπή: πέφτουν σε μαύρη γάτα! Ο βοηθός παραλύει: «Γάτα! Μαύρη! Γρουσσσσουσσζιά, αφεντικό». Θα τους πιάσουν λοιπόν ή θα κλέψουν και θα φύγουν ανενόχλητοι;

Σε άλλο κλίμα μα εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η «Εκδίκηση στη νιοστή», όπου μια ψυχοθεραπεύτρια δουλεύει ως ψυχολόγος υποστήριξης σε γραμμή για κακοποιημένες γυναίκες και παιδιά. Έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα με ιδιαίτερες ικανότητες κι ένα όχι και τόσο νόμιμο χόμπι, που όμως την έχει βοηθήσει σημαντικά στη δουλειά της. Ακούει και συμβουλεύει γυναίκες γεμάτες ανασφάλεια, φόβο και ντροπή, που πολλές φορές καλούν για να πετάξουν απλώς από πάνω τους το φορτίο, να νιώσουν για λίγο απελευθερωμένες. Δεν είναι όλες έτοιμες να συζητήσουν το πρόβλημά τους ούτε να ακούσουν τι έχει να τους πει ο συνομιλητής στην άλλη άκρη της γραμμής. Το τηλεφώνημα μιας αποφασισμένης γυναίκας θα βάλει σε υποψίες την ψυχολόγο και χάρη στην παρατηρητικότητά της θα ανοίξει ξανά ένας φάκελος που έχει κλείσει από τριετίας. Μια φωνή από το παρελθόν, ένα καρτοκινητό από το εξωτερικό και ο βόμβος ενός κλιματιστικού είναι τρία ασύνδετα χαρακτηριστικά που όμως συγκροτούν μια ανατριχιαστική ιστορία γεμάτη ένταση και σασπένς. Πρόκειται για ένα από τα πιο συμπυκνωμένα διηγήματα της συλλογής και καταγράφει ένα συναρπαστικό παιχνίδι γάτας και ποντικιού που με συνεπήρε ως την τελευταία λέξη.

Επίσης μου άρεσαν «Η σιωπηλή ώρα» και «Τα μεταξωτά βρακιά». Στο πρώτο, μια σαρανταδυάχρονη γυναίκα που ζούσε μόνη της βρέθηκε δολοφονημένη στο σπίτι της. Κάποτε ήταν μαζεμένη, αθόρυβη, μοναχική αλλά τελευταία  έβριζε και τσακωνόταν με όλους. Υπάρχουν τρεις μάρτυρες, άλλοι τόσοι ύποπτοι και όλοι είναι μπλεγμένοι σε μια σκληρή ιστορία εκδίκησης που με συγκίνησε. Το δεύτερο, είναι μια συναρπαστική ιστορία που μ’ έβαλε κατευθείαν σε μια κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του υπόκοσμου και ξεδιπλώνει μια περιπέτεια με πολύ ξύλο, κλάμα και αποχωρισμούς. Με κλιμακούμενη δράση και ανατροπές, η δεκασέλιδη αυτή ιστορία με αποχαιρέτησε με αναπάντεχο τρόπο, αφήνοντάς με μ’ ένα λοξό χαμόγελο έκπληξης μα και ικανοποίησης στα χείλη. Μια από τις καλύτερες μορφές εκδίκησης.

Γλώσσα του υποκόσμου, αν και πιο «λαϊκή» έχουμε και στο «Σόλο καπίκι», όπου παρακολουθούμε τι συμβαίνει στον καφενέ του Βρασίδα του Κουλού στο Μενίδι. Ένα καταγώγιο που στην πραγματικότητα φιλοξενεί πρέφα, πόκα, ζάρια, στοιχήματα, «Φίσκα στο ρεμάλι και τον χασίκλα ο καφενές». Ένα βράδυ, μια πανέμορφη γυναίκα θα ζητήσει να κάνει ένα τηλεφώνημα κι αυτό θα φέρει τα πάνω κάτω στο μαγαζί, με αποτέλεσμα… Το ιδιαίτερο και προσεγμένο λεξιλόγιο της πιάτσας δίνει μια αυθεντικότητα στο κείμενο και θυμίζει πολύ Νίκο Τσιφόρο. Το απολαυστικό χιούμορ είναι καλοδεχούμενο: «Καμιά ώρα, ή τόσο, μετά, αφού το μαγαζί είχε γίνει υπόλοιπο εκπτώσεων κι οι θαμώνες ρετάλια που παρέμειναν απούλητα…» (σελ. 23). Σε εντελώς άλλη θεματολογία μας μεταφέρουν τα «Λουλούδια στην άβυσσο», ένα συγκινητικό, ανατριχιαστικό κείμενο, για μια γυναίκα εγκλωβισμένη κάτω από ερείπια μετά από σεισμό και πώς προσπαθεί να βγει από τον τάφο με τη βοήθεια και την εμψύχωση της μητέρας της. Το τέλος μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, απόλυτα αληθινή.

Μια γλυκόπικρη ιστορία διαβάζουμε στην «Πρόσκληση σε γεύμα», η οποία μας ταξιδεύει πίσω στο 1930, σε ένα χωριό της Ηπείρου, χειμώνα καιρό. Η Λένη και ο Παναγής δείχνουν ευτυχισμένο ζευγάρι αλλά εκείνος δε χάνει ευκαιρία να τη μειώνει και να την κακοποιεί με κάθε πιθανό τρόπο. Τελικά, ο Παναής εντοπίζεται νεκρός και η Λένη καλεί τον χωροφύλακα που της το ανακοινώνει σε γεύμα. Η προσεγμένη χρήση ντοπιολαλιάς δίνει αληθοφάνεια στα γεγονότα ενώ το γεύμα στήνει ένα γλυκόπικρο σκηνικό, μιας ο χωροφύλακας με τη χήρα γευματίζουν στη σκιά ενός τραγικού γεγονότος με τρόπο που δείχνει την ανάγκη του ανθρώπου για επαφή, για επικοινωνία. Απότομο τέλος έχει το «Πίσω από το τζάμι», όπου ένας άντρας παρακολουθεί μια κοπέλα που τη θαύμαζε από τα σχολικά τους ακόμη χρόνια, τότε που ή δεν του έδινε σημασία ή τον κοίταζε με οίκτο ή τον εκμεταλλευόταν. Είναι ανατριχιαστικός ο τρόπος που μαθαίνουμε τις αλλαγές στη ζωή της κοπέλας μέσα από τα μάτια του διώκτη της που ξέρει και βλέπει τα πάντα από τη ζωή της τόσα χρόνια μετά. Παραμένει όμως αόρατος για κείνη, ζει πίσω από ένα τζάμι και στο παγκάκι απέναντι από το σπίτι της χαράζει μια γραμμή για κάθε μέρα που δεν την έχει αγγίξει.. «Το αίμα στάζει ήσυχα όταν δεν το κοιτάς» (σελ. 114).

Με το μυαλό και την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα παίζει και το «Τα μάτια του άλλου», όπου ένας ψυχίατρος συζητά μ’ έναν δολοφόνο τριών ανθρώπων και σύντομα το παιχνίδι αλλάζει κανόνες. Γιατρός και ασθενής αρχίζουν να γίνονται ένα, να αλλάζουν θέσεις, να παίζει ο ένας με το μυαλό του άλλου, στην προσπάθειά του να κυριαρχήσει σε αυτό το προκλητικό παιχνίδι «ανάκρισης». Ωμή η παραδοχή του δολοφόνου: «Όταν κάποιος με κοιτάζει και βλέπω πίσω του τον εαυτό μου -στραβό, λειψό, μικρό- τότε ξέρω πως πρέπει να τον σβήσω από τον χάρτη. Δεν αντέχω να καθρεφτίζομαι σε μάτια που με ακυρώνουν» (σελ. 134). Το τέλος με άφησε χωρίς ανάσα. Ιδιαίτερη μνεία θα κάνω στο «Μαχαίρι», μιας και η ιστορία ξεδιπλώνεται εν είδει πρακτικών ανάκρισης και η συγγραφέας προσέχει την κάθε λεπτομέρεια για καλύτερη πιστότητα και αληθοφάνεια. Το ακόμη πιο πρωτότυπο όμως είναι που  ανακρίνεται το μαχαίρι που χρησιμοποιήθηκε ως φονικό όπλο! «-Τον σκότωσες εσύ; -Εγώ απλώς υπάκουσα. Το χέρι είναι που αποφασίζει να σκοτώσει» (σελ. 129). Ενδιαφέρουσες διαχρονικές αλήθειες και απόψεις: «Μα το αίμα δεν φεύγει. Μένει κάτω απ’ τη λάμα. Όπως η θύμηση αυτού που έκαναν μένει κάτω από το πετσί τους» (σελ. 129).

Κεντρικός άξονας σε αυτά και στα υπόλοιπα διηγήματα της συλλογής είναι η εκδίκηση, «αρχαία όσο και ο άνθρωπος», που γεννήθηκε από την ανάγκη, από την ώθηση να αποκατασταθεί μια ισορροπία που κάποιος τη χάλασε. Έχει διάφορες μορφές και γεννιέται με διαφορετικές αφορμές. Είτε ξεσπάει γρήγορα είτε είναι υπομονετική, στοχεύει στην καταστροφή αλλά είναι και μάθημα επιβίωσης, προχωράς δηλαδή αντέχοντας όσα προσπαθούν να σε λυγίσουν. «Για κάποιους είναι όπλο, για άλλους καταφύγιο», όπως λέει χαρακτηριστικά η συγγραφέας. Πολλές φορές όμως είναι και η επιστροφή των πράξεών μας: «Ό,τι σπέρνεις, στο τέλος βρίσκει τρόπο να γυρίσει πίσω». Κάθε διήγημα λοιπόν της συλλογής είναι και μια διαφορετική πλευρά της εκδίκησης, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Κάθε τέλος μια επιστροφή, κάθε κείμενο και μια διαφορετική αναγνωστική εμπειρία.

Βιβλίο Νυχτερινοί ψίθυροι 
Συγγραφέας Απόστολος Ευγενικός
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ηδυέπεια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Απόστολος Ευγενικός έγραψε μια καλή ανατρεπτική ιστορία γεμάτη δράση, κυνηγητό, ανακρίσεις και απανωτές εκπλήξεις. Ξεδιπλώνει μια ιστορία γεμάτη μυστικά, διπλές ταυτότητες, κρυφά χαρτιά και αναπάντεχες εξελίξεις σε μια ιστορία που μιλάει για τη δικαιοσύνη και την τιμωρία, καθώς και για την καταστροφή που αυτές επιφέρουν σε αθώες ανθρώπινες ψυχές. Ο επιχειρηματίας Παρασκευάς Σακελλαρίου, που ξεκίνησε με όνειρα και σχέδια και τώρα το μέλλον του έχει μετατραπεί «σε μια μάζα από σκιές και αβεβαιότητα», θα είναι ο πρώτος κρίκος μιας αλυσίδας γεμάτης λάθη, παραλείψεις και δίψα για εκδίκηση. Τι συνέβη στα πρώτα επιχειρηματικά του βήματα; Ποιος θέλει το κακό του και πόσο καλά έχει στήσει το σχέδιό του γύρω από τον Σακελλαρίου;

Την υπόθεση αναλαμβάνει η αστυνόμος Μελίνα Αποστολίδη, μια διορατική και ψύχραιμη γυναίκα που δε μασάει τα λόγια της. Εργάζεται στο Τμήμα Εγκλημάτων Κατά Ζωής έχοντας επιβιώσει σ’ έναν πολύ σκληρό κόσμο, δεν έχει συναισθηματισμούς και ακολουθεί μια ζωή γεμάτη πειθαρχία. Πολύτιμη βοήθεια στο πλάι της είναι ο σύζυγός της, ο Σάββας, ένας άνθρωπος που ισορροπεί την καθημερινότητά της, την ακούει, την καταλαβαίνει, μιλάει μόνο όταν είναι απαραίτητο καθώς και η δεκάχρονη κόρη τους, Αριστέα. Η ομάδα της Αποστολίδη αποτελείται από εκλεκτά μέλη: τον ιατροδικαστή Σωκράτη Τζαβάρα, τον Αστυνόμο Α΄ Γιάννη Πετρίδη -ο πιο έμπειρος της ομάδας, υπαρχηγός της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Εγκλημάτων Κατά Ζωής και Ιδιοκτησίας όπου ανήκει και το Τμήμα Εγκλημάτων Κατά Ζωής-, την Υπαστυνόμο Β΄ Ιοκάστη Αλεξάνδρου -ο Αϊνστάιν της ομάδας-, τους ανθυπαστυνόμους Σταμάτη Αργυρό και Ερμόλαο Ιακώβου -οι νεότεροι στη δουλειά, παθιασμένοι με αυτήν- που συγκροτούν μια δυνατή παρέα, με ακατάλυτους δεσμούς και εμπιστοσύνη. Παρ’ όλ’ αυτά, οι προκλήσεις που γεννάει η υπόθεση θα βάλουν σε κίνδυνο τη συνοχή και την αλληλοϋποστήριξή τους

Η αφήγηση είναι στρωτή, επίπεδη, με ωραίες περιγραφές τόπων και χώρων και ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις: «Η Πατησίων είναι πάντα όμορφη το βράδυ, σαν να σου δηλώνει ότι η Αθήνα θυμάται να είναι κομψή, ακόμα κι όταν τη σκοτώνεις» (σελ. 57).  Πατησίων, Κολωνάκι, Κυψέλη, Χαλάνδρι, Νέα Σμύρνη, Φιλοθέη είναι μερικά μόνο από τα σημεία που μας ταξιδεύει το κείμενο και η υπόθεση ξεδιπλώνεται στηριγμένη σε απανωτές εκπλήξεις. Βρήκα σχεδόν κινηματογραφικές τις σκηνές καταδίωξης και μάχης, στακάτες τις σκηνές της ανάκρισης και σωστό τον χειρισμό της πλοκής. Δυστυχώς, σημαντικά μειονεκτήματα του βιβλίου είναι τα τυπογραφικά λάθη και οι αβλεψίες (μεταξύ άλλων, το μαγαζί «Θάλεια» στην Κυψέλη σε ένα σημείο αναφέρεται ως «Κυβέλη»), οι αφηγηματικές ασυμβατότητες (π. χ. «Μπαίνοντας στο γραφείο της» αλλά αμέσως μετά «Η πόρτα άνοιξε απότομα» και τότε μπήκε), η αναπάντεχη χρήση ωμών υβριστικών σχολίων (σε δύσκολες στιγμές μεν αλλά οι εκάστοτε χαρακτήρες δεν έδειχναν να χρησιμοποιούν ως τότε τέτοιο λεξιλόγιο), η χρήση λέξεων της αργκό πάλι από πρόσωπα που δεν το περίμενα («σακαφιόρα», μια αρκετά ιδιωματική λέξη που δε χρησιμοποιεί κάποιος ως πρώτη βρισιά εν βρασμώ ψυχής) και οι επαναλήψεις. Η αποκάλυψη της αλήθειας φέρνει στο φως ένα σφιχτοδεμένο πλάνο και ταυτόχρονα ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού, από το οποίο αυτός που παύει να είναι χρήσιμος φεύγει από τη μέση. Οι «Νυχτερινοί ψίθυροι» είναι μια αστυνομική ιστορία όπου οι απαντήσεις υπάρχουν αλλά είναι μπλεγμένες μεταξύ τους, ανακατεμένες σε μια θολή δίνη στοιχείων και η οποία μοιάζει με μια κλήρωση ζωής και θανάτου. Ποιος λοιπόν κινεί την κληρωτίδα και ποια θα είναι τα τυχερά νούμερα που θα επιβιώσουν;

Βιβλίο Η τρίτη γυναίκα
Συγγραφέας Αντώνης Ζερβός 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αντώνης Ζερβός έγραψε ένα πολύπλοκο και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ιστορίες που εμπλουτίζουν την καθαυτή πλοκή, ευρηματικές ανατροπές και καλοδουλεμένα ψυχογραφήματα. Μέσα σε 400 περίπου σελίδες ξεδιπλώνεται η άνοδος και η πτώση ενός ανθρώπου που έκανε ένα σύντομο μπαμ, έπεσε στην αφάνεια και εκτινάχτηκε ξανά, πατώντας κυριολεκτικά επί πτωμάτων. Ταυτόχρονα, ακολουθούμε μαζί με τον αστυνόμο Στάβαρη (που γνωρίσαμε στο «Deadline») ένα μπερδεμένο κουβάρι ανακρίσεων και ερευνών, γεμάτων από αναπάντεχους υπόπτους και βυθιζόμαστε στο οικογενειακό παρελθόν του συγγραφέα όπου κρύβονται κάποια σημαντικά μυστικά. Καταλήγουμε μάλιστα σ’ ένα τέλος που προσωπικά χρειάστηκε να το διαβάσω δυο-τρεις φορές για να καταλάβω τι συνέβη, όχι γιατί ήταν δυσνόητο αλλά γιατί ο συγγραφέας σκόρπισε με τέτοιο τρόπο τα κλειδιά των γρίφων στο βιβλίο που, αν παρασυρθείς από τις ανατροπές και τη δράση, τα έχεις χάσει, σου έχουν διαφύγει.

Ο συγγραφέας Άλκης Βρεττός δημιούργησε τον δολοφόνο Βαλτάσαρ που στιγμάτιζε απόκοσμα, μικρά έργα τέχνης στα θύματά του και την αστυνόμο Κέλλυ Βαλταδώρου, την όμορφη και αδίστακτη διώκτριά του. Η ιστορία του στοίχειωσε τους αναγνώστες αλλά στη συνέχεια η συγγραφική του πορεία ήταν καθοδική. Η Πένι Μολφέτα, η μάνατζέρ του, τον χαρακτήρισε «ανυπόφορα αυτοκαταστροφικό», οπότε κάποια στιγμή χάθηκε η έμπνευση, έγιναν κάποια λάθη και πλέον ο Βρεττός ζει ξεχασμένος, βουτηγμένος στο ποτό. Ξεπουλάει ό,τι ελάχιστο έχει απομείνει από το ταλέντο του γράφοντας επί πληρωμή μέτρια βιβλία για λογαριασμό άλλων. Μια στο τόσο κάποιος τον ξεθάβει και του κάνει αφιερωματικές βραδιές αλλά «οι περίεργοι που ήθελαν να δουν πώς είναι ένα ξεπεσμένο ταλέντο, όλο και λιγότεροι». Κάποια στιγμή, ο Βαλτάσαρ του στέλνει έναν φάκελο με τη φωτογραφία μιας νεκρής γυναίκας και του αναθέτει να γράψει την ιστορία της μέσα σε εννιά μήνες αλλιώς θα σκοτωθεί αγαπημένο του πρόσωπο. Η επιστολή είναι ανατριχιαστική: «Νιώθω το μεγαλείο σου, είναι δικό μου. Το ζω. Με ανέσυρες όταν κειτόμουν χαμένος. Σ’ το ανταποδίδω τώρα. Ο κόσμος σε χρειάζεται. Εγώ σε χρειάζομαι, να κερδίσουμε τη θέση μας ξανά».

Μια άγρια έξαψη ξυπνάει στον Βρεττό αυτό το αρρωστημένο παιχνίδι και αρχίζει να χτίζει την ιστορία του, να ψάχνει τα σημάδια που άφησε ο δολοφόνος για να εντοπιστούν, να δημιουργεί σκοτεινές και ανατριχιαστικές πλοκές, παρ’ όλο που αυτό δοκιμάζει τις ψυχικές του αντοχές. Μια σκοτεινή, ακαταμάχητη έλξη τον κάνει να αφοσιωθεί στις λεπτομέρειες της φωτογραφίας με τη νεκρή γυναίκα. Ένα πτώμα σ’ ένα συνηθισμένο δάσος, «Βρύα, πεσμένα φύλλα, ρίζες και κορμοί». Μια ψόφια καρακάξα στη βάση του λαιμού της. Αρχίζει να μπαίνει στο μυαλό του δολοφόνου, να παρατηρεί τις λεπτομέρειες, να τις ανασυνθέτει, να ψάχνει τι συμβολίζουν, γιατί και πώς έστησε έτσι το θύμα του ο «Βαλτάσαρ». Ο Άλκης μεγάλωσε με τις ιστορίες του παππού Σταύρου, που έλεγε παραμύθια φερμένα από παράξενες γωνιές της θάλασσας, αφού ήταν χρόνια ναυτικός και είχε γυρίσει όλο τον κόσμο. Έλεγε λοιπόν στα εγγόνια του παραμύθια από μέρη παράξενα, σοκάκια σκοτεινά, και τους έδειχνε την παλιά υδρόγειο πάνω στο γραφείο. «Οι ιστορίες ψιθυρίζονται τη νύχτα, στο φως σιωπούν». Αυτό ακολουθεί και τώρα ο Βρεττός, με την αδρεναλίνη της επιτυχίας να τον μεταμορφώνει σε τέρας. Ποιος είναι όμως στην πραγματικότητα ο Βαλτάσαρ, πώς διάλεξε το θύμα, πώς σχεδιάζει το χτύπημα, πώς ξέρει τόσα πολλά για τη ζωή και τον χαρακτήρα του Άλκη;

Έτοιμο λοιπόν το πρώτο βιβλίο, ο ήρωάς μας αρχίζει να κινεί τα νήματα της επικείμενης έκδοσης όπως αυτός θέλει, τρελαίνοντας τη Μολφέτα, η οποία όμως διαβλέπει πως έχει στα χέρια της κάτι πραγματικά καλό. Νέα σαρωτική επιτυχία ξεκινάει, με τον Βαλτάσαρ να στέλνει ξένες, ανώνυμες, καταδικασμένες στην αφάνεια γυναίκες. Ο Βρεττός έχει μεταμορφωθεί, έχει γίνει αδίστακτος: «Δε με ενδιέφερε ποια θα απεικονιζόταν στην επόμενη φωτογραφία που θα αναλάμβανα να γράψω την ιστορία της, αρκεί να ήταν ξένη. Αρκεί να λάμβανα τη φωτογραφία» (σελ. 79). Τα βιβλία του γίνονται ανάρπαστα, διασκευάζονται σε ταινίες, μεταφράζονται. «Ήμουν με διαφορά ο καλύτερος της γενιάς μου…Ήμουν ο ροκ σταρ της αστυνομικής λογοτεχνίας» (σελ. 84). «Ο χρόνος με βοήθησε να σκληρύνω. Να θάψω τους φόβους κάτω από την πιστή τήρηση των κανόνων που εκείνος επέβαλε με τον τρόπο του. Να δω την πραγματική ουσία της ανίερης, άτυπης συμφωνίας κυρίων που μας έδενε. Ήμασταν και οι δυο ταλαντούχοι, ο καθένας στο δικό του μερίδιο θανάτου. Προικισμένοι. Εκείνος να τροφοδοτεί τους εφιάλτες μου, εγώ να του προσφέρω τη στρατιά των ακολούθων που ονειρευόταν» (σελ. 86). Δε φοβάται μην απογοητεύσει τον άγνωστο αποστολέα αλλά μην εξαφανιστεί το ίδιο αιφνιδιαστικά όπως εμφανίστηκε. Ο Βρεττός έχει μετατραπεί συν τω χρόνω σε δύστροπο, ανυπόφορο, επιθετικό μπάσταρδο, «ένα καταραμένο πρεζόνι θανάτου που ζητούσε τη δόση του».

Γύρω από τον Άλκη έχουμε, εκτός από τη Μολφέτα, τη Ραλλού, την καλύτερή του φίλη, που τον στήριξε οικονομικά, δίνοντάς του δουλειά στο φαρμακείο της, η οποία ανησυχεί για την υγεία του και για την καθοδική του πορεία. Σημαντικό ρόλο παίζει και ο αδελφός του, Στηβ, με τον οποίο έχουν κακές σχέσεις. Ο Στηβ, πάντα δύσκολος και ζόρικος, έχει μια εξάχρονη κόρη, τη Δανάη, έχει πλέον χωρίσει κι έχει προχωρήσει τη ζωή του. Ο Άλκης καταφεύγει στο πατρικό του στη Νίκαια, από κει που έφυγε ένα βράδυ και δεν ξαναγύρισε. Απομονώνεται για να γράψει αλλά το παρελθόν του ξυπνάει σταδιακά και τον πληγώνει. Φτάνει ακόμη και σε μια μοιραία στιγμή της εφηβικής του ζωής που ακόμα δεν έχει επουλωθεί ψυχικά από αυτό που βίωσε. Ταυτόχρονα, στο σπίτι μπαινοβγαίνει ο κυρ-Ισίδωρος, φίλος του παππού Σταύρου, μια μοναχική και μυστηριώδης προσωπικότητα, που δείχνει να τα έχει χαμένα, ίσως όμως και όχι. Τι κρύβεται πίσω από τις διφορούμενες απαντήσεις του και γιατί βυθίζεται διαρκώς στο παρελθόν, με τον ισχυρισμό πως όλα αυτά συμβαίνουν τώρα;

Και τότε έρχονται στο προσκήνιο ο αστυνόμος Στάβαρης με τη γυναίκα του, τη δικηγόρο Πέρσα, χαρακτήρες που γνωρίσαμε στο «Deadline», με τη δεύτερη, ως φανατική αναγνώστρια των βιβλίων αλλά και διορατική και παρατηρητική, να ανακαλύπτει τις ομοιότητες του θανάτου που ανέλαβε ο Στάβαρης με το μυθιστόρημα του Βρεττού. Έτσι, από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, τα παιχνίδια με το μυαλό του αναγνώστη, την υποδειγματική ανάμιξη ρεαλισμού και φαντασίας, από την καταβύθιση σ’ ένα παρελθόν που πρέπει να ξεχαστεί, επιβιβαζόμαστε σε ένα όχημα που ανεβάζει ταχύτητας, κορυφώνει τη δράση και εμπλουτίζει ακόμη περισσότερο την πλοκή. Η νεκρή ήταν ηθοποιός σε παιδικές παραστάσεις, με λίγους φίλους και εραστές, μια φιλόδοξη γυναίκα που αγωνιζόταν να γίνει όνομα στον χώρο κι επιπλέον ήταν και μια εφήμερη σχέση του Βρεττού όταν γινόταν το καστ της ταινίας που βασιζόταν σε βιβλίο του. Λογικό δεν είναι λοιπόν ο συγγραφέας να θεωρηθεί ύποπτος; Με τη συνεργάτη του, αστυνόμο Μαυροδήμου, αρχίζουν τις έρευνες, τις ανακρίσεις, τις παρακολουθήσεις, τα εντάλματα. Ο Στάβαρης προσεγγίζει τους νεκρούς ακροπατώντας στα σημάδια που άφησαν πίσω τους να βρεθούν, αφουγκράζεται τους ψιθύρους των θρυμματισμένων μυστικών τους που ψάχνουν να ακουστούν. Μπορεί πάντως να λύθηκαν οι υποθέσεις της καραντίνας που είδαμε στο προηγούμενο βιβλίο αλλά η σκιά τους στοιχειώνει ακόμη τα σκοτάδια του Στάβαρη, ζητώντας απαντήσεις σε ερωτήσεις που εκείνος ένιωθε πως ποτέ δε θα είχε. Πώς είναι πλέον η σχέση ανάμεσα στο ζευγάρι;

Ο Στάβαρης και η Πέρσα φέρνουν μαζί και νέα ενδιαφέροντα πρόσωπα, όπως το πιο παράδοξο, λιγομίλητο και θανατηφόρο δίδυμο του Πετρίδη, παλιού μπάτσου του Τμήματος Ληστειών, και του οδηγού του, Ζαμοράνο, τον ακούραστο, λεπτολόγο, με αστείρευτη υπομονή Ζίλφο από το Εγκληματολογικό, ο οποίος προσεγγίζει τον τόπο του εγκλήματος με θρησκευτική ευλάβεια και ως ψυχαναγκαστικός σφραγίζει με μεθοδικότητα τον τόπο του εγκλήματος για να εντοπίσει και να καταγράψει στη συνέχεια και την πιο ασήμαντη λεπτομέρεια, τον Αζαριάν, που φαίνεται να παίζει ένα βρόμικο παιχνίδι εις βάρος όλων και φυσικά βγαίνουν στο φως νέοι ύποπτοι, που όλοι τους ανεξαιρέτως έχουν μια θέση στην πλοκή.

«Η τρίτη γυναίκα» είναι ένα καλοδουλεμένο, πολυεπίπεδο αστυνομικό μυθιστόρημα, με πολλούς χαρακτήρες και διαρκείς εναλλαγές στην αφήγηση. Η πλοκή μάλιστα αφήνει σκόρπιες πολλές άκρες που χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση ώστε να ξετυλιχτεί το νήμα μιας σκοτεινής υπόθεσης. Πάντως, υπάρχει μια ισορροπία ανάμεσα στη δράση και στη σχετική στασιμότητα, μιας και ο συγγραφέας πότε δίνει βάρος στις περιγραφές είτε του περιβάλλοντος είτε του ψυχισμού των χαρακτήρων πότε απογειώνει τη δράση με νέα στοιχεία, απρόσμενες εξελίξεις και αποκαλύψεις μυστικών που δίνουν τη θέση τους σε νέα ερωτηματικά. Μέσα σε όλα αυτά, χρησιμοποιούνται ελάχιστα καλολογικά στοιχεία που δίνουν μια διακριτική λογοτεχνικότητα: «Η νύχτα είχε χαθεί στη μουδιασμένη σιωπή που αφήνει πίσω της η βροχή όταν ξεθυμαίνει» (σελ. 137) και «Κοίταξε έξω τον ουρανό. Το μαύρο ξέφτιζε αργά στο γκρίζο, κάνοντας τη σιωπηλή πόλη να δείχνει πιο παγωμένη. Πιο μόνη» (σελ. 259).

Με το πλούσιο λεξιλόγιο, το παραστατικό στήσιμο του περιβάλλοντος χώρου και την παράθεση των σκέψεων και των αντιλήψεων των χαρακτήρων δημιουργείται μια ιστορία ολοζώντανη και ρεαλιστική, απόλυτα ανθρώπινη, που μας βοηθάει να κατανοήσουμε όλους ανεξαιρέτως τους χαρακτήρες και να τους αγκαλιάσουμε ή να τους μισήσουμε αντίστοιχα. Το αγγλικό νανούρισμα στο οποίο βασίζεται και προσαρμόζεται η εξιστόρηση είναι ανατριχιαστικό και πλούσιο σε ερμηνείες: «Μία για τη θλίψη, δύο για τη χαρά, τρεις για ένα κορίτσι, τέσσερις για ένα αγόρι, πέντε για το ασήμι, έξι για το χρυσάφι, επτά για ένα μυστικό που δε θα ειπωθεί ποτέ». Θα βρεθεί λοιπόν η πραγματική ταυτότητα του «Βαλτάσαρ»; Θα μάθουμε τα κίνητρά του; Θα βγουν στο φως όλα τα μυστικά που βαραίνουν τους χαρακτήρες του βιβλίου; Γιατί, ας μην ξεχνάμε πως: «Όλες οι ιδέες σε τρώνε. Όσο πιο καλές, τόσο πιο πολύ σε τρώνε. Μέχρι στο τέλος να μη μείνει τίποτα από σένα» (σελ. 40).

Βιβλίο Έγκλημα στη Βαρβάκειο Αγορά
Συγγραφέας Αντιγόνη Πόμμερ
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μελτέμι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αντιγόνη Πόμμερ έγραψε ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές, απρόσμενες συμμαχίες και σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Δημιούργησε δύο εντελώς αντίθετους χαρακτήρες και γύρω τους άρχισε να τοποθετεί υπόπτους, άλλοθι, ευκαιρίες αλλά και… κινηματογραφικά γυρίσματα ελληνικής ταινίας! Έχει γίνει σκληρή δουλειά στο χτίσιμο της πλοκής και στην κλιμάκωση της ιστορίας, κάτι που όμως ελαφραίνει με το διακριτικό χιούμορ και το διαρκές κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη με τη χρήση γνωστών ονομάτων συγγραφέων, ηθοποιών κ. ά. ως χαρακτήρων ή και πραγματικών προσώπων στην πλοκή, με προεξάρχουσα την πανέμορφη Ρίκα Διαλυνά. Έχουμε λοιπόν από τη μια τον χασάπη Θανάση Λάλα, έναν θρήσκο και τίμιο άνθρωπο που τον πνίγει το άδικο όποτε το συναντά και αγωνίζεται τίμια στη ζωή του. Μισεί τον Ηλία Πέτσα γιατί πρόλαβε και πήρε το μαγαζί που έβαλε ο Λάλας στο μάτι για να επεκτείνει το χασάπικό του μέσα στη Βαρβάκειο, τον βρίζει και ταυτόχρονα σταυροκοπιέται. Το ξημέρωμα που ήρθε να πιάσει δουλειά, βρίσκει το πτώμα του εχθρού του στο μαγαζί που είχε, «χαραγμένο όπως ακριβώς χάραζαν τα γουρούνια πριν τα τεμαχίσουν», γυμνό και με κομμένα τα γεννητικά όργανα. Μετά την επεισοδιακή γνωριμία με τον επιθεωρητή Ηρακλή Μπίκα και βλέποντας πως είναι ο υπ’ αριθμόν ένα ύποπτος, ο Λάλας συνεργάζεται μαζί του, προσπαθώντας να καθαρίσει το όνομά του και να πάψουν οι συνάδελφοι να τον κοιτούν με μισό μάτι, γεμάτοι αστήριχτες υποψίες. Το αίσθημα του δικαίου υπερνικά την ηθική του και τελικά αποφασίζει να ακολουθήσει τη δική του πορεία ερευνών.

Από την άλλη, έχουμε τον επιθεωρητή Ηρακλή Μπίκα που λιποθυμάει όταν αντικρίζει το πτώμα, κάτι που κάνει έξαλλο τον προϊστάμενό του, Μαρίνο Γεωργιόπουλο, διοικητή του Α΄ Αστυνομικού Τμήματος Αθήνας, όταν το μαθαίνει. Ο Μπίκας έχει σπουδάσει υποκριτική κι έχει έναν παράλογο φόβο για το αίμα, υπέκυψε όμως στην επιθυμία της μάνας του να μπει στην Αστυνομία (φυσικά με μέσο) μέχρι να τον πάρουν στο θέατρο. Δεκαπέντε χρόνια όμως έχουν περάσει κι ακόμη ούτε για κομπάρσο δεν τον κάλεσαν ενώ ταυτόχρονα η μάνα του με τις άκρες της τον ανέβαζε στην ιεραρχία! «Δεν έκανε γι’ αυτή τη δουλειά. Δεν είχε τη στόφα του αστυνομικού. Γι’ αυτό αποφάσισε πως θα υπηρετούσε αυτό τον ρόλο σαν ηθοποιός…» (σελ. 24). Οι συνάδελφοί του τον ειρωνεύονται, τον υποτιμούν, αλλά ο Μπίκας κάποια μέρα θα αποδείκνυε την αξία του και δε θα τους έδινε αυτόγραφο όταν έρχονταν στο θέατρο! Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν οι έρευνες τον οδηγούν στα σφαγεία, μια μεγάλη δοκιμασία για τα νεύρα και το στομάχι του. «Ο μόνος λόγος που δεν λιποθύμησε, ήταν γιατί θα βρισκόταν ξαπλωμένος μέσα σε λίμνες από αίμα» (σελ. 88). Σύντομα ο Λάλας ανακαλύπτει το μυστικό του Μπίκα που δεν μπορεί να αντικρίζει και να μυρίζει αίματα κι αρχίζει να γεννιέται μια συμπάθεια μεταξύ τους, ώσπου μπαίνει ανάμεσά τους η Ρίκα Διαλυνά. Ο Μπίκας είναι ερωτευμένος μαζί της κι όταν χρειάζεται την κατάθεσή της διαπιστώνει πως την εντυπωσίασε το παρουσιαστικό και η εμφάνιση του Λάλα, ο οποίος ούτε να ακούσει για θέατρο και σινεμά. Η «κόντρα» μεταξύ των δύο αντρών θα εμπλουτίσει την πλοκή και θα δημιουργήσει άφθονο γέλιο με τις προσπάθειες του Μπίκα να τραβήξει την προσοχή της ηθοποιού εις βάρος των ερευνών και της ίδιας του της καριέρας.  Τελικά, ποιος σκότωσε τον χασάπη; Κάποια ερωμένη του; Κανένας ζηλιάρης σύζυγος; Ο Παναγιώτης Καποδίστριας που γέμισε με σάπια κρέατα την αγορά;

Η συγγραφέας έχει αναβιώσει με τον καλύτερο τρόπο την εποχή, χαρίζοντας διακριτικές πραγματολογικές λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια χωρίς να κουράζουν ή να βαραίνουν το κείμενο. Μου άρεσε πολύ ο απρόσμενος ρόλος της Ρίκας Διαλυνά στην υπόθεση και που, παρ’ ό,τι παρακολουθούμε τα γυρίσματα της ταινίας «Διπλοπενιές», η Αλίκη Βουγιουκλάκη δεν εμφανίζεται καθόλου! Οι ύποπτοι βγαίνουν στο προσκήνιο διαδοχικά, δυσχεραίνοντας το έργο του Μπίκα, όποτε ασχολείται με αυτό, η ιστορία μας φέρνει στη Σύρο αλλά μας ταξιδεύει και σ’ ένα σκοτεινό παρελθόν ενώ στο τέλος τίθεται ένα πάντα επίκαιρο ζήτημα: δικαιοσύνη ή αυτοδικία; Περπατάμε μαζί με τους ήρωες του βιβλίου στη Βαρβάκειο αγορά, στην οδό Αθηνάς με τους παπατζήδες και τους αβανταδόρους τους ή οδό της αμαρτίας λόγω των πορνείων της, στην Αιόλου με τον μυρωδάτο Κρίνο και τους λουκουμάδες του, στα Εξάρχεια με τη «Μουριά» τους και τη λαϊκή της Καλλιδρομίου, στον Πειραιά και στο Πασαλιμάνι, στην Πλάκα και στο Μοναστηράκι με τις λατέρνες και το καφενείο «Η Ωραία Ελλάς», αλλά και στην Ερμούπολη. Το «Έγκλημα στη Βαρβάκειο αγορά» είναι ένα ενδιαφέρον και, παραδόξως για το είδος του, ευχάριστο αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανατροπές, ξεχωριστούς χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή. Διασκέδασα, προβληματίστηκα, μπήκα σε σκέψεις, ένιωσα διάφορα και διαφορετικά μεταξύ τους συναισθήματα και ταξίδεψα σε μια ξεχασμένη Αθήνα όσο έψαχνα να βρω τη λύση ενός μυστηρίου που γινόταν πιο περίπλοκο από σελίδα σε σελίδα.

Βιβλίο Τι σημασία έχει ο τίτλος
Συγγραφέας Ρενέ Στυλιαρά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από την αρχή η συγγραφέας προετοιμάζει τον αναγνώστη πως «Υπάρχουν αμέτρητα βιβλία εκεί έξω, όπου κάποιος γράφει γράμματα σε κάποιον που ερωτεύτηκε κι επιχείρησε να το ζήσει…Ολόκληρες βιβλιοθήκες χτισμένες πάνω στην ίδια ακριβώς ιστορία: κάποιος αγάπησε σε βάθος και αυτό το ονόμασε τέχνη για να επιβιώσει» (σελ. 8). Η μόνη διαφορά: «…αυτό το βιβλίο το έγραψα εγώ για Εκείνη. Και μόνο». Γιατί: «Αν χρειαστεί να ειπωθεί ποια είναι, τότε δεν είναι αυτά. Οι υπόλοιποι είστε οι ενδιάμεσοι. Όχι θεατές. Όχι ιδιοκτήτες. Αλλά ρομαντικοί δορυφόροι. Αν διαβάζοντας αναγνωρίσετε τον εαυτό σας, κρατήστε το για λίγο. Σας χρειάζεται» (σελ. 9). Κι όμως, η προσωπική και ονειρική γραφή της Ρενέ κατάφερε να με κρατήσει ως το τέλος, ζωντανεύοντας μια γνωριμία που θα εξελιχθεί σε ό,τι μπορούμε να φανταστούμε… ή και όχι! «-Θα μείνεις; -Θα δείξει»!

Μπορεί λοιπόν να έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για την κινητήρια δύναμη του έρωτα αλλά πάντα θα υπάρχει χώρος για κάτι ακόμη. Έτσι, οι τρυφερές αυτές σημειώσεις που κατέληξαν να γίνουν βιβλίο και γράφτηκαν για ένα μόνο ζευγάρι μάτια μου κράτησαν συντροφιά για πολύ καιρό, με ταξίδεψαν και με συγκίνησαν σε μεγάλο βαθμό, λες και δεν έχω διαβάσει ως τώρα άλλα βιβλία για τον έρωτα. Ταυτόχρονα, απόλαυσα την καλαισθησία της στοιχειοθεσίας των σελίδων, καθώς και της όλης έκδοσης, το όμορφο και ουσιαστικό περιεχόμενο, τη δύναμη των λέξεων και την παραστατικότητα των προτάσεων. Μπορεί πολλοί να έχουν νιώσει έτσι αλλά ένας, ή μάλλον μία, κατάφερε να το αποτυπώσει επακριβώς: «Ένας άντρας φώναζε στο κινητό του…Μια γυναίκα έψαχνε τα κλειδιά της νευρικά… Ένας σκύλος γάβγιζε στο τίποτα… Κι εγώ, μες σ’ αυτόν τον θόρυβο του καλοκουρδισμένου γρήγορα κρατούσα δυο καφέδες… Ήμουν έξω από τον παράδεισο τριάντα τέσσερα λεπτά και το γνώριζα γιατί τα είχα μετρήσει όλα. Μέχρι που γύρισα σ’ εσένα. Άνοιξα προσεκτικά την ξύλινη πόρτα κι ο χρόνος έπεσε ξανά στα γόνατα» (σελ. 103-104).

Το κείμενο είναι σε πεζή μορφή, αν και είναι στοιχισμένο έτσι που να μοιάζει με ποίημα. Οι παράγραφοι έχουν απόσταση μεταξύ τους, κάτι που αφήνει να παίρνουμε μικρές ανάσες και να νιώθουμε πως κάνουμε ένα μεγάλο ταξίδι με πολλές και μικρές στάσεις. Μικρά αποφθέγματα με την καλλιγραφία και το logo της συγγραφέως χωρίζουν τα κεφάλαια και το όλο lay out ακολουθεί την καλαισθησία και το οπτικό αποτύπωμα της Ρενέ. Πρόκειται για μια ιστορία αγάπης χωρίς γενικό τίτλο, ο οποίος δεν έχει καμία σημασία άλλωστε, με τα κεφάλαια να στέφονται μόνο από τον αριθμό της εκάστοτε σελίδας όπου ξεκινάνε το καθένα ή, προς το τέλος, από ένα ρολόι που προσμετρά τον χρόνο που έχει ζήσει η συγγραφέας με τον έρωτά της. Μια ιστορία που ξεδιπλώνεται χωρίς δράση αλλά μέσα από λέξεις και φράσεις που προχωράνε την πλοκή παρακάτω με γλυκό ή σκληρό τρόπο, ανάλογα την ένταση και το είδος των συναισθημάτων που εκλαμβάνει η συγγραφέας από τη γυναίκα που αγάπησε. «Γι’ αυτό και όσα ακολουθούν δεν έχουν ημερομηνίες. Έχουν μόνο αναμονή, διάρκεια και φαινομενικά κενά διαστήματα. Χρονικά στίγματα σ’ ένα ερωτευμένο χρονολόγιο. Όχι από μια ζωή -από εκείνη τη ζωή. Τη δική μας. Ή τη δική μου, αν προτιμάς» (σελ. 145).

Η πρώτη γνωριμία («οι μοιραίες συναντήσεις μοιάζουν εκ των υστέρων σαν να είχαν ραντεβού»), μια στιγμή που αργότερα θα χρειαστεί πολλές λέξεις, το πρώτο ραντεβού («Ήταν από εκείνες τις στιγμές που δεν συμβαίνει τίποτα αλλά όλα προετοιμάζονται», σελ. 71), το πρώτο ταξίδι «λίγο μη, λίγο μαζί, λίγο γιατί» («Ήθελα το μέρος να προσαρμοστεί πάνω σου σαν ρούχο ραμμένο μόνο μια φορά. Κι αν ποτέ το ξαναφορούσες, να σου έπεφτε λάθος», σελ. 76), τα πρώτα αισθήματα («σε ψάχνω σε κάθε γωνιά αυτού του ολοστρόγγυλου κόσμου»), η απόσταση («Δεν ήμασταν ποτέ στο ίδιο μέρος την ίδια ώρα. Κι όμως, παραπατούσαμε συχνά στο ίδιο σημείο. Δειλά, στο ίδιο σημείο», σελ. 40), τα συναισθήματα («Να μου προκαλέσεις τη φωτεινή εντύπωση πως σε ξέρω μια ζωή. Ίσως και δύο», σελ. 28), η μοναξιά της σύντομης απουσίας, η επικοινωνία, οι σκέψεις, οι δυσκολίες, η «σφιγμένη προσμονή που έχει πάντα ο θιγμένος εγωισμός όταν προσποιείται την αξιοπρέπεια» σελ. 51), οι δοκιμασίες, οι προβληματισμοί, οι διαφορές («Εσύ και ήθελες και δεν ήθελες…Κι εγώ ήξερα πια ακριβώς τι δεν ήθελα», σελ. 64), ο άχρονος χρόνος («Σε παρατηρούσα ολόκληρη, προσπαθώντας να σε αποστηθίσω πριν σε χάσω ξανά», σελ. 106) και τόσα άλλα καταγράφουν μια γλυκόπικρη ιστορία αγάπης που με συγκίνησε και με ταξίδεψε.

Ένα βιβλίο που «μιλά για εκείνο το σπάνιο είδος συνάντησης που δεν σου επιτρέπει να συνεχίσεις τη ζωή σου σαν να μη συνέβη τίποτα». Ιστορίες που «συνθέτουν έναν χώρο όπου κάτι αληθινό μπορεί να σταθεί χωρίς την αγωνία τι θα γίνει μετά». Και στο κάτω κάτω: «Κάποια πράγματα δεν γράφονται για να σωθούν. Γράφονται επειδή δεν αντέχεται να ζει κανείς σαν να μην τα συνάντησε ποτέ» (σελ. 11). Μια ιστορία που η συγγραφέας προδικάζει λόγω πείρας: «Έχω βλέπεις από χρόνια εξοικειωθεί με την επικινδυνότητα εκείνου που φλέγεται. Χαμογελάω στις επικείμενες στάχτες και ξεκινάμε το πρώτο μας ταξίδι» (σελ. 17). Αλλά δε διστάζει να το ζήσει ως το τέλος, όπως έκανα κι εγώ μέσα από το υπέροχο αυτό κείμενο.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Έπρεπε να σβήσεις τ’ αστέρια σου από τα μάτια μου αν ήθελες να ξημερώσει ξανά ο κόσμος μου ανεπηρέαστος από το φως σου» (σελ. 99).

«Η ατμόσφαιρα μύριζε ζεστή πέτρα και μέρα που τελειώνει» (σελ. 121).

«Εγώ για σένα θα ξεκινούσα από την αρχή τη ζωή μου… Αφού έτσι κι αλλιώς με σύστησες με το τέλος της όταν σε γνώρισα» (σελ. 131).

Βιβλίο Υφάντρα
Συγγραφέας Μαρία Ξυλούρη
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Ξυλούρη έγραψε μια εκπληκτική αλληγορική νουβέλα με πλούσιο λεξιλόγιο, διττά νοήματα, δεύτερες αναγνώσεις και μυστήριο. Η Μπιάνκα, που τώρα δουλεύει για τον κύριο Τέιλορ ως οικονόμος του, πείθει την Επισκέπτρια να έρθει κοντά τους για να βοηθήσει με την υγεία της κυρίας Τέιλορ που χειροτερεύει. «…θα μπορούσε, πράγματι, να έρθει αν την παρακαλούσες…συχνά, τις περισσότερες φορές, θα κατέληγες να μην μπορείς να αποφασίσεις αν ήταν τελικά καλύτερα που ήρθε ή όχι». Πάντως : «Ήταν και μερικές που μόνο τότε συνειδητοποιούσαν τι ακριβώς είχαν κάνει, σε ποιαν ακριβώς είχαν ανοίξει την πόρτα…δεν ήταν προετοιμασμένες για το τίμημα» (σελ. 12). Παράλληλα με το σήμερα, μέσα από πρωθύστερα ξεδιπλώνεται το παρελθόν της Μπιάνκας και η κακοποίηση που υφίστατο από τον άντρα της. Έτσι, η αγωνία κορυφώνεται, με την ταυτότητα της Επισκέπτριας να παραμένει ένα γλυκό μυστήριο ως τη στιγμή που πρέπει και με τις απανωτές ανατροπές στη ζωή της οικονόμου, η οποία, επιπλέον, προέρχεται από σημαντική οικογένεια υφαντριών.

Η Επισκέπτρια παρατηρεί πάντα τα χέρια των συνομιλητριών της που την καλούν κοντά τους για να τις βοηθήσει: «Τα χέρια των περισσότερων γυναικών που την παρακαλούσαν να έρθει ήταν έτσι. Δάχτυλα που γραπώνονταν από το παραμικρό γιατί είχαν ελάχιστα πράγματα δικά τους, νύχια σπασμένα και λερωμένα από τον αγώνα της κάθε μέρας. Εκείνες με τα περιποιημένα δάχτυλα είχαν άλλους τρόπους να προσπαθούν να επιβάλλουν το θέλημά τους» (σελ. 11). Έχει μια αέρινη παρουσία, ξέρει τα πάντα για όλους και το αντάλλαγμα που έχει στο μυαλό της για ό,τι της ζήτησαν θα φέρει ανείπωτο πόνο και τραγωδία στις ζωές των χαρακτήρων. Από την άλλη, με τον ίσιο τρόπο μαθαίνουμε ποιος είναι ο κύριος Τέιλορ και από τι δραπέτευσε. Πώς και γιατί ασχολήθηκε με το αμπέλι και την οινοποιία όταν έφτασε στον τόπο όπου ζει σήμερα «με καρδιά τσακισμένη και σχέδια αδιαμόρφωτα»; Τι συνέβη με τη γυναίκα του; Ποιος είναι ο ρόλος του στη συναρπαστική αυτή ιστορία;

Μεγάλο βάρος στην πλοκή είναι αφιερωμένο στην Μπιάνκα, τελευταίο κρίκο μιας μεγάλης και ακατάλυτης γενιάς από υφάντρες, που δένει μάνα και κόρες, γυναίκες πρόθυμες ή αναγκασμένες να υποκύψουν σε αρχέγονες δοξασίες για το καλό της οικογένειάς τους. Φυσικά δεν είχαν όλες ευτυχισμένη ζωή, όσο πιστές κι αν ήταν στα ανείπωτα ήθη και έθιμα αυτής της παραδοξολογίας, είτε ήταν υπάκουες είτε έσπασαν τον δεσμό. Όλες τους όμως αφοσιώθηκαν στην υφαντική, γιατί «το να μην τη μάθει θα ήταν κάλεσμα σε χειρότερες συμφορές να έρθουν». Με ανατριχιαστική ειλικρίνεια και δυνατές μεταφορές καταγράφονται σκληρές και καίριες διαχρονικές αλήθειες: «είχε όμως έναν άντρα αυστηρό και κρύο και μια ζωή κλειστή και μικρή, τα δέχτηκε [τα υφαντικά εργαλεία] με ευγνωμοσύνη και προσπάθησε να βρει σε αυτά την παρηγοριά που δεν έβρισκε γύρω της, ούτε καν στα μάτια της κόρης της» (σελ. 14). Μέσα σε λίγες σελίδες ξεδιπλώνεται το οικογενειακό παρελθόν της Μπιάνκας, το άρρηκτα δεμένο με τα εργαλεία, τις δαχτυλήθρες και την καρακάξα στο παράθυρο των σπιτικών που άνοιξαν οι γυναίκες. Η κάθε μια τους ανεξαιρέτως παντρευόταν «για να γίνει, επιτέλους, κάτι που δεν ήταν κόρη, κάτι που δεν ήταν στριμωγμένο ανάμεσα σε δύο γονείς» (σελ. 19). Μια γενιά από υφάντρες που «δεν απέδιδαν το σχέδιο που θα τις οδηγούσε εκεί που ήθελαν αλλά το σχέδιο που ήλπιζαν ότι θα έκανε τη ζωή πιο υποφερτή για λίγο» (σελ. 91). Αλλά πάντα, μα πάντα, έπρεπε να τρυπήσουν το δάχτυλό τους το Σάββατο βράδυ και ν’ αφήσουν τη ματωμένη δαχτυλήθρα στο περβάζι. «…κι ο κόσμος όλο γυρνούσε και γυρνούσε, ανίδεος, αδιάφορος, ανοργάνωτος, αδίστακτος».

Η συγγραφέας καταγράφει με σεβασμό και ωμότητα τη ζωή της ηρωίδας της και τον γάμο της με έναν άντρα που την κακοποιούσε για χρόνια: «οι μελανιές συνεχίζονταν, καινούργιες πάνω σε παλιές που ακόμη δεν είχαν σβήσει, έτσι που η Μπιάνκα μερικές φορές κοιταζόταν στον καθρέφτη της και σκεφτόταν το δέρμα της σαν κουρελού» (σελ. 26). «Η Μπιάνκα, όταν ύφαινε τα παγόνια, δεν ήξερε ότι ύφαινε τη σωτηρία της». Δάκρυσα όταν παραδέχτηκε: «Είμαι κάποιου η γυναίκα. Μαγειρεύω, πλένω, ράβω, κεντάω, υφαίνω» (σελ. 116). Κι όταν απάγκιασε στου κυρίου Τέιλορ «συχνά τιναζόταν στα αγγίγματα, ακόμη δεν είχε πειστεί ότι μπορούσαν να είναι ακίνδυνα» (σελ. 127). Οι ευτυχισμένες μέρες ήταν αυτές χωρίς τον άντρα της και οι σκληρές αυτές με την παρουσία του, αισθήματα που αποτυπώνονταν στην τέχνη και στα χρώματα των υφαντών που έφτιαχνε. Ψάχνουμε μάταια τη λογική στις αφορμές για τα ξεσπάσματα του συζύγου και από σελίδα σε σελίδα βλέπουμε πώς αλλάζει η Μπιάνκα όταν διαπιστώνει πως τελικά δε θα τη σώσουν οι δαχτυλήθρες και τα υφαντά της γενιάς της, «τίποτα δεν υπήρχε να τη σώσει, σίγουρα δεν θα έσωζε η ίδια τον εαυτό της, δεν ήταν τίποτα, δεν είχε τίποτα» (σελ. 55).

Η Μαρία Ξυλούρη έχει μια ιδιαίτερη γραφή που χρειάζεται προσοχή κατά την ανάγνωση αλλά αποζημιώνει με όμορφες περιγραφές, βαθιές σκέψεις και απρόσμενες εξελίξεις. Η δύναμη του κειμένου είναι τέτοια που μ’ έκανε να πιστεύω πως διάβαζα κάτι υπερφυσικό, ένα δείγμα μαγικού ρεαλισμού, μόνο και μόνο για να γκρεμιστεί σχεδόν αμέσως αυτή η αίσθηση επιστρέφοντάς με σε πραγματικές συνθήκες. Οι υφάντρες «δεν ήταν θεές», υποστηρίζει η συγγραφέας, αλλά τότε γιατί τόσες δοξασίες και εμμονή σ’ ένα τελετουργικό; Σε τι χρησίμευε αυτό; Από την άλλη, το κείμενο είναι άχρονο και άτοπο, παρ’ όλο που υπάρχουν διακριτικές ενδείξεις για τόπο δράσης μάλλον την Ιταλία. Μου άρεσε επίσης που, σε δεύτερη ανάγνωση, έχουμε το δίπολο γυναίκα-άντρας δοσμένο με τέτοιο τρόπο που με έβαλε σε σκέψεις, προβληματισμούς και διάβασμα ξανά και ξανά ορισμένων φράσεων, όχι γιατί είναι δυσνόητες αλλά γιατί λάτρευα να τις αναμασώ. Άντρας και γυναίκα λοιπόν έχουν το ίδιο μοτίβο, αν και παραλλαγμένο: δημιουργούν κάτι για να ξεφύγουν, για να φτιάξουν κάτι καλύτερο απ’ αυτό που βίωναν. Η γυναίκα (Μπιάνκα και οι πρόγονοί της) υφαίνει, ο άντρας (κύριος Τέιλορ) δημιουργεί αμπελώνες και παράγει ένα πολύ καλό κρασί. Πόσο πιστά όμως και πόσο φανατικά ο καθένας; Τι θα συμβεί αν βαρεθούν, απογοητευθούν, παρακούσουν;

Η «Υφάντρα» είναι μια συναρπαστική αλληγορία και ταυτόχρονα μια κραυγή αγωνίας για τις καταπιεσμένες και κακοποιημένες γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη βαναυσότητα «υφαίνοντας», ώσπου να πάρουν τη μοιραία απόφαση και να τολμήσουν το πρώτο βήμα απομάκρυνσης. Επίσης, είναι μια διαφορετική ματιά πάνω στην καλοσύνη και στην ανταπόδοση, που στρέφει την πλοκή σε απρόσμενα μονοπάτια, απογειώνοντας τις εξελίξεις με τέτοιο τρόπο που το τέλος αφήνει τον αναγνώστη άφωνο. Τα οικογενειακά θέσφατα και η ορθολογιστική αμφισβήτησή τους, η καλοσύνη και η δοτικότητα, η νέα αρχή μετά από μια «μη ζωή» είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που απασχολούν τη Μαρία Ξυλούρη στο νέο της βιβλίο και τα θέτει επί τάπητος με υπέροχο λεξιλόγιο, προσωπικό στυλ γραφής και προσεγμένα καλολογικά στοιχεία.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ένας πυρετός… απλώθηκε βιαστικός και βουβός στο χωριό τους κι οι θεοί τον τίναξαν σαν κουβέρτα κι οι άνθρωποι έμειναν στον αέρα σαν τη σκόνη πριν πέσουν κατάχαμα, πριν τους καταπιεί η γη» (σελ. 16).

«…οι πικραμένοι άνθρωποι είναι μαχαίρια δίκοπα: είτε γραπώνονται από την παραμικρή γλύκα της ζωής για να σωθούν από το φαρμάκι της είτε γίνονται φαρμακεροί οι ίδιοι» (σελ. 17).

Βιβλίο Μαύρο Δάσος
Συγγραφέας Μαρία Ράπτη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Τρόμου
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχές Ιουλίου του 2024, όπου «η πόλη είναι ράθυμη και ήσυχη», η Αλίκη, μετά από μια σημαντική τηλεοπτική επιτυχία, παίζει πλέον σε δεύτερους ρόλους στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Ο φίλος της, Κρις Αντωνίου, βραβευμένος σκηνοθέτης στο εξωτερικό, της προτείνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεγαλύτερη κινηματογραφική παραγωγή που έγινε ποτέ στην Ελλάδα κι εκείνη δέχεται. Το ταξίδι, οι γνωριμίες, οι πρόβες, τα γυρίσματα με βραβευμένους ηθοποιούς διεθνούς βεληνεκούς τη φοβίζουν αλλά θα το τολμήσει. Ο Κρις έχει διαπρέψει στο εξωτερικό, δουλεύει εμμονικά, σαν το σκυλί, με ταπεινότητα και θάρρος κι αυτή η ταινία είναι ένα μεγάλο προσωπικό και όχι μόνο στοίχημα. Ο Κρις και η Αλίκη φτάνουν πρώτοι στο χωριό όπου θα γυριστεί το φιλμ και βυθίζονται σε μακρινές αναμνήσεις που ακόμη τους τρομοκρατούν. Το ξενοδοχείο όπου μένουν είναι χτισμένο μέσα στο δάσος, σε ένα ύψωμα κοντά στο γειτονικό χωριό που απλώνεται αμφιθεατρικά στην πλαγιά. Το μέρος και η ατμόσφαιρα τους οδηγούν σε κάτι που προσπαθούν να ξεχάσουν, πολύ σύντομα όμως θα το αντιμετωπίσουν ξανά.

Στο ξενοδοχείο εργάζεται και η Κατερίνα, μια φοβισμένη κοπέλα που παλεύει με τους δικούς της δαίμονες. Μάλιστα, πριν λίγα

χρόνια είχε γεμίσει μια βαλίτσα για την περίπτωση που θα χρειαζόταν να φύγει βιαστικά, αν έφταναν τα πράγματα σε σημείο που δε θα είχε άλλη επιλογή. Τα χρόνια όμως κύλησαν ήρεμα, αν και πάντα έπρεπε να προσέχει και να έχει τον νου της. Έχει ένα αδύναμο σώμα χωρίς ίχνος λίπους, κάτι που «δεν οφείλεται σε φροντίδα αλλά σε ετοιμότητα», το διατηρεί για λόγους επιβίωσης. Δέχεται να δουλέψει στο ξενοδοχείο εν όψει της άφιξης των ξένων επισκεπτών που θα γυρίσουν την ταινία, αντικαθιστώντας μια υπάλληλο που έφυγε βιαστικά και απρόσμενα. Τα δωμάτια του προσωπικού είναι εκτός του κεντρικού συγκροτήματος, σχεδόν μέσα στο δάσος κι αυτό της αρέσει. «Υποθέτει -ή θέλει να υποθέτει- ότι τίποτα δεν πρόκειται να έρθει από το δάσος για εκείνη». Ποιος όμως απεικονίζεται στη φωτογραφία που κρύβει και τι ρόλο παίζει στη ζωή της; Αλήθεια, τι συνέβη στην κοπέλα που αντικατέστησε και τι παράξενο συμβαίνει με τους υπόλοιπους υπαλλήλους του ξενοδοχείου; Ποια είναι η σκοτεινή φιγούρα που παρακολουθεί από μακριά το ξενοδοχείο και τους ενοίκους του; «…τα παιδιά που φοβούνται, που πονάνε και που τελικά διαλύονται είναι η πρώτη ύλη για τους εφιάλτες». Μήπως είναι κι αυτός ένα τέτοιο παιδί;

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αλίκης εναλλάσσεται με τριτοπρόσωπη που ζωντανεύει άλλες πτυχές της πλοκής κι έτσι δημιουργείται μια σφιχτοδεμένη ιστορία με υποβλητική ατμόσφαιρα, απανωτές ανατροπές και διαρκείς εκπλήξεις. Ταυτόχρονα, με κάποια πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν ενός παιδιού που μεγαλώνει σ’ ένα κακοποιητικό περιβάλλον και η συγγραφέας δίνει τον καλύτερό της εαυτό στις περιγραφές του χώρου και στα ψυχογραφήματα των χαρακτήρων που μας συστήνει. Με άφθαστο ρεαλισμό περπατάμε νοερά σ’ ένα μέρος όπου κανείς λογικός άνθρωπος δε θα έμπαινε μέσα. Βρώμικο, γεμάτο σκουπίδια, με λερούς τοίχους κι όμως: «Ήταν πολλοί εκείνοι που θα προτιμούσαν να βρίσκονται εκεί αντί στον δρόμο. Πολλοί τους οποίους η πόλη εκεί έξω έδιωχνε, τσάκιζε, απειλούσε… ένα τέτοιο απωθητικό μέρος είναι καλύτερο από το άγριο κρύο, την κοφτερή νύχτα, τον ορκισμένο εχθρό ή τους απελπισμένους» (σελ. 14). Δέκα χρόνια μετά παρακολουθούμε το αγόρι να μεγαλώνει σε ακόμη πιο άσχημες συνθήκες, με τις περιγραφές να με ανατριχιάζουν και με τις συνθήκες διαβίωσης να δίνονται με χειρουργική ακρίβεια. Είναι ένα παιδί φοβισμένο, παραμελημένο, που απλώς θέλει το σπίτι του και τους γονείς του απαλλαγμένους από τα μεγάλα προβλήματα που το κάνουν να κρυώνει ή να φοβάται, να πεινά ή να πονάει, χωρίς αστυνομικούς που το παίρνουν μαζί τους μες στη νύχτα για να το οδηγήσουν σε ξένα κτήρια με ξένους ανθρώπους. Ποιο είναι όμως αυτό το αγόρι και πώς θα δεθεί με την κυρίως ιστορία;

Από την άλλη, το Μαυρόδασος με τον θρύλο που κυκλοφορεί ακόμη από στόμα σε στόμα και με το δάσος γύρω γύρω βοηθάει στη δημιουργία μιας εξίσου υποβλητικής ατμόσφαιρας, αυτήν τη φορά στο ύπαιθρο. «Στις έξι το πρωί, το δάσος τρέμει από ήχους, αόρατα νερά που κελαρύζουν, δρυοκολάπτες που χτυπούν χαριτωμένα τους κορμούς των δέντρων, αηδόνια που κεντάνε τον αέρα με τη φωνή τους, φύλλα που θροΐζουν από το απαλό αεράκι, φρέσκο και ελαφρώς παγωμένο, Ό,τι κάνει ένα δάσος βρίσκεται εκεί με τρόπο πληθωρικό, σχεδόν λιγωτικό» (σελ. 28). «Το δάσος γύρω του βάφεται σκούρο, πέφτει προς τη νύχτα. Τραβά επάνω του τα σκεπάσματα του ύπνου, που δεν είναι ύπνος αλλά μια διαρκής επαγρύπνηση, γιατί τα δάση δεν κοιμούνται ποτέ» (σελ. 213). Ο τόπος αυτός κάηκε δυο φορές μετά το 1830, όντας ακόμη τουρκικό έδαφος, αλλά οι κάτοικοι τη δεύτερη φορά σώθηκαν χάρη σε μια γυναίκα που είχαν απομονώσει στις παρυφές του δάσους λόγω της παράξενης συμπεριφοράς της. Η Φρόσω ήταν μια απόκληρη κοπέλα που μιλούσε με τα δέντρα και τα νερά, τα γήτευε και τελικά τα χρησιμοποίησε για να σώσει τον τόπο της. Το σπίτι της στη ρεματιά είναι εγκατελειμμένο, γκρεμίζεται σιγά σιγά, ταυτόχρονα όμως είναι λες και σε τραβάει κοντά του και θέλει να σε κρατήσει. Από δωμάτιο σε δωμάτιο όλο και μεγαλώνει μια υπερφυσική αίσθηση απόκοσμου: «Κάτι υπάρχει εδώ, κάτι ζει εδώ, και δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό. Αυτό το δωμάτιο αναπνέει» (σελ. 119).

Έτσι λοιπόν ξεδιπλώνεται μια ανατριχιαστική ιστορία που θα οδηγήσει την Αλίκη σε ρήξη με την ως τότε ήρεμη και στρωμένη ζωή της, ο φίλος της, ο Κρις, και ο σύντροφός της, ο Άκης, εμπλουτίζουν τη δράση, οι ηθοποιοί και το συνεργείο έχουν τον δικό τους ρόλο στην ιστορία και όλα αυτά κλιμακώνουν την αφήγηση. Απανωτές ανατροπές, διαδοχικές εκπλήξεις, ερωτήματα που απαντώνται σταδιακά, νέες πληροφορίες που εντείνουν την αγωνία, υποβλητική ατμόσφαιρα, εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που αναμιγνύει ιδανικά τον φόβο που γεννάει ο θρύλος με τον τρόμο που προκαλεί ο θάνατος. Κι όλα αυτά σε ένα ειδυλλιακό τοπίο γεμάτο μυστικά: «Οι άνθρωποι μιλούν για τη φύση με μια διάθεση ρομαντισμού και νοσταλγίας… Η φύση είναι η απόλυτη ισότητα, η αμείλικτη δικαιοσύνη. Είναι το άγριο ζώο που παραμονεύει ένα άλλο. Ο θάνατος του άνθους που μετρά μόλις λίγες μέρες ζωής…Το ξάφνιασμα, το δάγκωμα, το φάγωμα, το αίμα, ο χαμός. Όλα αυτά είναι φύση και η φύση είναι όλα αυτά. Δηλαδή, αγριότητα» (σελ. 97). Μια σκοτεινή ιστορία για όσες ψυχές προτιμούν το σκοτάδι κι όχι το φως, μια κραυγή αγωνίας για τα κακοποιημένα παιδιά και ταυτόχρονα ένα σκληρό μάθημα για όσους θέλουν να κρατήσουν τα μυστικά τους θαμμένα για πάντα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…όλο αυτό έγινε από αγάπη. Από πολλή, πληγωμένη αγάπη. Δηλαδή από το πιο επικίνδυνο πράγματα στον κόσμο. Το υλικό απ’ το οποίο γεννιούνται οι εφιάλτες» (σελ. 332).

«Δεν είμαστε κακοί. Δεν είμαστε καλοί. Αυτό που μένει όταν βγάλεις αυτά τα δύο, αυτό είμαστε. Και μερικές φορές πρέπει να είναι αρκετό» (σελ. 335).

Βιβλίο Η πρόσκληση 
Τίτλος πρωτοτύπου Die einladung
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Ειρήνη Γεούργα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

H Μάρλα Λίντμπεργκ δουλεύει σε εταιρεία παραδόσεων και μια μέρα, λίγο πριν σχολάσει, ο προϊστάμενός της της αναθέτει μια τελευταία παράδοση: κλινική Σίλφχορν, ακριβώς στις 19.49. Ένα μέρος που δείχνει εγκαταλειμμένο αλλά κάποια κτήρια έχουν ανακαινιστεί από νεοφυείς εταιρείες. Εκεί η Μάρλα θα έρθει αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη. Τρία χρόνια μετά, εργάζεται ως αναλύτρια κυβερνοχώρου για την Υπηρεσία Καταπολέμησης Εγκλήματος του Βερολίνου, οπότε και παρακολουθεί βίντεο κακοποίησης και κακομεταχείρισης ώστε να εξάγει συμπεράσματα και να βρίσκει στοιχεία που θα οδηγήσουν στους ενόχους, «τα πιο μεγάλα αποβράσματα στους πιο κρυφούς βόθρους του διαδικτύου».

Η Μάρλα είναι μια γυναίκα που αντιλαμβάνεται ασυνήθιστες λεπτομέρειες από ένα περιβάλλον και από τους ανθρώπους που ζουν σ’ αυτό και τις συγκρατεί, μια αντιληπτική ικανότητα που βελτιώθηκε σημαντικά μετά την περιπέτειά της. Μάλιστα, μπορεί να βγάλει και σωστά συμπεράσματα για τη φύση των ατόμων που συναναστρέφεται. Επομένως, η διευθύντρια του τμήματος Κριστίν Φόγκελσανγκ δε γινόταν να μην την προσλάβει σε αυτήν τη θέση, σύντομα όμως διαπιστώνει πως η γυναίκα δουλεύει σκληρά όχι από επαγγελματισμό αλλά για να βρει την αλήθεια σε ό,τι τις συνέβη πριν τρία χρόνια. Η Κριστίν ίσως και να έχει την απάντηση σε αυτό που ψάχνει η Μάρλα, πρέπει όμως να τους βοηθήσει να βρουν έναν επικίνδυνο serial killer. Γιατί λοιπόν η Μάρλα δέχτηκε να ταξιδέψει ως τις Άλπεις σ’ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο για να παραστεί στο reunion των συμμαθητών της απ’ το λύκειο, τους οποίους ελάχιστα είχε συναναστραφεί και καθόλου δε θυμόταν; Τι μπορεί να συμβεί σ’ ένα μέρος χωρίς πολλούς δρόμους διαφυγής;

Παράλληλα με τις εξελίξεις, μέσα από πρωθύστερα μαθαίνουμε πώς και γιατί  αυτοκτόνησε ο πατέρας της Μάρλα, Έντγκαρ, την προηγούμενη ημέρα των γενεθλίων της, κάτι που την τραυμάτισε ανεπανόρθωτα, ειδικά όταν διάβασε την αποχαιρετιστήρια επιστολή του και αποκαλύφθηκε κάτι φρικτό και ταυτόχρονα μια απειλή: «Έχω φύγει πια. Όμως θα είμαι πάντα κοντά σου».. Ο αδελφός της, Λέβεν, μπαινόβγαινε σε κλινικές απεξάρτησης ενώ η μητέρα της, Τέα, που τη θεώρησε υπεύθυνη για τον θάνατο του πατέρα της, την έδιωξε να μείνει με τη γιαγιά Μάργκοτ. Έτσι παρακολουθούμε μια γυναίκα που προσπαθούσε πάντα να περάσει απαρατήρητη και να αποφεύγει τον κόσμο, που παρακολουθεί ψυχολόγο, να κάνει πράγματα αντίθετα με τη νοοτροπία της, με το κίνητρο να αποκαλύπτεται σταδιακά, μαζί με τις συνέπειες που βιώνει. Επιπλέον, η Μάρλα πάσχει από προσωπαγνωσία, δεν μπορεί να ξεχωρίσει δηλαδή τα χαρακτηριστικά των προσώπων, κάτι που εντείνει τον τρόμο, αφού δεν ξέρει αν αυτός που την κυνηγάει είναι αυτός που στέκεται μπροστά της.

Το απομονωμένο ξενοδοχείο στις Άλπεις είναι κλειστοφοβικό και γεμάτο εκπλήξεις. Με συναρπαστικές και κινηματογραφικές σκηνές ζωντανεύει ένα καταφύγιο που βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο, κοντά στα σύνορα Γερμανίας-Αυστρίας, χωρίς τρόπο πρόσβασης παρά μόνο με τα πόδια από τον κοντινότερο σταθμό ανεφοδιασμού. Άγρια φύση, μέρος χωρίς σήμα παρά μόνο σε ορισμένο σημείο, έλατα, χιόνι και κρύο, κίνδυνος χιονοστιβάδας αλλά μέσα θαλπωρή και άνετα δωμάτια. Σε αυτήν την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα και με τους συμμαθητές της να φέρονται εχθρικά και απρόσμενα, η Μάρλα διαπιστώνει πως συμβαίνει κάτι ανατριχιαστικό, ασύλληπτο, κάτι που θα βάλει σε κίνδυνο τη ζωή της. Με διαρκείς ανατροπές, κάποιες εξ αυτών ανατριχιαστικές, κάποιες υπερβολικές, κάποιες φυσιολογικά επεξηγήσιμες, ξεδιπλώνεται μια ιστορία που δείχνει να μην έχει λογική, με τη Μάρλα να περνάει τα πάνδεινα όσο το μυστήριο γύρω από τη ζωή της και την ψυχολογική της κατάσταση πυκνώνει.

Ο συγγραφέας αναπαριστά υποδειγματικά την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του μέρους και ταυτόχρονα καταφέρνει να δώσει μεγάλες ποσότητες άγχους, φόβου, έντασης. Μια παρέα νέων ανθρώπων προσπαθούν να καταλάβουν τι πραγματικά συνέβη και να ακολουθήσουν μυστηριώδεις γρίφους και οδηγίες που τους αφήνει ένας άγνωστος. Η όλη περιπέτεια μοιάζει με escape room αλλά και παιχνίδι επιβίωσης. Ή μήπως θεραπεία απεγκλωβισμού; Από σελίδα σε σελίδα οι παγιδευμένοι συμμαθητές βγάζουν τον σκληρό εαυτό τους, αντιδρούν σπασμωδικά, θέλουν να κάνουν κακό και να πληγώσουν τους άλλους ώστε να επιβιώσουν: «Η βία μας κάνει να αποκαλυπτόμαστε. Ο άνθρωπος αποκαλύπτεται υπό συνθήκες πίεσης» (σελ. 298). Ποιος όμως κρύβεται πίσω από όλα αυτά και τι σχέση έχει η Μάρλα με αυτήν την ιστορία;

«Η πρόσκληση» είναι ένα ανατρεπτικό και γεμάτο ένταση, σασπένς και εκπλήξεις μυθιστόρημα που με κράτησε με κομμένη ανάσα ως το τέλος. Ομολογώ πάντως πως η διπλή ανατροπή του τέλους αποδυνάμωσε τα έντονα συναισθήματα που μου χάρισε, μιας και έφερε στο φως κάτι παρατραβηγμένο και σχεδόν βεβιασμένο. Μου φάνηκε πως έδινε τη μια έκπληξη μετά την άλλη προς χάριν του σασπένς και του να κρατήσει τον αναγνώστη χωρίς να προσφέρει κάτι που να σταθεί σε ρεαλιστικές βάσεις. Μια έξυπνη μεν αλλά τραβηγμένη λύση και ειδικά το τελευταίο κεφάλαιο με οδήγησαν σ’ ένα τέλος που χρειάστηκε λίγο χρόνο κατανόησης. Ένταση και σασπένς, εκπλήξεις, άριστη χρήση της ψυχολογίας, τα οικεία δηλαδή χαρακτηριστικά των βιβλίων του Sebastian Fitzek, είναι πάντα παρόντα.

Βιβλίο Κάτω από μια πορτοκαλί ομπρέλα  
Συγγραφέας Δέσποινα Λιαράκου
Εικονογράφος Ασπασία Ξυδέα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Τελεία

Η Δέσποινα Λιαράκου έγραψε ένα συγκινητικό και τρυφερό παραμύθι για τη διαφορετικότητα και την αποδοχή και χρησιμοποιεί ένα συνηθισμένο αντικείμενο για να ενώσει αναπάντεχα τους ήρωες του παραμυθιού της. Με μικρές προτάσεις και πλούσιο λεξιλόγιο ζωντανεύει μια ιστορία που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε με άριστο τρόπο την ψυχοσύνθεση ενός παιδιού που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του και να γίνει προσφυγόπουλο. Η συγγραφέας δεν αναφέρει ξεκάθαρα το παρελθόν του Πάολο αλλά το δημιουργεί μέσα από υπονοούμενα και μικρές νύξεις που δείχνουν έμμεσα στους μικρούς αναγνώστες τα τραγικά γεγονότα που βίωσε και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί και η οικογένειά του στη νέα τους πατρίδα. «Στο σχολείο ο Πάολο δεν καταλάβαινε όλα όσα άκουγε αλλά λίγο πολύ έβγαζε νόημα». Όταν ο δάσκαλος ζητά από τα παιδιά της τάξης να διαλέξουν ένα πολύτιμο αντικείμενο για να το παρουσιάσουν την επόμενη φορά, ο ήρωας της ιστορίας δεν ξέρει τι να διαλέξει, αφού η μπάλα του δε χωρούσε στα πράγματά τους, οι κάρτες με τους ποδοσφαιριστές είχαν βραχεί και τσαλακωθεί κλπ. Αυτά είναι γνωρίσματα της περιπέτειας που βίωσε το παιδί μέχρι να βρει μια καινούργια ζωή κι έτσι οι προτάσεις αυτές αποτελούν ερεθίσματα για συζήτηση ως προς το τι μπορεί να συνέβη και γιατί υπήρξαν αυτές οι απώλειες.

Ο Πάολο λοιπόν ξαπλώνει στο κρεβάτι του σπιτιού τους, «ένα κρεβάτι για όλους και για τους γονείς του και για κείνον. Δεν τον πείραζε καθόλου αυτό γιατί ένιωθε τη ζεστασιά τους». Κι εκεί που δημιουργεί ιστορίες με τη φαντασία του βλέπει κρεμασμένη δίπλα στην πόρτα μια πορτοκαλί ομπρέλα που του θυμίζει τις όμορφες στιγμές στην πατρίδα του με τους φίλους του όταν έβρεχε. Κι επίσης: «Το πορτοκαλί ήταν για εκείνον το χρώμα της ελπίδας, σαν το γιλέκο που έσωσε τη ζωή τους». Έτσι το παιδί διαλέγει να δείξει στην τάξη του αυτό το αντικείμενο και από κείνη τη στιγμή μια σειρά από ανατροπές θα βοηθήσουν την ομπρέλα να παίξει άλλο, απρόσμενο ρόλο στη ζωή του.

Η εικονογράφηση της Ασπασίας Ξυδέα είναι γεμάτη χρώματα και όμορφα στιγμιότυπα. Οι σουρεαλιστικές απεικονίσεις των παιδιών και γενικά των μορφών με μπλε περιγράμματα και η επιλογή των μπλε μαλλιών σε όλους ταιριάζει απρόσμενα με τον άφθαστο ρεαλισμό των αντικειμένων από τη σχολική και όχι μόνο καθημερινότητα του Πάολο και των συμμαθητών του. Πρωτότυπες οπτικές γωνίες, ποικίλες γωνίες λήψης, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες βοηθάνε τα μικρά παιδιά να νιώσουν οικεία και άνετα, μιας και η ιστορία εκτυλίσσεται κυρίως σε μια σχολική αίθουσα. Το στενόχωρο διαμέρισμα του Παόλο έχει απρόσμενο φως, η τάξη είναι γεμάτη όμορφα μηνύματα στους τοίχους και στον πίνακα («Φιλία-Καλοσύνη-Αποδοχή-Αγάπη-Ειρήνη») αλλά και κρυμμένες μαθηματικές πράξεις ενώ η καθαυτή πόλη αποτυπώνεται με απλοϊκές σχεδόν γραμμές, χωρίς λεπτομέρειες που ίσως κουράσουν.

«Κάτω από την πορτοκαλί ομπρέλα» τα παιδιά θα ζήσουν μεγάλες ανατροπές μαζί με τον ήρωα της ιστορίας, τον Πάολο, και θα καταλάβουν τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας, τι ζωή αφήνουν πίσω τους αυτοί οι άνθρωποι μα κυρίως πώς μπορούν να αγκαλιάσουν τα «ξένα» παιδιά και να γίνουν φίλοι, αφού στην ουσία τίποτα δεν τους χωρίζει. Μια υπέροχη ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και εκπλήξεις που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αποδοχή και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.

Βιβλίο Ζητείται ελπίς 
Συγγραφέας Αντώνης Σαμαράκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Retro reviews
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στον «Ξανθό ιππότη», ένας χαμηλών τόνων κατώτερος υπάλληλος υπουργείου βρίσκει ένα παιδικό περιοδικό σ’ ένα λεωφορείο και χάρη σε αυτό η ζωή του αλλάζει ριζικά. Από σελίδα σε σελίδα, ένας άνθρωπος που έσκυβε το κεφάλι ανακαλύπτει, με αφορμή το αναπάντεχο εύρημα, τη χαμένη του παιδικότητα και μαζί με αυτήν ένα καταφύγιο μακριά από τον σκληρό κόσμο των μεγάλων («Συν τοις άλλοις, του πέρασε και η δυσκοιλιότητα»!). Ο ρεαλισμός του κειμένου είναι άφθαστος και οι σύντομες, κοφτές προτάσεις δίνουν ένταση και αγωνία. Απλές περιγραφικά αλλά δυνατές αφηγηματικά είναι οι στιγμές του πρωταγωνιστή και μέσα από αυτές ζωντανεύει η τυπική ρουτίνα ενός δημοσίου υπαλλήλου που δουλεύει με πένα, καλαμάρι, έγγραφα, που σχολάει συγκεκριμένη ώρα, που επιστρέφει στο σπίτι όπου μαγειρεύει η γυναίκα του, που ξεκουράζεται το μεσημέρι, εικόνες δηλαδή χαρακτηριστικές της εποχής εκείνης. Το τέλος της ιστορίας είναι μια υπέροχη και συγκινητική έκπληξη, με διττή σημασία: «…τα χέρια του ήταν άδεια τώρα, το στήθος του άδειο τώρα».

Τα ίδια πλεονεκτήματα συναντάμε και στο «Η σαρξ», όπου ένας εφημέριος σε μια «λαϊκή συνοικία» διαπιστώνει πως οι ενορίτες του βρίσκονται μακριά από τον δρόμο του Θεού. Καταστρώνει λοιπόν με τους πιο ευσεβείς ενορίτες ένα σχέδιο για την πάταξη της ηθικής διαφθοράς, να όμως που ένας ετοιμοθάνατος θα φέρει μια μεγάλη αλλαγή στην ψυχοσύνθεση του ιερέα. Εδώ το διακριτικό χιούμορ του συγγραφέα έρχεται απρόσμενα: «…είπε ο μπακάλης της γειτονιάς, που ήταν εξέχον μέλος της χριστιανικής οργάνωσης (Στην Κατοχή, είχε πλουτίσει με τη μαύρη αγορά αλλά τούτο δεν είχε σημασία για τη χριστιανική οργάνωση. Έτερον εκάτερον») (σελ. 17). Μετά από αυτές τις «γλυκές» πρώτες γνωριμίες με τη γραφή του Αντώνη Σαμαράκη, έρχεται «Το ποτάμι», ένα συγκινητικό κείμενο που μου έφερε δάκρυα στα μάτια όταν το τελείωσα. Ένα τάγμα στρατιωτών διανυκτερεύει δίπλα σ’ ένα ποτάμι, όπου απέναντι βρίσκεται ο εχθρός. Απαγορεύεται το μπάνιο στο νερό κι όποιος παρακούσει περνάει από στρατοδικείο. Ένας φαντάρος όμως, κουρασμένος και βρώμικος, το ρισκάρει και τότε… Ένα από τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής, με ένα διαχρονικό πασιφιστικό μήνυμα, μια ρεαλιστική κραυγή απέναντι στην αδικία των πολέμων, μιας και ο συγγραφέας απεκδύει δύο χαρακτήρες από τα πάντα: «Ο Άλλος ήταν εκεί, γυμνός όπως είχε έρθει στον κόσμο. Κι αυτός ήταν εδώ, γυμνός όπως είχε έρθει στον κόσμο. Δεν μπορούσε να τραβήξει. Ήτανε κι οι δυο γυμνοί. Δυο άνθρωποι γυμνοί. Γυμνοί από ρούχα. Γυμνοί από ονόματα. Γυμνοί από εθνικότητα. Γυμνοί από τον χακί εαυτό τους» (σελ. 27). Κι έρχεται η τελευταία φράση να σοκάρει, να φέρει δάκρυα στα μάτια, να δώσει τη χαριστική βολή.

Στο «Σ’ ένα συνοριακό σταθμό», ένα παιδί σε μια μικρή επαρχιακή πόλη χαζεύει με τις ώρες τα τρένα του σταθμού, μαγεμένο από την όλη ατμόσφαιρα, παρατηρεί τον κόσμο, καταγράφει τις μανούβρες των εργοδηγών: «Μα κείνοι που ήταν η συμπάθειά του από τότε ήταν οι μοναχικοί ταξιδιώτες». Ένας τέτοιος πηδάει την τελευταία στιγμή από ένα βαγόνι κι όταν μαθαίνουμε την ιστορία του διαπιστώνουμε πόσο δύσκολο ήταν το δίλημμά του: «Αν κουβαλήσω μαζί και τον εαυτό μου, αυτόν το φθαρμένο εαυτό μου. Αν τον κουβαλήσω μαζί μου, εκεί, στην άλλη γη, τότε… α, τότε δε θα υπάρχει πια ελπίδα. Ενώ τώρα, έχω τουλάχιστον την ελπίδα πως κάπου αλλού θα μπορούσα να ‘μαι αλλιώτικος» (σελ. 42). Ο Αντώνης Σαμαράκης και πάλι προσφέρει ένα μεγάλο δίλημμα: είναι προτιμότερο να ζεις μια ρουτίνα ή μια δύσκολη ζωή με το όνειρο μιας άλλης ζωής ή να φύγεις για ένα καλύτερο αύριο, αφού θα έχεις πάντα μαζί τον εαυτό σου; Μια σκληρή και διττή πρόταση, που ακόμη και σήμερα μπορεί να δεχτεί πολλές ερμηνείες και φυσικά να ενταχτεί αυτούσια στην εποχή μας της ταχύτητας, του αδιέξοδου και του εγωισμού.

Στο «Ο ήλιος έκαιγε πολύ…», ένας άνεργος άντρας κρύβεται από τη σπιτονοικοκυρά του σε μια χαμοκέλα που νοικιάζει πίσω από τη λαχαναγορά. Ψάχνει παντού, ρωτάει παντού, απογοητευμένος από τις Μικρές Αγγελίες, θα καταφέρει να βρει επιτέλους κάτι; Από την αρχή και μέσα σε λίγες παραγράφους ξεδιπλώνεται με λογοτεχνική αρτιότητα και ρεαλισμό η ζωή του πρωταγωνιστή της ιστορίας, που, χωρίς δουλειά οχτώ μήνες τώρα, «είχε σώσει ό,τι λεφτά είχε», και κρατάει λιγοστά ίσα για να φάει μια σούπα «όταν η εξάντλησή του θα έφτανε στο κορύφωμά της». Εξίσου δύσκολη είναι η κατάσταση και στο «Ο τοίχος», όπου ταξιδεύουμε σε μια βιομηχανική περιοχή γεμάτη εργοστάσια. Οι εργάτες ζουν σε μια μικρή αυλή με τις οικογένειές τους και όσες γυναίκες δε δουλεύουν συγυρίζουν τα δωμάτια ενώ τα παιδιά παίζουν ή πηγαίνουν σχολείο ή, τα μεγαλύτερα, δουλεύουν. Ένας τοίχος που αρχίζει όμως να υψώνεται στο διπλανό οικόπεδο ψυχοπλακώνει τους ενοίκους και τους μεταμορφώνει σταδιακά σε ευερέθιστους, καχύποπτους, αμίλητους, εχθρούς. Μεταξύ σουρεαλισμού και πραγματικότητας, «ο τοίχος ήταν η ζωή, η ζωή που υψώνεται πάνω στους ανθρώπους και τους πιέζει, τους πιέζει ολοένα». Τι θα συμβεί λοιπόν στη μικρή αυτή αυλή με τους μεροκαματιάρηδες;

Στο «Μια νύχτα…», ένας υπάλληλος γραφείου δε συμμετέχει στις παρέες της δουλειάς του, οπότε «…το ξέρω εγώ τι σας συμβαίνει: αγαπάτε τη μοναξιά», του αποκρίθηκε μια συνάδελφος. Αυτήν την κοπέλα τη θέλει, να της μιλήσει, να την καλέσει να βγουν αλλά «η μοναξιά ήτανε στο βάθος του εαυτού του». Τι πραγματικά του συμβαίνει και τι τον εμποδίζει να κάνει πράξη αυτά που σκέφτεται, ονειρεύεται και επιθυμεί; Μπορεί ο ήρωας να δειλιάζει σε μια εποχή γεμάτη σύγχυση από τον πόλεμο αλλά αυτή η διστακτικότητα και η μοναξιά χαρακτηρίζουν πολύ κόσμο ακόμη και σήμερα, κάτι που τονίζει και πάλι τη διαχρονικότητα του έργου του Αντώνη Σαμαράκη. Αυτό το γνώρισμα μάλιστα επιβεβαιώνεται κι από τη φράση που οι περισσότεροι ξέρουμε και αναριγούμε όταν τη διαβάζουμε, νιώθοντας ταύτιση με τα λεγόμενά της: «Ποτέ άλλοτε, σκέφτηκε, οι στέγες των σπιτιών μας δεν ήτανε τόσο κοντά η μια στην άλλη όσο είναι σήμερα, κι όμως ποτέ άλλοτε οι καρδιές μας δεν ήτανε τόσο μακριά η μια από την άλλη όσο είναι σήμερα… Ποτέ άλλοτε όσο σήμερα δεν ήτανε τόσο βαθιά η μοναξιά του ανθρώπου μπροστά στον άνθρωπο» (σελ. 53). Η τελευταία λέξη μάλιστα μου έφερε δάκρυα στα μάτια.

Εξίσου γοερά έκλαψα με «Το ποδήλατο», όπου ένα δεκαπεντάχρονο αγόρι στερήθηκε αγαπημένες του συνήθειες για να αποκτήσει ένα ποδήλατο, μαζεύοντας χρήματα από τη δουλειά του στο μηχανουργείο. Το καινούργιο αυτό απόκτημα είναι το αντικείμενο συζήτησης της μικρής αυλής όπου μένει το αγόρι και παρακολουθούμε με άφθαστο ρεαλισμό πώς το φροντίζει, πώς το γυαλίζει και πώς το ετοιμάζει για την παρθενική του βόλτα. Ο παππούς ξυρίστηκε, η μαμά δάκρυσε, το κορίτσι του έβαλε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο στο τιμόνι, ήταν μέρα γιορτής. Κι όσο προχωράει η αφήγηση, τόσο οι προτάσεις μεγαλώνουν, η πλοκή κλιμακώνεται, οι τελείες των προτάσεων εξαφανίζονται και η ανάσα κόβεται από την αγωνία για το τι θα συμβεί στο τέλος, που φτάνει μ’ ένα αλησμόνητο κρεσέντο. Από την άλλη, στο «Το σπίτι», ένας άντρας θέλει διακαώς να αγοράσει το σπίτι που μεγάλωσε γιατί «Ο κόσμος μέσα του θα γινόταν απλός, γεμάτος φως. Η φθορά που η καθημερινή ζωή τού είχε δώσει θα εξαφανιζόταν όταν θα έμπαινε αυτός στην περιοχή των παιδικών του χρόνων» (σελ. 69). Είναι ένας άνθρωπος σαν όλους τους ανθρώπους κάθε εποχής, παλιάς και σημερινής: «Η ζωή του είχε αλλάξει., Με τους συμβιβασμούς της, με τις ιδιοτέλειές της, με την καθημερινή φθορά…Μια σειρά από διαψεύσεις ήταν η ζωή του. Προπαντός διαψεύσεις από τον ίδιο τον εαυτό του» (σελ. 68). Και όταν το αποκτά, τα πάντα αλλάζουν.

Στο «…Και ώραν 7.15 μ.μ.», η μικρή πόλη σοκάρεται όταν πρόεδρος του Ηθοπλαστικού και Κοινωφελουύς Συλλόγου εκλέγεται ένας αφροδισιολόγος, αφού οι κάτοικοι είναι ευσεβείς, μέλη χριστιανικής οργάνωσης. Την ημέρα της εορτής υπέρ των ηρωικώς πεσόντων τέκνων του νομού, ο Πρόεδρος αυτός αρχίζει να εκστομίζει βαρύγδουπες εκφράσεις ώσπου αντικρίζει το μοναδικό παιδί μέσα στην αίθουσα και τα πάντα αλλάζουν. Από σελίδα σε σελίδα διαπιστώνουμε πως το παιδί αυτό και το έντονο βλέμμα του τον αναστατώνουν και τον κάνουν να λιγοψυχάει. Ξέρει πως αερολογεί, μιλώντας σχεδόν ελαφρά τη καρδία για πληγές βαθιές και χαίνουσες από τον πρόσφατο πόλεμο και ταυτόχρονα σε μια εποχή όπου ένας νέος πόλεμος απλώνει τη σκιά του στη γη. «Τα ήξερε όλα αυτά, μα η περίσταση απαιτούσε να μιλήσει έτσι», να όμως που η παρουσία του παιδιού τον λυγίζει. «…δεν μπορούσε να λέει ψέματα, δεν μπορούσε να μην είναι ο αληθινός αυτός του μπροστά σ’ ένα παιδί»!

Στην «Πολεμική ιστορία»,  βρισκόμαστε στα ερείπια μιας γκρεμισμένης πόλης, όπου ένας φαντάρος σώζει τη ζωή ενός παιδιού που βρίσκει στα χαλάσματα. Το παιδί μιμείται τον πόλεμο γύρω του, ο στρατιώτης το φαντάζεται να μεγαλώνει και να συμμετέχει σ’ έναν πραγματικό πόλεμο, η φράση «έσωσα ένα παιδί» αποκτά βαθμιαία μια μεταφυσική, ουμανιστική και φυσικά διαχρονική σημασία: σώστε ένα παιδί από τον πόλεμο, σα να λέμε βοηθήστε την ελπίδα ν’ ανθίσει, σώστε το αύριο. Κι ας μιμείται ό,τι βιώνει, κι ας ακολουθήσει τους άλλους σε οτιδήποτε, όσο βλαβερό κι αν είναι. Σημασία έχει πως τώρα είναι παιδί και σώθηκε από τον θάνατο, αν όχι από τη λαίλαπα του πολέμου. Τέλος, στο «Ζητείται ελπίς», περιγράφονται πιο ξεκάθαρα οι σκληρές στιγμές της ανθρωπότητας: πόλεμοι, βόμβα υδρογόνου, αυτοκτονίες για οικονομικούς λόγους, «Δεν είχε αλλάξει διόλου προς το καλύτερο η ζωή μας ύστερ’ από τον πόλεμο. Όλα είναι τα ίδια σαν και πριν…» (σελ. 76). Η ειρήνη («η βαθιά τούτη λαχτάρα») πολεμάει με τη φτώχεια, την αθλιότητα, τον φόβο στις καρδιές, τις απανωτές διαψεύσεις, την κούραση, την αδιαφορία κι όλα αυτά σημαδεύουν τον πρωταγωνιστή της ιστορίας, που «ήταν ένας άνθρωπος, τίποτε άλλο. Ούτε αριστερός ούτε δεξιός. Ένας άνθρωπος που είχε ελπίσει άλλοτε και τώρα δεν έχει ελπίδα και που νιώθει χρέος του να το πει αυτό» (σελ. 79). Πρέπει λοιπόν να μπει μια διαφορετική μικρή αγγελία: «Ζητείται ελπίς».

Το «Ζητείται ελπίς» είναι μια συναρπαστική συλλογή διηγημάτων γεμάτων πασιφιστικά και ουμανιστικά μηνύματα, αφιερωμένων σε ανθρώπους και καταστάσεις που έχουν ακόμη φωνή και φτάνουν ως την εποχή μας, κουμπώνοντας σε αυτήν σα να μη μεσολάβησε πάνω από μισός αιώνας που εκδόθηκε το βιβλίο. Ιστορίες γεμάτες πίκρα και αισιοδοξία, όνειρα που χάθηκαν και σχέδια που πραγματοποιήθηκαν, αλλαγές και μεταμορφώσεις, ανατροπές και εκπλήξεις είναι διάχυτα στα κείμενα ενώ η γλώσσα, το λεξιλόγιο, οι περιγραφές χαρίζουν αξέχαστες σκηνές. Με άφθαστο ρεαλισμό, με παραστατικότητα, με μικρές αλλά και μεγάλες, όπου χρειάζεται, προτάσεις, με εσωτερικότητα και κινηματογραφικότητα ζωντανεύουν ιστορίες απλών και καθημερινών ανθρώπων που κρατούν συντροφιά στον αναγνώστη, βοηθώντας τον να βρει τη δική του ελπίδα που πάντα θα ζητά.

ΥΓ. Οι φωτογραφίες είναι από τη σελίδα του Αντώνη Σαμαράκη στο facebook.