Βιβλίο Το μπουρμπουλάκι
Συγγραφέας Μαρία Βενιζελέα
Εικονογράφος Ίρις Σαμαρτζή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Βενιζελέα έγραψε ένα τρυφερό και γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που τιμά τη διηνεκή φιλία και ταυτόχρονα μας χαρίζει πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και το εμπόριο της μαστίχας. Με απλές προτάσεις, ρεαλιστικές σκηνές, πλούσιο λεξιλόγιο και ορολογία που επεξηγείται στο τέλος παρακολουθούμε από τη μια πώς δημιουργείται, πώς μαζεύεται, πώς καθαρίζεται και πώς ετοιμάζεται η μαστίχα και από την άλλη πώς έρχονται κοντά δύο διαφορετικοί χαρακτήρες που μεγαλώνουν μαζί αδιαφορώντας για τις αντίθετες κοινωνικές τους καταβολές.

Η ιστορία ξεκινάει με τη Μαρκέλλα, που ζει στα Μαστιχοχώρια της Χίου, να τρέχει με τον φίλο της, τον Μηνά, να βοηθήσουν τον πατέρα της στα χωράφια με το «κέντημα», εν όψει της άφιξης της κόρης του νέου Γενουάτου Κυβερνήτη, Μαργαρίτας,. Ο τόπος τους είναι μια καστροπολιτεία-λαβύρινθος, γεμάτη καλντερίμια και «διαβατικά», που χτίστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να κρατάει ασφαλείς τους κατοίκους και τη μαστίχα από τις επιδρομές των πειρατών. Η Μαργαρίτα είναι ένα προσιτό, γλυκό και απλό κορίτσι που θέλει με χαρά να μάθει τα πάντα για τη μαστίχα και κυρίως να βοηθήσει είτε στο κέντημα είτε στις βεγγέρες, οπότε παρακολουθούμε μαζί τους και βήμα προς βήμα πώς κεντάνε τον σχίνο με την κατάλληλη προετοιμασία και διαδικασία, πώς περιμένουν να στερεοποιηθεί το «δάκρυ», δηλαδή η μαστίχα, πώς καθαρίζουν το προϊόν οι γυναίκες λέγοντας τραγούδια και ιστορίες και πολλά άλλα.

Χάρη στο βιβλίο έμαθα πολλά για τη μαστίχα και πόσο κοπιαστική δουλειά είναι η φροντίδα της, που κρατάει όλο τον χρόνο: περιποίηση χειμώνα και άνοιξη, κέντημα καλοκαίρι και φθινόπωρο, καθάρισμα τον χειμώνα. Κι όταν όλα είναι έτοιμα, τότε αρχίζει το υπέροχο ταξίδι στον κόσμο μέσω του εμπορίου. Επίσης έμαθα για το τιμητήρι, το καυκί, τις χειρόφτριες, τα τεσσάρων ειδών δρομόνια και πολλά άλλα αντικείμενα μέσα από μια συναρπαστική και καθόλου κουραστική εξιστόρηση που με έκανε να σεβαστώ όχι μόνο των κόπο των εργατών αλλά και την καθαυτή μαστίχα. Το παραμύθι, ταυτόχρονα με τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, καταγράφει και τη φιλία μεταξύ της Μαρκέλλας και της Μαργαρίτας, τις όμορφες στιγμές που περνάνε όσο μεγαλώνουν και τα συναισθήματά τους από τον κόσμο που ανακαλύπτουν μαζί. Το δέσιμο των δύο κοριτσιών σφραγίζεται μ’ ένα μπουρμπουλάκι γεμάτο μαστίχα όταν πρέπει να πάρουν μια σημαντική απόφαση και τότε…

Η εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή είναι πρωτότυπη και γεμάτη χρώματα και απλότητα. Μου έκαναν εντύπωση τα σχέδιά της, γιατί μου θύμιζαν κολλάζ και ταυτόχρονα ένιωθα λες και οι φιγούρες αποτυπώνονται τρισδιάστατες μπροστά σ’ ένα δισδιάστατο σκηνικό, σαν τις χάρτινες κατασκευές που κάνουν τα παιδιά στο δημοτικό σχολείο. Αυτή η πρωτοτυπία δίνει μια διαφορετική ρεαλιστική απεικόνιση, κάνοντάς με να νιώθω πως οι ήρωες του βιβλίου θα αλλάξουν ξαφνικά θέση και θα πάνε κάπου αλλού, συνεχίζοντας ένα δικό τους παιχνίδι και καλώντας με να τους ακολουθήσω. Το φόντο είναι εξίσου απλό μα ταυτόχρονα γεμάτο ενάργεια και παραστατική δύναμη, με αποτέλεσμα να έχουμε μια πρωτότυπη και ξεχωριστή εικονογράφηση που συνοδεύει με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο.

Το μπουρμπουλάκι είναι πήλινο σκεύος που χρησιμοποιείται στη Χίο για τη μεταφορά της μαστίχας και με απρόσμενο τρόπο δένει για πάντα τη Μαρκέλλα και τη Μαργαρίτα, σε μια ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και πολλές πληροφορίες γύρω από την παραγωγή, το μάζεμα και την επεξεργασία της μαστίχας. Το γλωσσάρι και ο χάρτης στο τέλος του βιβλίου βοηθάνε τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα την εποχή, την καθημερινότητα και τον τόπο όπου ζουν οι ηρωίδες του παραμυθιού και τα παρακινούν να μάθουν περισσότερα για το ευλογημένο αυτό προϊόν.

Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Ένας φιλήσυχος άνδρας
Συγγραφέας Γιάννης Λαγουδάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Λαγουδάκης έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα με πολλές και ποικίλες συγγραφικές αρετές που εξιστορεί τη ζωή των Ελλήνων της Μικράς Ασίας πριν και κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής καταστροφής. Πρωταγωνιστής είναι ο Σμυρνιός δάσκαλος Κωνσταντής Σβέστογλου, που έρχεται στα τέλη του 1897 στο Ρεΐζντερε για να διδάξει και παντρεύεται την Παρασκευή Μαρινάκη, κόρη εμπόρου, με την οποία αποκτούν τρία παιδιά κι έτσι η ζωή του βελτιώθηκε ανέλπιστα. Η ιστορία ξεκινάει με τα γεγονότα «της πιο μακράς νύχτας» που έζησαν οι κάτοικοι του χωριού. Ο Κωνσταντής με τον γιο του, Γιάννο, και άλλους χωριανούς καταφεύγουν στο αρχοντικό του Πετράκη όταν εισβάλλουν οι Τσέτες στα σπίτια τους. «Όλοι όσοι βρίσκονταν στο αρχοντικό του Παντελή και της Ελπινίκης Πετράκη, των πιο εύπορων του χωριού, με τα άλογα, τα χωράφια, τους ζηλευτούς γιους και την προικισμένη κόρη, όλοι τους, νοικοκυραίοι πριν λίγες ώρες και οι ίδιοι, προσπαθούσαν εκείνο το ξημέρωμα να ξεχάσουν τι είχε προηγηθεί. Τη στέρηση. Την απόγνωση. Την ντροπή» (σελ. 17). Κλειστοφοβική η ατμόσφαιρα στο αρχοντικό, όπου καταλύουν κι άλλες οικογένειες και ο συγγραφέας καταγράφει με οξυδέρκεια και σύντομες, ρεαλιστικές λεπτομέρειες τα πάντα: από τις κουβέντες τους και τα μύχια συναισθήματα ως την οικοσκευή και την αρχιτεκτονική του σπιτιού. Η αγωνία κορυφώνεται όταν εμφανίζονται στο κατώφλι οι πρώτοι Τούρκοι και τότε…

Από το «Σκοτάδι» του πρώτου μέρους ερχόμαστε στο «Φως» της κύριας αφήγησης πριν επιστρέψουμε στη θλιβερή νύχτα με το φινάλε της «Θέωσης». Χάρη λοιπόν σε αυτό το εκτεταμένο πρωθύστερο, μαθαίνουμε για τη ζωή του Κωνσταντή Σβέστογλου και της οικογένειάς του, η οποία αποτυπώνεται με ενάργεια και γλαφυρότητα μαζί με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων του χωριού. Οι χαρές και οι δυσκολίες, η συμβίωση με τους Τούρκους, τα προξενιά, οι αγροτικές δουλειές, οι δεσμοί συγγένειας και φιλίας μεταξύ των κατοίκων στήνουν ένα συναρπαστικό φόντο όσο ξεδιπλώνεται η καθαυτή πλοκή. «…πριν τον πόλεμο υπήρξε ο έρωτας και μετά από αυτόν η σοδειά του. Και τώρα; Πού είχαν πάει όλα αυτά;» (σελ. 45). Φωτεινές εικόνες και αναλαμπές ειρήνης από το παρελθόν εναλλάσσονται με το ρήμαγμα και τις σφαγές, παιχνίδια και εκδρομές τότε, αίμα και χαμός τώρα. Με πόση αγάπη ζωντανεύει ο γάμος του Κωνσταντή με τη γυναίκα που αγάπησε και πόσο ακριβοδίκαια παρουσιάζονται αυτοί οι άνθρωποι, όπως άλλωστε και όλοι οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος! Εκείνος μειλίχιος και υπάκουος αλλά ξεσηκώνεται όταν τον πνίγει το δίκιο, εκείνη διεκδικητική αλλά όχι απαιτητική, δυο άνθρωποι που ξεφεύγουν από το τυπικό της εποχής και του τόπου και δημιουργούν έτσι ενδιαφέρουσες στιγμές και γλυκόπικρες εικόνες.

Το κείμενο έχει υπέροχες μεταφορές και παρομοιώσεις: «…οι συγκεντρωμένοι στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου μοιράζονταν την καχυποψία τους χαμηλόφωνα, σαν αντίδωρο που περνούσε από χέρι σε χέρι» (σελ. 21). Το χιούμορ έρχεται απρόσμενα και είναι πάντα καλοδεχούμενο, με αγαπημένο μου σημείο την ετυμολογία του παρωνυμίου του Ρεΐζντερε (Σαρδελοζούμι). Ονομάστηκε έτσι επειδή οι κάτοικοι, γυρνώντας από τις αγορές τους στον Τσεσμέ και τα Αλάτσατα, έτρωγαν στον δρόμο σαρδέλες ή χαλβά, πετώντας τα χαρτιά στον δρόμο: «Θα πάρεις το μονοπάτι με τα χαλβαδόχαρτα. Χαλβαδόχαρτο το χαλβαδόχαρτο, θα φτάσεις» (σελ. 50). Υπάρχουν επίσης διαχρονικές αλήθειες («Χρόνο με τον χρόνο, σαν τον γιακά που τρίβεται στον λαιμό μέχρι να φανούν οι κλωστές του, έτσι και οι άνθρωποι που κοιμούνται και ξυπνάνε μαζί για πολλά χρόνια, τελικά αποκαλύπτουν, ομολογούν και διαχωρίζουν συναισθήματα από γεγονότα», σελ. 53) και ενδιαφέρουσες παροιμιώδεις φράσεις: «…το γλέντι ήθελε προσπάθεια, η ευτυχία κόπο» (σελ. 139).

Με παραστατικότητα, ενάργεια, ολοζώντανες σκηνές, ρεαλισμό, συναρπαστικές λεπτομέρειες καταγράφονται ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος και η ερήμωση του χωριού, η ρυμοτομία και οι κάτοικοι, τα σπίτια και οι ονομασίες των περιοχών του, τα σχολεία, η ζωή των παιδιών της οικογένειας Σβέστογλου κ. π. ά. Μάλιστα, τα ερείπια του κοντινού θεάτρου και του ναού της Αφροδίτης δέχονταν περιηγητές και αναγνώστες του Ηροδότου και του Στράβωνα, εξ ου και το κείμενο κατά τόπους στολίζεται από αναφορές στη μυθολογία με την πικρή διαπίστωση «πως στα παιχνίδια θεών κι ανθρώπων είναι οι άνθρωποι που πάντοτε βγαίνουν χαμένοι» (σελ. 76). Από σελίδα σε σελίδα ταξιδεύουμε σε αυτόν τον όμορφο τόπο και παρακολουθούμε τα μικρά και μεγάλα γεγονότα των Σβέστογλου, πώς άδειασε το σπιτικό τους όταν μεγάλωσαν τα παιδιά και ακολούθησαν τον δικό τους δρόμο («…τα παιδιά είναι σαν ρούχο να σκεπαστείς, κι αν σου σκιστεί το ένα, υφαίνεις ένα δεύτερο» (σελ. 81), οι σχέσεις μεταξύ των δύο κυρίως αδελφών («…αν  ο Γιάννος μάθαινε τον κόσμο από τα βιβλία, ο Θεόφιλος τον έσκαβε με τα χέρια», σελ. 101) αλλά και τη νυχτερινή Σμύρνη που αγκαλιάζει με χαρά τα εφηβικά τερτίπια των αγοριών. Τα προξενιά, οι αγροτικές δουλειές, τα πανηγύρια και άλλα περιστατικά ζωντανεύουν χάρη σε αξέχαστες σκηνές άφθαστου ρεαλισμού, έτσι που ένιωθα να είμαι κι εγώ δίπλα στους εορτάζοντες, να τρώω από τα ταψιά και τα μπακίρια, να ακούω τους οργανοπαίχτες. Μπορεί να ακούγονται πολλά, κουραστικά ή ίσως και περιττά όλα αυτά, είναι όμως απόλυτα ταιριαστά με τη ροή της αφήγησης και δίνονται μέσα από σύντομα κεφάλαια που δεν κουράζουν.

Το μυθιστόρημα «Ένας φιλήσυχος άνδρας» είναι ένα μυθιστόρημα-φόρος τιμής του συγγραφέα στον παππού του που γεννήθηκε στο Ρεΐζντερε της Μικράς Ασίας, οδηγήθηκε στα τάγματα εργασίας αλλά κατάφερε να γλυτώσει και να καταφύγει στην Κρήτη. Πρωθύστερα, πισωγυρίσματα στον χρόνο, εγκιβωτισμένες ιστορίες, σχολιασμοί, διακριτική λυρικότητα, διαχρονικές και καίριες παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, ανατροπές, αυτά και πολλά άλλα ζωντανεύουν το κείμενο και του χαρίζουν μια αξιοσημείωτη γλαφυρότητα. Ένα τρυφερό, συγκινητικό και συναρπαστικό μυθιστόρημα που με γέμισε ποικίλα συναισθήματα και μου απέδειξε πως υπάρχουν ακόμη κείμενα που έχουν κάτι διαφορετικό να πουν με αφορμή το χιλιοειπωμένο θέμα της μικρασιατικής καταστροφής.

Βιβλίο Στα νύχια άμμος
Συγγραφέας Μυρτώ Σταυροπούλου 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Σταυροπούλου έγραψε μια σύντομη αλλά γεμάτη τρυφερότητα και όμορφες εικόνες ιστορία, με μια πλοκή που δένει σταδιακά, κάτι που αφήνει χώρο στη γνωριμία του αναγνώστη με τον κάθε χαρακτήρα χωριστά ώστε να τους κατανοήσει και να δημιουργηθούν συναισθήματα και το απαραίτητο δέσιμο. Για τον λόγο αυτόν, στο ίδιο κεφάλαιο, μαζί με την κυρίως πλοκή, κάποιες φορές έχουμε και μικρά πρωθύστερα από το παρελθόν των τριών αυτών ανθρώπων ώστε να δούμε το ποιόν τους, την καταγωγή τους, πώς δημιουργήθηκε ο τρόπος σκέψης τους κλπ. Μάλιστα, η συγγραφέας πρωτοτυπεί από την αρχή: μια ιστορία σε μια παραθαλάσσια πόλη θα μπορούσε να ξεκινήσει με φλοίσβο κυμάτων, με μια παραλία, αλλά όχι, εδώ ξεκινάμε με την οσμή του βόθρου που «έχει ταυτιστεί με την ασφάλεια του αγαπημένου τους τόπου» κατοίκων που «αδιαφορούν για την ασημένια απόχρωση που χαρίζει στη θάλασσα η δύση του ήλιου». Μια περιγραφή-αντίβαρο στην ομορφιά του κειμένου που θα ξεδιπλωθεί στη συνέχεια.

Η Ασημίνα είναι μια ηλικιωμένη στρουμπουλή κυρία με λευκές πέρλες, πουά φόρεμα, πρησμένα πόδια, «χέρια σαν δουλεμένα από ζυμώματα και πλυσίματα» στιβαρά μεν αλλά τρέμουν. «Δεν αντέχω άλλο την ησυχία του σπιτιού. Οι πεθαμένοι θέλουν να με πάρουν μαζί τους, όμως εγώ θέλω να ζήσω», λέει χαρακτηριστικά στον εαυτό της. Αγαπημένη της συνήθεια να αγοράζει σπόρια από τον πλανόδιο πωλητή ώστε να τα μασουλάει στο σαλόνι της για να περάσει η ώρα. Από την άλλη, η Ερατώ ακούει συνεχώς τιτιβίσματα πουλιών στ’ αυτιά της, μόνο εκείνη, κανείς άλλος. Εσωστρεφής, οι φίλες της και οι κουβέντες τους «ηχούσαν στ’ αυτιά της σαν ένα βουητό χαρούμενο αλλά αδιάφορο». Δίνει έναν καθημερινό αγώνα να μην καταρρεύσει, θρηνώντας την απώλεια του ανθρώπου που αγάπησε. Μόνο το κλάμα την ανακουφίζει κι ο ύπνος, όποτε την παίρνει. Κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι θέλει να επιστρέψει αμέσως αλλά μόλις το κάνει την πλακώνει η μοναξιά της απουσίας του άντρα που αγαπάει. Τελικά αγοράζει ένα ζευγάρι καναρίνια: «Θέλει να τα φροντίσει όσο καλύτερα μπορεί, να τα κάνει να νιώσουν όσο γίνεται ελεύθερα και, πάνω απ’ όλα, να τους δώσει αγάπη, σαν αυτή που κι εκείνη έχει ανάγκη από αυτά για να συνεχίσει να ζει» (σελ. 52). Μια μέρα βγαίνει στην παιδική χαρά της γειτονιάς της με τις αντρικές του παντόφλες και τότε…

Τέλος, ο Μάριος δουλεύει ως κλόουν στο τσίρκο που τελικά έρχεται στον τόπο που εγκατέλειψε και κάθε βράδυ ψάχνει να βρει το κέφι που απαιτεί ο ρόλος του. Όταν ήταν παιδί ήθελε να γνωρίσει και να κατακτήσει τον κόσμο, να ταξιδέψει, γι’ αυτό ακολούθησε το τσίρκο, σύντομα όμως κατάλαβε την πραγματικότητα σε αυτόν τον μικρόκοσμο, έβλεπε εφιάλτες με τα φυλακισμένα ζώα και τελικά έχασε τη χαρά του, άρχισε να ασφυκτιά. Ακόμα όμως κάτι ψάχνει μέσα του, κάτι που δεν μπορεί να το εντοπίσει. «Αν και ο κόσμος του τσίρκου ήταν πολύ λαμπερός και φανταχτερός, είχε μέσα του μια βαθιά θλίψη» (σελ. 32).

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για όσους αρνούνται «να δείξουν κατανόηση κι ευαισθησία «για τη διαφορετικότητα της ζωής και της σκέψης ενός άλλου ανθρώπου», που φέρνει κοντά τρεις ανθρώπους με τα δικά τους προβλήματα ο καθένας. Συναντιούνται και αλληλοσυμπληρώνονται με απρόσμενο τρόπο, καλύπτοντας ο ένας τα κενά, τις ανασφάλειες και τον φόβο του άλλου. Μικρά και γλυκόπικρα περιστατικά τους ενώνουν, μαζί με την άμμο που μπαίνει στα νύχια τους από την παραλία όπου καταφεύγουν στις δύσκολες στιγμές. Ένα μυθιστόρημα γρήγορο, μικρό, γεμάτο όμως ένταση και καλοδουλεμένο λεξιλόγιο, όπως επίσης καίριες διαχρονικές παρατηρήσεις: «Οι άνθρωποι μπαίνουν σε τρύπες και πολλές φορές δυσκολεύονται να βγουν» (σελ. 38). Και: «Είναι… η φύση του κόσμου χαοτική. Τα πάντα και τίποτα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή» (σελ. 56). Ταυτόχρονα, υπάρχει ένας διακριτικός λυρισμός που δε βαραίνει το κείμενο και αποτυπώνει ζωηρές εικόνες: «Μια γαλήνη έχει απλωθεί στη μικρή πολιτεία μετά τη βροχή. Ο ήχος της κυρίευσε τις ψυχές των κατοίκων της για τουλάχιστον μία ώρα» (σελ. 50). «Στα νύχια άμμος», στην ψυχή θλίψη και φόβος.

Βιβλίο Αν τίποτα δεν πάει σωστά από εδώ, πήγαινε από εκεί 
Τίτλος πρωτοτύπου When things aren’t  going right, go left
Συγγραφέας Marc Colagiovanni
Εικονογράφος Peter H. Reynolds
Μεταφραστής Γιάννης Καπερναράκος
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Marc Colagiovanni έγραψε μια καταπληκτική ιστορία που δίνει θάρρος, αυτοπεποίθηση και δύναμη στους μικρούς αναγνώστες ώστε να καταφέρουν να κάνουν πράγματα που τους φοβίζουν ή αμφιβάλουν ότι θα φέρουν σε πέρας. Με μια συναρπαστική και ανατρεπτική γραμμική εξιστόρηση, μια μέρα όπου, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, τίποτα δεν πηγαίνει σωστά, ο ήρωας της ιστορίας αρχίζει να ρίχνει στο έδαφος τις ανησυχίες του, μετά από έναν ξεκαρδιστικό διάλογο μαζί τους («-Περίμενε, γύρνα πίσω!»). Ναι αλλά τότε αρχίζει να νιώθει αμφιβολίες, τις οποίες φυσικά επίσης εγκαταλείπει. Τώρα μπορεί να σκεφτεί καθαρά και να κάνει πράγματα που κάποτε τον τρόμαζαν, αδιαφορώντας για τους φόβους που κι αυτοί ξώμειναν πίσω και κωφεύοντας στις φωνές των απογοητεύσεων. «Συνειδητοποίησα ότι όσο άφηνα πράγματα πίσω μου, τόσο πιο σίγουρος ένιωθα». Στην ιστορία όμως έχουμε και μια σημαντική ανατροπή που τονίζει με εύσχημο τρόπο πως «μπορούμε να προχωράμε μαζί» με τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ανησυχίες μας, «αρκεί να προσέχουμε να μη μας βαραίνουν». Αν πάντως ο φόβος και το άγχος μας δυσκολεύουν, τότε απλώς συνεχίζουμε τον δικό μας δρόμο.

Η εκπληκτική αυτή και αισιόδοξη ιστορία ζωντανεύει από την εκπληκτική εικονογράφηση του Peter H. Reynolds που ποτίζει τις σελίδες με χρώματα και χαρίζει ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Από το μωβ χρώμα της απογοήτευσης και του φόβου περνάμε σε πιο αισιόδοξες νότες κι όσο ο ήρωας της ιστορίας ξεφορτώνεται τα αρνητικά συναισθήματα τόσο πιο ζωηρά γίνονται τα χρώματα. Οι κόκκινες ανησυχίες, οι πράσινες αμφιβολίες, οι κίτρινες απογοητεύσεις και οι πορτοκαλί φόβοι έχουν χαριτωμένες φατσούλες και λάτρεψα τις απανωτές αντιθέσεις στο κρίσιμο σημείο της ιστορίας όπου ο μικρός μας ήρωας απογοητεύεται αλλά ξαναπροσπαθεί αδιαφορώντας για όσα άφησε πίσω του. Η καλογραμμένη ιστορία δε θα μπορούσε να τελειώσει με διαφορετική γωνία λήψης από αυτήν του εικονογράφου που αφήνει το παιδί να ατενίζει τον δρόμο μπροστά του με ονειροπόλο βλέμμα αλλά και ανυπομονησία.

Βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του Δεν 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Μαρίνα Γιώτη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε μια δυνατή και συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 8 ετών και πάνω που θα τα εμπνεύσει να πετύχουν αυτά που θέλουν στη ζωή τους, αποφεύγοντας τα ΔΕΝ και βρίσκοντας τη μαγική λέξη-κλειδί που θα τα βοηθήσει να ξεφύγουν απ’ όσα τα κρατάνε πίσω. Κάθε κεφάλαιο και μια καινούργια δοκιμασία, κάθε σελίδα κι ένα βήμα προς την επίτευξη του στόχου: να αποδράσουν από τη Χώρα του Δεν! Με απλά λόγια και μέσα από το παιχνίδι, οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν τι είναι η αποθάρρυνση και η ατολμία, η επιμονή και η εξάσκηση και πολλές άλλες έννοιες που θα βελτιώσουν την ψυχολογία τους και θα τα γεμίσουν δύναμη και θέληση να κάνουν αυτό που θέλουν, χωρίς να νοιάζονται για το τι θα πουν οι άλλοι ή αν θα αποτύχουν.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Αγόρι, που δεν μπορεί με τίποτα να ξεφορτωθεί μια τεράστια επίμονη φούσκα μέσα στην οποία ζει και κάνουν μαζί κάθε βήμα. Ό,τι θέλει στη ζωή του δεν μπορεί να το αγγίξει εξαιτίας της. Θέλει να κάνει φίλους, να παίξει ποδόσφαιρο, να φωνάξει «είμαι εδώ», μα πάνω απ’ όλα θέλει να τον προσέξει το κορίτσι από την τάξη του που αγνοεί την ύπαρξή του. Η ζωή του πλημμύρισε από όλα αυτά τα θέλω κι όσο δεν κατάφερνε να τα πραγματοποιήσει, τόσο αυτά τον έκαναν να φουσκώνει μέσα του. Έτσι όλα τα θέλω του του φαίνονταν βουνό, ένας σωρός από δυσκολίες που δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Πώς θα δραπετεύσει λοιπόν από αυτά τα ΔΕΝ; Οι σκέψεις του αρνητικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσει να ξεφύγει, δε γίνεται, δε θα τα καταφέρει, τι θα γίνει αν φάει τα μούτρα του και οι άλλοι γελάσουν μαζί του, δε θέλει να τον πουν αποτυχημένο… («βαριά λέξη, δεν ήθελε να την κουβαλάει σε έναν τόσο τέλειο κόσμο»), Μέσα στη φούσκα του λοιπόν νιώθει ασφαλής, δεν τον βλέπει και δεν τον ενοχλεί κανείς. Τι είναι όμως αυτή η φούσκα; Από τι είναι φτιαγμένη; Τη βλέπουν οι άλλοι ή μόνο εμείς; Είναι πάντα ίδια ή αλλάζει;

Να όμως που το Κορίτσι που τον ενδιαφέρει κάνει το πρώτο βήμα για να τον πλησιάσει και δημιουργείται μια γλυκιά και τρυφερή φιλία ανάμεσά τους. Το Κορίτσι κατανοεί τη θέση του, σέβεται τους προβληματισμούς του και τον βοηθά: «-Τι σημασία έχει τι λένε οι άλλοι για εσένα; Εσύ τι λες για τον εαυτό σου; -Φοβάμαι ότι θα αποτύχω…-Αν θες μπορώ να σε βοηθήσω. -Και αν αποτύχουμε; -Θα αποτύχουμε διαφορετικά». Το Κορίτσι και το Αγόρι ψάχνουν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που τους ταλανίζουν, μέσα από μια συναρπαστική και έξυπνη σειρά ενεργειών και βημάτων αυτοβοήθειας, αυτοπεποίθησης και αυτοβελτίωσης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως μπορεί κάποιος να δείχνει τέλειος και με τακτοποιημένη ζωή, από την άλλη πλευρά του εαυτού του όμως κρύβονται οι αποτυχημένες εκδοχές και προσπάθειες που έκανε για να φτάσει ως αυτό το σημείο.

Κουίζ, λαβύρινθοι, μυστικοί κώδικες, κρυπτογραφήματα και άλλα παιχνίδια κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη και πιο κατανοητή. Ο καθρέφτης της αμφιβολίας, το δωμάτιο της αποτυχίας, ο δρόμος του τέλειου (ένας τέλειος κόσμος όπου κάνουμε συνεχώς τα ίδια και δεν κάνουμε ποτέ λάθος) και ο δρόμος του εαυτού μας (μια διαρκής περιπέτεια που δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, θα σε ξεβολέψει αλλά θα έχει πολλά να σου χαρίσει) είναι μερικά μόνο από τα δύσκολα σημεία όπου φτάνουν τα παιδιά και πρέπει να πάρουν τη σωστή, ή μάλλον την πιο κατάλληλη, απόφαση. «Όλα όσα θέλεις βρίσκονται από την άλλη μεριά του φόβου σου», αυτό είναι το μότο που συντροφεύει τις επιλογές τους όσο ψάχνουν το μυστηριώδες κλειδί για την απόδραση από τη Χώρα του Δεν.

Ένα βιβλίο γεμάτο υπέροχα και σημαντικά νοήματα αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας που φέρνει τα παιδιά σε επαφή με έννοιες όπως επιμονή (μας βοηθάει να προσπαθούμε διαφορετικά για να τα καταφέρουμε), εξάσκηση (μας κάνει πιο δυνατούς) και αποδοχή (ακόμη κι αν κάνουμε λάθη, μαθαίνουμε από αυτά). Με την υπέροχη εικονογράφηση του κειμένου, πυροδοτείται η φαντασία των μικρών αναγνωστών, μεταφερόμαστε νοερά στον κόσμο των δύο παιδιών και περπατάμε από το ένα στάδιο αυτογνωσίας στο επόμενο. Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε ένα καταπληκτικό κείμενο που θα φέρει κοντά γονείς και παιδιά και θα δημιουργήσει πολύτιμες ώρες επικοινωνίας και συζήτησης ανάμεσά τους.

Βιβλίο Είναι έγκλημα χημ…ίου 
Συγγραφέας Βαγγέλης Νάστος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Νάστος έγραψε ένα πρωτότυπο και διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες επί παντός χημικού επιστητού και ταυτόχρονα απανωτές ανατροπές που ξεδιπλώνουν μια σκοτεινή ιστορία τιμωρίας και εκδίκησης. Ως αστυνομικό μυθιστόρημα επικεντρώνεται μόνο στους πρωταγωνιστές και όχι στα θύματα και στον κοινό τους συνεκτικό δεσμό ενώ ως «εγκυκλοπαιδικό» βιβλίο χαρίζει άφθονες πληροφορίες για πολλά καθημερινά γεγονότα που στηρίζονται στη χημεία και στις εκπλήξεις της. Αυτή η αξιέπαινη εξισορρόπηση δημιούργησε ένα κείμενο με εντελώς προσωπικό στυλ γραφής που καταφέρνει να διατηρήσει ίσες αποστάσεις ανάμεσα στο σασπένς της αστυνομικής πλοκής και στη μόρφωση που πηγάζει από ένα κείμενο γεμάτο πληροφορίες με εξειδικευμένη ορολογία αλλά ταυτόχρονα κατανοητό.

Ο Βαγγέλης Νάστος λοιπόν (να κι ένα κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη, ο πρωταγωνιστής του βιβλίου έχει το όνομα του συγγραφέα) αγάπησε από νωρίς την εγκληματολογία και σπούδασε ό,τι χρειαζόταν για να έρθει κοντά στο αντικείμενό του, ξεκινώντας από τη χημεία και φτάνοντας στην τοξικολογία. Για να βγάζει τα προς το ζην κάνει μαθήματα χημείας ώσπου έρχεται η πολυπόθητη μέρα: η Ελληνική Αστυνομία προκηρύσσει θέσεις βιοχημικών στα Εγκληματολογικά Εργαστήρια! Έτσι προσλαμβάνεται υπό τις διαταγές του ταξίαρχου Καραθάνου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, ο οποίος τον χρίζει, χάρη στο μυαλό του και στη σκέψη του, δεξί του χέρι. Σύντομα ο Νάστος όμως διαπιστώνει πως είναι «ένας φελλός με διασυνδέσεις», «ένας φιλόδοξος οπορτουνιστής» και τα όσα διαδραματίζονται στο βιβλίο τους φέρνουν συχνά αντιμέτωπους.

Μια σειρά από δολοφονίες αναστατώνουν την Αστυνομία και ο Καραθάνος αναθέτει στο δεξί του χέρι να βρει τον ένοχο. Ο Χειρούργος, όπως τον αποκαλούν, κόβει ένα δάχτυλο από κάθε θύμα και το στέλνει στην Αστυνομία αλλά κάποια στιγμή μπαίνει στο παιχνίδι κι ένας δεύτερος εγκληματίας, που αρχίζει να σκοτώνει ανθρώπους, θεωρώντας τον εαυτό του εκλεκτό του Θεού! Αυτός απειλεί με επιστολές που λαμβάνει ο Νάστος πως θα ανοίξει κύκλος αίματος, με έναν νεκρό κάθε Κυριακή, αφού έτσι του είπε ο Θεός. Ο δολοφόνος λατρεύει την ιδέα του θανάτου και τη δύναμη και την εξουσία που νιώθεις όταν η ζωή κάποιου βρίσκεται στα χέρια σου, οπότε η δράση του κάνει τα πράγματα χειρότερα στο Σώμα. Ο Νάστος δεν έχει εκπαιδευτεί στην επίλυση τέτοιων υποθέσεων, κάποιες αποφάσεις του μάλιστα δείχνουν ακατανόητες και κάποιες άλλες εγκληματικά ανεύθυνες, παρ’ όλ’ αυτά έχει μια έμφυτη ευχέρεια στην επίλυση γρίφων και μια σχεδόν αλάνθαστη διαίσθηση. Τα επιτεύγματά του όμως σε κάποιους δεν είναι αρεστά.

«Οι πιο απρόβλεπτες, οι πιο σιωπηλές, οι πιο σκοτεινές απειλές είναι συνδεδεμένες με τον ίδιο αόρατο ιστό, τη χημεία», διατείνεται ο συγγραφέας του μυθιστορήματος κι έτσι γράφει μια ανατρεπτική ιστορία με κεφάλαια που ισορροπούν ανάμεσα στο μυστήριο και στη γνώση. Έχουμε ως κεντρική πλοκή την αναζήτηση και τον εντοπισμό δύο serial killers αλλά δεν ακολουθείται η γνωστή διαδικασία του αστυνομικού μυθιστορήματος. Αντίθετα, μικρά περιστατικά δίνουν την αφορμή να αναπτυχθούν ενδιαφέρουσες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες γύρω από τη χημική σύσταση αντικειμένων, ζώων, συμπεριφορών κ. ά. Ταυτόχρονα, ενώ η αναζήτηση των δολοφόνων δείχνει να περνάει σε δεύτερο επίπεδο, μικρά ψήγματα πληροφοριών οδηγούν σε απρόσμενες αποκαλύψεις και μας φέρνουν μπροστά σ’ ένα αξέχαστο και θεαματικό φινάλε. Μπορεί να μην έχουμε τελολογική επεξήγηση των πάντων (πώς απέκτησε ο πρωταγωνιστής ανιψάκι, πώς δέχτηκε η σύντροφός του να τον ακολουθήσει στην Αθήνα, πώς εμφανίστηκε ο κολλητός φίλος του στη ζωή του και πήγαν διακοπές κλπ.) ή διαυγές προφίλ των ενόχων, η μεγάλη ανατροπή όμως βάζει τα πράγματα στη θέση τους και το cliffhanger κρέμεται αμείλικτο πάνω από την τελευταία σελίδα.

Όσο λοιπόν αγωνιούσα για τη συνέχεια της ιστορίας, μικροί μονόλογοι του πρωταγωνιστή μού ανέπτυσσαν, κάθε φορά και με διαφορετική αφορμή, ένα θέμα χημικής ανάλυσης, από το κρασί ως το τσιγάρο. Απλή η δομή της επεξήγησης βασικών χημικών εννοιών, αν και η επιστημονική ορολογία δεν αποφεύγεται, με έναν τρόπο γραφής που με βοήθησε αρκετά στην κατανόηση και στη μάθηση. Μπορεί όντως να μετατραπεί το νερό σε κρασί; Πώς μπορούμε να παρασκευάσουμε βότκα από πατάτα; Γιατί τα κουνούπια είναι τα πιο θανατηφόρα ζώα στον πλανήτη και πώς μας ρουφούν το αίμα; Γιατί το καλαμπόκι είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση τρόφιμου; Γιατί χρησιμοποιείται το ταλκ στους αερόσακους; Τι είναι στην πραγματικότητα η μεταλλική μυρωδιά από τα κέρματα; Είναι εφικτή η μεταστοιχείωση που προσπάθησαν οι αλχημιστές; Γιατί ακόμη δεν μπορεί να παρασκευαστεί το μέλι σε εργαστήρια; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται κατά την ανάγνωση όσο απολαυστικές νότες χιούμορ ελαφρύνουν την ατμόσφαιρα: «-Ρε, έχει ιδέα ότι η νικοτίνη έχει ποτίσει πάνω μου σαν το ψαρόλαδο του Καββαδία;» (σελ. 33). «-Η μπίρα παράγεται από κριθάρι, το κρασί από σταφύλι και η βότκα από πατάτα. Δεν είμαι αλκοολικός, είμαι βετζετέριαν» (σελ. 43). «Αλκοόλ, γιατί καμία ενδιαφέρουσα νύχτα δεν ξεκίνησε με σαλάτα» (σελ. 113).

Το μυθιστόρημα «Είναι έγκλημα χημ…ίου» είναι ένας έξυπνος συγκερασμός εγκυκλοπαιδικής γνώσης και αστυνομικής πλοκής που, παράλληλα με τις απανωτές ανατροπές που δε με άφηναν σε ησυχία, με έμαθε πως τα πάντα βασίζονται στη χημεία και μου χάρισε πολύτιμες γνώσεις, ωθώντας με για περαιτέρω έρευνα. Κάθε χαρακτηριστικό γνώρισμα του είδους όπου εντάσσεται το βιβλίο έχει σωστό βαθμό εξισορρόπησης κι έτσι ξεδιπλώνεται μια ανατρεπτική και ιδιαίτερη βασική ιστορία με μια μεγάλη έκπληξη που δείχνει πώς το μέγεθος αποφασιστικότητας κάποιου να διασώσει ό,τι μπορεί είναι ικανό να τον οδηγήσει κυριολεκτικά στα άκρα αδιαφορώντας για την αξία της ανθρώπινης ζωής. Ένα φρέσκο, πρωτότυπο και απολαυστικό μυθιστόρημα που με ξενύχτησε.

Βιβλίο Τι είναι η αγάπη;
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Συγγραφέας Mac Barnett
Εικονογράφος Carson Ellis
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αγόρι ρωτάει τη γιαγιά του «τι είναι αγάπη» κι εκείνη του λέει πως δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτό. Ποιος μπορεί όμως; «Αν για το ταξίδι σου στον κόσμο βγεις / ίσως μια καλή απάντηση να βρεις». Ο αφηγητής λοιπόν της ιστορίας αρχίζει να ρωτάει όσους βρίσκει, έναν ψαρά, έναν ηθοποιό, μια γάτα, μια ξυλουργό, έναν στρατιώτη κι άλλους για το τι είναι αγάπη. Ο καθένας έχει να του δώσει και μια διαφορετική απάντηση, ανάλογα το επάγγελμα, τις φιλοδοξίες, τα βιώματά του. Ο αφηγητής δεν ικανοποιείται με τίποτα απ’ όσα ακούει, πάντα βρίσκει μια αντίθετη άποψη ή κάτι που δεν του αρέσει, όταν επιστρέφει όμως στη γιαγιά του, τα πάντα έχουν αλλάξει κι επιτέλους καταλαβαίνει.

Ο Mac Barnett έγραψε μια συναρπαστική αλληγορία για την αγάπη και αφήνει τα παιδιά να βρουν μόνα τους τι είναι αυτό το συναίσθημα. Εξάπτει τη φαντασία τους με τις μεταφορές και τις παραβολές που επιλέγει και τους δίνει τα κατάλληλα εφόδια για να κατανοήσουν πως αυτό το συναίσθημα είναι ό,τι καλύπτει εμάς, τον χαρακτήρα μας, ό,τι μας κάνει να νιώθουμε «σπίτι» την καθημερινή μας ζωή. Αποφεύγοντας τον διδακτισμό και τις έτοιμες λύσεις, ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, αναπτύσσει την επαγωγική σκέψη και τον ειρμό τους και δημιουργεί μια απίθανη ιστορία γεμάτη πολλές, διαφορετικές και πολλαπλές ερμηνείες. Ομολογώ πως συγκινήθηκα όταν στο τέλος ο αφηγητής επιστρέφει στη γιαγιά του κι έχουν μεγαλώσει ηλικιακά και οι δύο.

Η εικονογράφηση της Carson Ellis βασίζεται σε παλ χρώματα και μεγάλες, αδρές γραμμές. Στην αρχή και στο τέλος, όπου είναι το σπίτι της γιαγιάς, υπάρχουν λεπτομέρειες του κήπου, του κτηρίου, των ανθρώπων αλλά ενδιάμεσα αποφεύγονται το φόντο και οι περιττές απεικονίσεις, οπότε επικεντρωνόμαστε στον καθένα που ρωτάει ο αφηγητής της ιστορίας. Η γάτα είναι γλυκύτατη, η υπόκλιση του ηθοποιού αποπνέει έναν ρομαντισμό, η ξυλουργός έχει μια στιβαρή παρουσία, ο ποιητής είναι καθισμένος σ’ ένα υπέροχο τοπίο, αυτά είναι λίγα μόνο από τα αξέχαστα στιγμιότυπα που ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο αλλά και τις ιδέες του συγγραφέα.

Βιβλίο Ίσως: μια ιστορία συνειδητότητας
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Μεταφραστής Μαρία Τοπάλη
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας σοφός γερο-αγρότης μοχθεί όλη μέρα με τον γιο του, φυτεύοντας ρύζι αλλά κάποια στιγμή ξεσπάει τέτοια καταιγίδα που αγωνίζονται σκληρά για να σώσουν τη σοδειά τους. Αυτή είναι η αρχή μιας σειράς αλυσιδωτών γεγονότων που αλλάζουν ριζικά τη ζωή του αγρότη. Τρομερό; Τυχερό; Φρικτό; Υπέροχο; Σε όλα αυτά ο αγρότης απαντάει «Ίσως».

Μια υπέροχη, βαθιά φιλοσοφημένη ιστορία που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο πως ό,τι φαίνεται κακό μπορεί να είναι καλό ή και το ανάποδο, αρκεί να μη βιαζόμαστε να κρίνουμε, γιατί ποτέ δεν ξέρουμε τι πραγματικά θα συμβεί. Κάθε πτυχή της ιστορίας του βιβλίου είναι κι ένα μικρό βήμα στο ταξίδι της προσωπικής μας εξέλιξης, στο οποίο όμως δεν πρέπει να τρέχουμε αλλά να κοιτάμε προσεκτικά γύρω μας, να αφουγκραζόμαστε και να περιμένουμε πριν κάνουμε το κάθε βήμα. Η εικονογράφηση είναι βασισμένη σε ιαπωνικές απεικονίσεις και είναι γεμάτη χρώματα και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Κάθε εξέλιξη της ζωής του αγρότη τη σχολιάζει κι ένα διαφορετικό ζώο (τίγρη, πετεινός, φασιανός, κουκουβάγια, αετός κ. π. ά.) που αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό. Υπέροχες εικόνες ζωντανεύουν την ιστορία και μας φέρνουν κοντά στην ιαπωνική κουλτούρα με τέτοια άφθαστη τέχνη που ξεφύλλιζα για ώρα το βιβλίο. Ένα παραμύθι για τη συνειδητότητα και για την ισορροπία ανάμεσα στο καλό και στο κακό.

Βιβλίο Εκδρομή στην τέχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Henri and the machine
Συγγραφέας Isabelle Marinov
Εικονογράφος Olga Shtonda
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χένρι αναγκάζεται να πάει με το σχολείο του σε μια πινακοθήκη κι ονειρεύεται τη θάλασσα που τόσο αγαπάει. Από μια σύντομη βόλτα σε πίνακες και έργα τέχνης του κτηρίου τού δημιουργούνται πολλές απορίες κι αναρωτιέται ποιο είναι το νόημα της τέχνης. Κουρασμένος, κάθεται σε μια καρέκλα και τότε τα πάντα αλλάζουν. Η Isabelle Marinov έγραψε μια έξυπνη ιστορία για την τέχνη και το νόημά της γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές. Θέμα του παραμυθιού δεν είναι τόσο η κλασική όσο η μοντέρνα ζωγραφική, μιας και ο Χένρι παρατηρεί πίνακες της pop-art και του κυβισμού, οπότε, χάρη στις αστείες παρατηρήσεις του ήρωα της ιστορίας, οι μικροί αναγνώστες θα έρθουν πιο κοντά σε λιωμένα ρολόγια και κονσερβοκούτια και θα κατανοήσουν τη σημασία τους. Η τέχνη λοιπόν είναι παιχνιδιάρικη και σοβαρή, χαρούμενη και στενάχωρη αλλά το μόνο που μετράει είναι «το πώς σε κάνει να αισθάνεσαι».

Η εικονογράφηση της Olga Shtonda είναι πολύχρωμη και γεμάτη ενδιαφέρουσες προοπτικές και οπτικές γωνίες. Από τη ρεαλιστική βόλτα στην πινακοθήκη ταξιδεύουμε στην μπλε φαντασία του Χένρι όταν ονειρεύεται τη θάλασσα κι απ’ τους διάσημους και γνωστούς πίνακες περνάμε στη σουρεαλιστική απεικόνιση των συνεπειών της απόφασης του παιδιού να κάτσει σε μια καρέκλα. Οι γενικές απόψεις της πινακοθήκης είναι γεμάτες κόσμο που κάνει διάφορες κινήσεις, η περιβόητη καρέκλα είναι φτιαγμένη με ό,τι πιο αλλοπρόσαλλο και αταίριαστο μπορεί να φανταστεί κανείς και η κορύφωση της ιστορίας αποτυπώνεται με τον καλύτερο εικαστικό τρόπο. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαφορετικέ εκδρομή στην τέχνη.

Βιβλίο Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα
Τίτλος πρωτοτύπου The coming of the Iron Man
Συγγραφέας Ted Hughes
Εικονογράφος Mini Grey
Μεταφραστής Μάνος Μπονάνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σιδερένιος Γίγαντας φτάνει στην άκρη ενός γκρεμού κι αντικρίζει τη θάλασσα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε και ποιος τον έφτιαξε. Μετά από ένα ατύχημα, φτάνει στον τόπο όπου ζει ο Χόγκαρθ κι αρχίζει να καταβροχθίζει ό,τι σιδερένιο βρίσκει. Ο Χόγκαρθ και οι κάτοικοι του χωριού του προσπαθούν να τον παγιδέψουν αλλά το αγόρι νιώθει τύψεις που συμμετέχει σε αυτό. Πώς θα εξιλεωθεί; Ποιες είναι οι προθέσεις του Σιδερένιου Γίγαντα;

Μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία για παιδιά από 6 ετών και πάνω που ξεδιπλώνει μια δυνατή φιλία μέσα από λάθη, τύψεις, ανατροπές και που τονίζει τη δύναμη και τα πλεονεκτήματα της συγχώρεσης. Ο Σιδερένιος Γίγαντας ζει διάφορες περιπέτειες ώσπου να φτάσει στο χωριό του μικρού πρωταγωνιστή, όπου εκεί έχουμε μια σειρά από απορίες: ποιος και γιατί τρώει τα μηχανήματα των αγροτών, σε ποιον ανήκουν τα γιγάντια ίχνη στο έδαφος κλπ. Ο Χόγκαρθ είναι ένα έξυπνο παιδί που προσπαθεί να παρασύρει τον Γίγαντα σε παγίδα, πιστεύοντας πως είναι κακός και θέλει να τους βλάψει, σύντομα όμως διαπιστώνει πως δεν είναι έτσι κι αποφασίζει να τον βοηθήσει, προτείνοντάς του κάτι απρόσμενο. Μια ιστορία με εξελίξεις που εμπλουτίζουν τη βασική πλοκή, ένα παραμύθι γεμάτο σασπένς και αγωνία που κορυφώνονται από σελίδα σε σελίδα.

Η εικονογράφηση της Mini Grey είναι έξοχη! Οι διαστάσεις του Γίγαντα όπως κινείται στον χώρο είναι πραγματικά μεγάλες και τρομακτικές, οι οπτικές γωνίες είναι ενδιαφέρουσες, τα χρώματα και οι φωτισμοί βοηθάνε στον ρεαλισμό, υπάρχουν κοντινά πλάνα αλλά και πανοραμικές απόψεις, οι κάτοικοι του χωριού και οι προσπάθειές τους να παγιδέψουν τον Γίγαντα δίνονται με τρόπο που αποπνέει την απελπισία τους και στις τελευταίες σελίδες βγαίνει μια γλυκύτητα με τη σκηνή ανάμεσα στον Χόγκαρθ και τον Γίγαντα. Μια πολύ γλυκιά ιστορία που τη συστήνω ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Το γραφείο της κυρίας Συμβουλίδου 
Τίτλος πρωτοτύπου El consultorio de la señora Ánser
Συγγραφέας Meritxell Marti
Εικονογράφος Rocio Bonilla
Μεταφραστής Παναγιώτης Γκότσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Meritxell Marti έγραψε μια πολύ διασκεδαστική ιστορία για παιδιά από 4 ετών και πάνω, γεμάτη αστεία στιγμιότυπα και ευφάνταστες απαντήσεις. Η αρκούδα Κλάρα θέλει να τρώει μέλι αντί για σολομό όπως την πιέζει η μητέρα της να κάνει, ο σκίουρος Ντέιλ δεν ξέρει ποιανού τις συμβουλές να ακούει, της γιαγιάς ή του μπαμπά, η Μπάρμπαρα το αρνάκι έχει ένα πρόβλημα στο σχολείο, ο γάτος Φέλιξ κρυώνει πάρα πολύ, ο Πάμπλο το ρακούν δεν καταλαβαίνει γιατί του απαγορεύουν να αγγίζει πράγματα λες και είναι από γυαλί, ο ασβός Τόνι δεν ξέρει πώς να ξεκινήσει μια ιστορία για έναν διαγωνισμό, η Λίλυ η λιβελούλα ψάχνει γλωσσοδέτες, ο Μπάρρυ η νυχτερίδα ξαγρυπνάει επειδή τον τυραννάει μια λέξη. Αυτά και άλλα ζωάκια παρακαλούν την κυρία Συμβουλίδου που μένει στη Λεωφόρο Γνώσης 19 να τους γράψει τι να κάνουν και οι λύσεις της τα βοηθάνε…ή και όχι! Μου άρεσαν πολλά πράγματα στο κείμενο: πρώτ’ απ’ όλα, υπάρχει αλληλογραφία με επιστολές και όχι mail, κάτι που δίνει μια εικόνα ρομαντισμού, μια αγωνία ώσπου να έρθει το γράμμα κλπ. Η αφήγηση δεν είναι μονήρης (γράμμα και απάντηση), μιας και πολλές φορές η λύση που προτείνεται οδηγεί σε νέα επιστολή ή σε αντίδραση ενός γονιού που επίσης καταφεύγει στη βοήθεια της κυρίας Συμβουλίδου. Τέλος, αφού μπαίνουν κάποια πράγματα σε σειρά, τα ζώα αποφασίζουν να ανακαλύψουν την ταυτότητά της και τότε…

Η εικονογράφηση του  Rocio Bonilla δημιουργεί με εξαίρετο ρεαλισμό, συναρπαστικές λεπτομέρειες και καταπληκτικά χρώματα αξέχαστα στιγμιότυπα γεμάτα χιούμορ. Η Ζωούπολη στις πρώτες σελίδες κρύβει ένα μωρό που πίνει γάλα, ένα ρακούν μέσα σε καφάσια κι ένα ζεστό υπόγειο σπιτικό για τον σκαντζόχοιρο. Στο δέντρο του σκίουρου βλέπουμε μόνο κάλτσες απλωμένες, η έκφραση του απογοητευμένου από το κρύο γάτου είναι όλα τα λεφτά, το σπίτι του ρακούν έχει ωραία μαγνητάκια στο ψυγείο, η μαμά αρκούδα έχει ένα ξεκαρδιστικό στιγμιότυπο, οι νυχτερίδες ζουν σε μια εκπληκτική σπηλιά, πλαστικά παπάκια εμφανίζονται σε απρόσμενα σημεία. Αυτά είναι μερικά μόνο καρέ από τις εικόνες που συνοδεύουν με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο.

«Το γραφείο της κυρίας Συμβουλίδου» έχει την καλύτερη (μάλλον) λύση στο πρόβλημά σου. Γράψτης και θα σου απαντήσει. Μετά…ε, ο Θεός μαζί σου!